Γράφει η Νένα Μπούρα

Πολλές  έχει  υμνηθεί η γυναίκα στα δημοτικά μας τραγούδια αλλά και μεγάλη αναφορά γίνεται στο πρόσωπό της, είτε ως κακιά μητριά είτε ως πεντάμορφη κοπέλα στα λαϊκά μας παραμύθια. Κι αυτό, γιατί ο ρόλος της στη ζωή της κοινωνίας ήταν πολυποίκιλος με αποτέλεσμα να εμπνεύσει τους λαϊκούς παραμυθάδες. Έτσι άλλοτε είναι αυτή που θρέφει τον ήρωα κι άλλοτε αυτή που τον σώζει από τα δεινά.

Όμως οι γυναίκες στα παραμύθια μας κατέχουν και άλλη μια δύναμη. Μια μαγική και υπερφυσική δύναμη που την εφαρμόζουν στους ανθρώπους για καλό ή κακό. Έτσι έχουμε τις υπερφυσικές γυναίκες. Σε αυτή τη κατηγορία ανήκουν οι Μοίρες, οι Γοργόνες, οι Λάμιες, οι Νεράιδες και οι Στρίγγλες.

Οι Μοίρες, όπως και στην μυθολογία, έτσι και στα παραμύθια καθορίζουν τις ζωές των θνητών. Σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση είναι τρεις αδελφές που γυρίζουν όλη τη γη και την τρίτη μέρα μοιραίνουν τα μωρά  που γεννιούνται. Η μεγαλύτερη κρατάει μια ρόκα, άλλη ένα αδράχτι και η τρίτη  ένα ψαλίδι. Αυτή λοιπόν που έχει τη ρόκα γνέθει, αυτή με το αδράχτι τυλίγει την κλωστή και όταν ολοκληρωθεί το μοίρωμα η τρίτη κόβει με το ψαλίδι. Έτσι οι Μοίρες καθορίζουν και προμηνύουν τη ζωή ενός ανθρώπου.

«…..Είπε λοιπόν η μια:

-Να γενεί όμορφη που να μην υπάρχει άλλη ομορφιά στο κόσμο.

-Ναι, λέει η άλλη, μα, σα γίνει δεκαοχτώ χρονών να πιάσει το αδράχτι και να πεθάνει.

-Όχι, λέει η τρίτη, να μην πεθάνει αλλά να κοιμηθεί εκατό χρόνια….»

                                                          (Η κοιμισμένη βασιλοπούλα)

«….Όσο να είναι το δαυλί στο τασάκι, τόσο να ζήσει και το παιδί…»

                                                          (Η νύφη που δεν άκουσε την πεθερά της)

«……Η πρώτη είπε:

-Της χαρίζω κάλλη αγγελικά.

Η δεύτερη:

-Σα γελά, δύο δροσερά τριαντάφυλλα να πέφτουν από τα μάγουλά της.

Η τρίτη:

-Σαν κλαίει, μαργαριτάρια να πέφτουν από τα μάτια της…»

                                                            (Τ’ αθάνατο νερό)

υπερφυσική γυναίκα

Οι Νεράιδες ήταν δαιμόνια του υγρού στοιχείου που τραγουδούν και χορεύουν απαίσια. Εμφανίζουν ανθρώπινες αντιδράσεις κι άλλοτε βοηθούν τον ήρωα κι άλλοτε του κάμουν κακό. Πολλά παραμύθια υπάρχουν ακόμα που αναφέρουν πως οι νεράιδες ξελογιάζουν θνητούς.

«….Μη φεύγεις, άνθρωπέ μου, του είπε η νεράιδα. Πάρε αυτό το ζωνάρι και κάμε τρία μπάνια στη θάλασσα. Έπειτα να μαζέψεις αυτά τα κοχύλια και τα πετράδια. Αυτά θα γίνουν σα χρυσάφι…»

                                                                                                 (Ο Αράπης)

«…Τότε εκείνη του χτύπησε μια μπάτσα και του είπε ότι “σου χτυπάω αυτή τη μπάτσα για να σου έρθει το φως σου, αλλά σε ορκίζω να μην πάρεις άλλη γυναίκα, παρά αυτή”. Χτύπησε τότε τα χέρια της η νεράιδα και γίνηκε μεγάλος ανεμοστρόβιλος…»

                                                                                                 (Η ανεράδα)

υπερφυσική γυναίκα

Οι Γοργόνες είναι θαλάσσια όντα με κορμί γυναίκας ως τη μέση και από κάτω ψάρι. Είναι όμορφες και χρησιμοποιούν χρυσές χτένες για να χτενίζουν τα μακριά μαλλιά τους. Η γοργόνα του παραμυθιού άλλοτε εμφανίζεται καλή και πονετική, βοηθώντας τον ήρωα κι άλλοτε καραδοκεί και σκορπάει το κακό.

«…….Πάρε αυτό το κόκαλο και δώσε ’το να το φάει η γυναίκα σου και θα γκαστρωθεί να κάνετε παλικάρι. Μονάχα σαν γενεί το παιδί δεκαπέντε χρόνου, να με το φέρετε εδώ πέρα σε μένα…»

                                                                                                     (Η Γοργόνα)

«…Πάει τότε να πλυθεί σε ένα μέρος στη θάλασσα. Βγαίνει η γοργόνα, αρπάζει τον Γιαννάκη και τον κατάπιε, τον έφαγε…»

                                                                                                    (Η Γοργόνα)

«…..Δεν άφηνε κανένα καράβι να περάσει. Έβγαινε μπροστά τους, τ’ άρπαζε απ’ την καρένα, κρεμιόταν στο μπαστούνι και τα βούλιαζε. Κανέναν δε γλίτωνε…»

                                                                                           (Ο Γιος της ορφανής)

υπερφυσική γυναίκα

Η Λάμια δεν είναι άλλη από την αρχαιά Εμπούσα, κακοποιό δαίμονα που άρπαζε και έπνιγε τα μικρά παιδιά και τους ρουφούσε το αίμα. Στα παραμύθια εμφανίζεται ως ανθρωποφάγο τέρας και μοχθηρό πλάσμα.

«…έρχεται η Λάμια, δεν ακούς τη βαβούρα; Ακούγονταν βου βου βου….»

                                                                                           (Τα δίδυμα)

«……Αλλά η Λάμνισσα που να ακούσει. Τον πήγε λοιπόν στο σπίτι και λέει της θυγατέρας της:

  • Σου έφερα, Μαρούλα, ένα μεζέ πρώτης τάξεως. Εγώ αύριο το πρωί θα πάω στην εκκλησιά που είναι Κυριακή. Εσύ θα το σφάξεις και θα τον βάλεις στον φούρνο να φάμε, να θαραπαυούμε…»

                                                           (Ο Μισοκωλάκης)

υπερφυσική γυναίκα

Οι Στρίγγλες παρουσιάζονται στα παραμύθια σαν φτωχές γυναίκες που μπορούν να μεταμορφωθούν και να μπουν στα σπίτια των θνητών με σκοπό να τους βλάψουν. Είναι άσχημες με σουβλερά νύχια και ένα δόντι.  Μπορούν από την βρεφική τους ηλικία να αποκαλύψουν τις ανθρωποφαγικές τους τάσεις, χωρίς να διακρίνεται κάτι στην εξωτερική τους εμφάνιση.

«……..Αυτή ήταν στρίγγλα και κανένας δε το ΄ξερε. Ο βασιλέας είχε ένα στάβλο κι έβανε μέσα τα βασιλικά άλογα. Η στρίγγλα κάθε βράδυ σηκώνονταν απ’ την κούνια της και πήγαινε στο στάβλο και έτρωγε κι από ένα άλογο.

                                                                                          (Η στρίγγλα)

«…Μόλις βλέπει η στρίγγλα πως της πήρανε το κλειδί και τ’ ακοίμητο καντήλι γίνηκε θεριό. Κατεβαίνει στο στάβλο, δε βρίσκει το άλογο, γίνεται αερικό, χύνεται πίσω του, αρχίζει να τον κυνηγά….»

                                                                                       (Τ’ ακοίμητο καντήλι)

Πλήθος παραμυθιών με τις υπερφυσικές γυναίκες ξεπετάγονται μέσα από τις λαϊκές αφηγήσεις. Παραμύθια λίγο φοβιστικά και άγρια που απευθύνονταν όμως μόνο σε ενήλικες. Ιδανικά για μια “βραδιά τρόμου” δίπλα στο τζάκι από ατρόμητους παραμυθάδες και ακροατές, έτσι ώστε να περάσει πιο γρήγορα η ώρα και να ξημερώσει πηγαίνοντας καθένας για το μεροκάματο.

 Τώρα η τηλεόραση μας “έκλεψε” τη λαλιά και έχει λιγοστέψει η επικοινωνία μας ή έχει γίνει ψηφιακή. Μήπως αυτό είναι πιο τρομακτικό από ένα παραμύθι με Λάμιες;

Πηγές: Καφαντάρης Κ., Ελληνικά λαϊκά παραμύθια

Παπάγου-Λαγού Αυγή, Η γυναίκα στο ελληνικό-λαϊκό παραμύθι

Μέγας Γ., Ελληνικά παραμύθια

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here