«Ένας αργάτης πελαγίσιος είναι ο νους, 

κι είναι δουλειά του να μολώνει το χάος…» 

Γράφει η Καλαμαρά Γεωργία

νους

αναφέρει ο Καζαντζάκης στο έργο του «Ασκητική» κι είναι στα αλήθεια μία αχανής έκταση το μυαλό. Περιλαμβάνει χρώματα και σχέδια, εύφορες κοιλάδες κι άγονες περιοχές, φωτεινά τοπία και σκοτεινά φαράγγια, πεντακάθαρους ουρανούς και αστραφτερές θάλασσες, μα και ανταριασμένους ορίζοντες και νευρικούς ωκεανούς.

Βρίθει από πληθώρα τοπίων και θεαμάτων που αναμένουν στωικά τη στιγμή που θα τα επιλέξει ο δημιουργός για να χτίσει την ιστορία του.

Αρκεί ένα ή περισσότερα ερεθίσματα προκειμένου να στραφεί ο συγγραφέας σε αυτή την αχανή έκταση του μυαλού του. Πολλές φορές το έναυσμα είναι μια μυρωδιά, ένας ήχος, μια εικόνα, η αίσθηση στο δέρμα καθώς αγγίζει κάτι, μια γεύση, μια ανάμνηση, ένα συναίσθημα… Ο νους, ο μόνιμα σε εγρήγορση κι αφύπνιση, θα λάβει αμέσως την πληροφορία. Θα την επεξεργαστεί και με τη βοήθεια της φαντασίας, εκείνου του εργαλείου που φυλάει πάντοτε σε περίοπτη θέση, θα πλέξει την ιστορία του. Η έμπνευση παίρνει φωτιά. Και τότε χέρια, νους και καρδιά συνεργάζονται αρμονικά και ισορροπημένα. Μόνο τότε ολοκληρώνεται το λογοτεχνικό κομψοτέχνημα.

Ωστόσο ο νους είναι ένα όργανο που χρειάζεται συνεχώς κούρδισμα. Όσο είναι απασχολημένος και εργάζεται μεθοδικά, είναι σβέλτος και διαρκώς βελτιώνει την πνευματικότητά του. Αντίθετα, σαν κρατείται σε αδράνεια τότε αποκοιμιέται.

Τα χρώματα σταδιακά ξεθωριάζουν, φθείρονται, τα κτίρια γκρεμίζονται και οι πολιτισμοί καταρρέουν, οι θάλασσες αποστραγγίζονται και οι ποταμοί βαλτώνουν. Στο τέλος απομένει μια άγονη και ξερή έρημος και το μέτωπο του δημιουργού σφραγίζεται με την παραίτηση. Οι αισθήσεις κλειδώνονται, τα συναισθήματα μένουν μόνιμα στον διακόπτη off, και τα μάτια βροντοφωνάζουν θλίψη.

νουςΔεν ζει, όμως, ο δημιουργός χωρίς την αγαπημένη του ασχολία, τη γραφή κι ας έχει να πολεμήσει με τη ρουτίνα της καθημερινότητας, τη σωρεία αρνητικών σκέψεων, το άγχος, την έλλειψη ύπνου ή την έλλειψη χρόνου, την πλήξη, τη μοναξιά. Ό,τι κι αν του συμβαίνει το χρησιμοποιεί τελικά προς όφελός του. Δημιουργεί βάσει των εμπειριών του, έστω και μετά από αρκετό χρονικό διάστημα ανάπαυλας.

Δεν μπορεί να κάνει αλλιώς· το δηλητήριο της γραφής κυλάει στο αίμα του κι όση αιμοκάθαρση κι αν κάνει, δεν θα είναι ποτέ αρκετή για να απαλλαγεί από αυτό. Μπορεί να αγνοήσει τις κραυγές της ανάγκης του να εκφραστεί, μπορεί να εναγκαλιστεί την ηττοπάθεια, μα η αγάπη του για τη γραφή δεν θα πεθάνει. Θα αναμένει τη στιγμή που ο νους θα κουρδιστεί και πάλι και τα χέρια θα υπακούν της προσταγές του καθώς η καρδιά θα κρατάει τον ρυθμό και θα ντύνει με την αγάπη της το έργο.

«Ο άνθρωπος που δουλεύει με τα χέρια είναι εργάτης, 

με τα χέρια και το μυαλό, τεχνίτης,

 με τα χέρια, το μυαλό και την καρδιά, καλλιτέχνης» 

François Mauriac, 1885-1970, Γάλλος συγγραφέας (Νόμπελ 1952)

Επεξεργασία εικόνας: Γκουτζουρέλα Παναγιώτα

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here