Σάββατο, 14 Μαΐου, 2022
More

    Eπιστολές – H.P. Lovecraft

    -

    Θες να διαβάσεις ένα βιβλίο που θα ξέρεις εκ των προτέρων ότι θα σε κουράσει; Διάβασε το «Eπιστολές» του H.P. Lovecraft, από τις Εκδόσεις ΑΙΟΛΟΣ.

    Προσωπική άποψη: Παντελής Μαυρομμάτης

    Με μία προϋπόθεση όμως: να μην έχεις διαβάσει κανένα απολύτως διήγημα του Lovecraft. Θέλεις να συμπαθήσεις ακόμα περισσότερο τον τεράστιο αυτό συγγραφέα ιστοριών φρίκης, όπως και ο ίδιος χαρακτήριζε τα διηγήματά του και τις νουβέλες του; Τότε διάβασε τις «Επιστολές». Φτάνει μονάχα να τον έχεις λατρέψει, όσο εγώ, μέσα από τις ιστορίες του.

    Ψυχολογικά διεστραμμένος; Μάλλον τραβηγμένο. Γεμάτος παραξενιές; Βέβαιο. Ανθρώπινος; Το πιο σίγουρο. Και αυτό το τελευταίο βγαίνει καθαρά μέσα από το εν λόγω βιβλίο, το οποίο δεν είναι τίποτα άλλο από τις επιστολές που τόσο συχνά έγραφε σε φίλους και σε γνωστούς του συγγραφείς. Επιθυμούσε μέσα από αυτές να μοιραστεί τις σκέψεις του; Να πάρει μια δεύτερη γνώμη για τις ιστορίες του; Να μοιραστεί τους πόνους και τις ανησυχίες του; Να αισθανθεί ως μέρος ενός κοινωνικού συνόλου που εξαιτίας των παραξενιών και των ατυχιών που του έλαχαν δεν τον δέχτηκε;

    Το πραγματικό κριτήριο του αλλόκοτου και φυσικά το αλλόκοτο δεν περιορίζεται αποκλειστικά στη φρίκη. Είναι η ισχυρή εντύπωση της αναστολής των φυσικών νόμων ή της παρουσίας αόρατων δυνάμεων που μας πλησιάζουν.

    Όλα αυτά μαζί. Μα κυρίως, μέσα από τις επιστολές του έδωσε την ευκαιρία σε εμάς τους αναγνώστες του να τον γνωρίσουμε καλύτερα και να τον αισθανθούμε πιο κοντά μας παρά την απουσία του από τη ζωή, καθώς φέτος συμπληρώνονται 84 χρόνια από τον θάνατό του εξαιτίας της γνωστής κωλοαρρώστιας.

    Ήταν ούτως ή άλλως ασθενικός, όχι απλά φιλάσθενος. Με πολλά προβλήματα υγείας, με κρίσεις αϋπνίας και με ένα νευρικό σύστημα σχεδόν διαλυμένο, ενώ –όπως και ο ίδιος αναφέρει– υπέφερε ακόμα και όταν επιχειρούσε να σηκωθεί.

    Αυτό τον καιρό δε με ενδιαφέρει τίποτα αν δεν είναι άγριο και αλλόκοτο. Έχω βαρεθεί τόσο την ανθρωπότητα και τον κόσμο που τίποτα δεν μου προκαλεί το ενδιαφέρον αν δεν περιέχει ένα δυο φόνους σε κάθε σελίδα ή αν δεν αφορά φρίκες άφατες και ανεξήγητες που μας κοιτούν σαρκαστικά από τα εξωτερικά σύμπαντα.

    Καθώς διάβαζα το βιβλίο, αισθανόμουν ολοένα και περισσότερο σαν να γνωρίζω τον Lovecraft από καιρό. Ήταν σαν να πίναμε καφέ μαζί, ή να τρώγαμε βραστό αρνάκι και μηλόπιτα, ή μακαρόνια με πατατοσαλάτα και τυρόπιτα (αλήθεια, πώς τα συνδύαζε όλα αυτά με τον καφέ;).

    Μπορεί να γέλασα με τις γαστρονομικές του προτιμήσεις, οι οποίες βεβαίως συνοδεύονταν πάντα από τα αγαπημένα του τυριά, περισσότερο όμως γέλασα και ταυτόχρονα αισθάνθηκα δικαιωμένος σε μια άλλη σκηνή, όταν πήγε να αγοράσει ένα βιβλίο. Τελικά, αντί για ένα: «Κατόρθωσα να συγκεντρώσω αρκετά ώστε να γεμίσουν ενάμισι μέτρο ράφι». Εκεί δεν το κρύβω, ταυτίστηκα.

    Όπως όμως προκύπτει από τα γραφόμενά του, τα τελευταία αυτά εύθυμα και ευχάριστα γεγονότα δεν ήταν παρά μερικές εξαιρέσεις μέσα στα τόσο δύσκολα σαράντα επτά συνολικά χρόνια που έζησε. Από πολύ μικρός αναγκάστηκε να ζήσει δίχως τους γονείς του, παρέα μονάχα με τα βιβλία και με τις ανασφάλειές του, στο σπίτι του παππού του.

    Η απλή κατά προσέγγισιν γνώση των διαστάσεων του ορατού σύμπαντος αρκεί για να καταστραφεί για πάντα η αντίληψη ότι υπάρχει ένας προσωπικός θεός που η όλη του μέριμνα καταναλώνεται για χάρη της μικροσκοπικής ανθρωπότητας και του οποίου ο μοναδικός Μεσσίας εστάλη να σώσει τα ασήμαντα σκουλήκια, ή ανθρώπους, που κατοικούν αυτήν τη σχετικά μικροσκοπική σφαίρα.

    Το βασικότερο στοιχείο που τον έσπρωχνε στις αναρίθμητες επιστολές του ήταν μια μόνιμη αβεβαιότητα για το έργο του. Μέχρι και τον περιβόητο μύθο του Κθούλου τον θεωρούσε ως μια ιστορία όπου το πιθανότερο ήταν να μην έχει αντίκρισμα.

    Μέσα σε όλα δεν σταμάτησε ποτέ να υποβόσκει στα σωθικά του ένα σύμπλεγμα κατωτερότητας για τους συγγραφείς που είχε ως πρότυπα. Όπως σχετικά ανέφερε, τα διηγήματά του ήταν κάκιστα. Λόρδος Ντάνσανυ, Άρθουρ Μάχεν, Άμπροουζ Μπιρς, Άλαν Πόε, Κλαρκ Άστον Σμιθ (τον χαρακτήριζε ως αυτοκράτορα των ονείρων) και Άλτζερνον Μπλάκγουντ αποτελούσαν για αυτόν συγγραφικά ινδάλματα και ταυτόχρονα συγγραφικά εμπόδια για τον ίδιο, αν και το τελευταίο δεν το ανέφερε ποτέ ρητά. Μάλιστα, για το διήγημα «Ιτιές» του Μπλάκγουντ, ανέφερε πως είναι «η σημαντικότερη ιστορία φρίκης που γράφτηκε ποτέ», ενώ για τον Μάχεν γράφει σε μια επιστολή του: «Είναι τιτάνας. Ίσως ο μεγαλύτερος ζωντανός συγγραφέας». Προσωπικά δεν ξέρω σε ποιο από τα δύο συμφωνώ περισσότερο. Μάλλον και τα δύο με εκφράζουν απόλυτα, πάντα για τα δεδομένα της εποχής εκείνης.

    Κι όσο το βιβλίο προχωράει, τόσο καλύτερα σκιαγραφείται ο χαρακτήρας του και τα πιστεύω του. Όπως και ο ίδιος αναφέρει, πότε άμεσα πότε με πλάγιο τρόπο, ήταν μηδενιστής και άθεος, όντας απελπισμένος από τα πουριτανικά δόγματα που άκουγε στο κατηχητικό των Βαπτιστών, εκεί όπου τον υποχρέωναν οι γονείς του να πηγαίνει. «Όσο περισσότερο διάβαζα τις Γραφές, τόσο πιο ξένες μου φαίνονταν», αναφέρει σε επιστολή του το 1915, ενώ μεταγενέστερα θα γράψει: «Εκτός εάν κατορθώσει να κρύψει το πρόσωπό της η εκκλησία, δε θα υπάρχει πια παρά για τους εξαιρετικά αμαθείς». Αυτά τα τελευταία θεωρώ ότι τα έχει μεταφέρει και στις ιστορίες του, οι οποίες ουκ ολίγες φορές έχουν κατακριθεί από τις κατά καιρούς βαθιά θρησκόληπτες κοινωνικές ομάδες ή μονάδες.

    Εμείς, που θα έπρεπε να στέλνουμε το δυνατό γέλιο μας στον Όντιν και στον Θορ, υποχρεωνόμαστε να γονατίζουμε σαν Ανατολίτες σκλάβοι μπροστά σε αρρωστημένα σκοτεινούς βωμούς, στα πόδια ενός σταυρωμένου φυματικού!

    Οι τάσεις φυγής του δεν έπαψαν ποτέ να υφίστανται, όσο η συνειδητή θλίψη αποτελούσε αξεσουάρ απαραίτητο της ψυχολογίας του. Όπως όλα τα αποκυήματα της φαντασίας του, έτσι και ο ίδιος έβγαζε έντονο μισανθρωπισμό. «Τα ανθρώπινα όντα είναι υπερβολικά αξιοπεριφρόνητα και τετριμμένα για να τους αξίζει να τα θυμόμαστε», αναφέρει σε σχετική επιστολή του.

    Δεν περιμένω τίποτα από την ανθρωπότητα και αποκηρύσσω την ανθρώπινη φυλή.

    Μέχρι τώρα, του αγαπημένου μου συγγραφέα του απέδωσα χίλιους δυο χαρακτηρισμούς, βάσει των επιστολών του αλλά και του συνόλου του έργου του. Πέραν όλων των άλλων όμως, ήταν και βαθιά φιλέλληνας, κυρίως εξαιτίας της ελληνικής μυθολογίας, την οποία θεωρούσε αριστουργηματική. Μάλιστα σε κάποιο σημείο αναφέρει: «Ίσως θα μπορούσα να περιγραφώ ως Έλληνας, επηρεασμένος από τα παραμύθια των αδελφών Γκριμ και από τον Πόε».

    Για μένα όλος ο κόσμος έγινε Αρχαία Ελλάδα.

    Όμως από πού πήγαζαν όλα αυτά τα χαρακτηριστικά του; Η σκατένια ψυχολογία του, η τάση αποξένωσης από τους ανθρώπους και κυρίως οι εκπληκτικές του ιστορίες τρόμου και φρίκης; Είναι ξεκάθαρο. Από τους εφιάλτες του, οι οποίοι μάλιστα ήταν συχνοί. Μου έμεινε εκείνος ο εφιάλτης που τόσο ρεαλιστικά περιγράφει, με το κοιμητήριο μέσα στη νύχτα. Ο “κοιμώμενος” Lovecraft εντόπισε ένα μαυσωλείο στη μέση του νεκροταφείου και μπήκε μέσα. Πάντα στον εφιάλτη του και μαζί με ένα φίλο του. Σήκωσε μια ταφόπλακα και από κάτω βρισκόταν μια υπόγεια σκάλα. Ο φίλος του είχε μεγαλύτερα κότσια από τον ίδιο και κατέβηκε, όταν έπειτα από λίγο από το βάθος της σκάλας ακούστηκε μια φωνή: «Βάλ’ το στα πόδια! Βάλ’ το στα πόδια!».

    Τι είναι τελικά οι «Επιστολές»; Λίγο πολύ το αναφέρω έμμεσα σε κάθε σχεδόν παράγραφο. Είναι ένα βιβλίο μέσα από το οποίο οι λάτρεις του Lovecraft θα τον γνωρίσουν και θα τον αγαπήσουν ακόμα περισσότερο. Για τα θετικά του, για τα αρνητικά του, μα πάνω απ’ όλα για τη φρίκη που όσο ζούσε βίωνε μέσα του, συνειδητά ή υποσυνείδητα, την οποία και κατάφερε να περάσει με τρόπο μαγευτικό μέσα στις ιστορίες του.

    Υπάρχει κάπου, λέει η φαντασία μου, μια θαυμαστή πολιτεία με πανάρχαιους δρόμους και λόφους και κήπους και μαρμάρινες πελούζες, όπου κάποτε έζησα ευτυχισμένες αιωνιότητες και στην οποία οφείλω κάποτε να γυρίσω αν πρόκειται να βρω τη μακαριότητα.

    Περίληψη Eπιστολές: Ο Χάουαρντ Φίλιπς Λάβκραφτ (1890-1937), ο διάσημος Αμερικανός συγγραφέας, αποκαλύπτεται ως ένας ιδιαίτερα ενδιαφέρων και μανιώδης επιστολογράφος. Σ’ αυτό του το «έργο», όχι τόσο γνωστό όσο τα διηγήματα και οι νουβέλες του, μπορεί να διακρίνει ο αναγνώστης την ξεχωριστή προσωπικότητά του και τις πολλές γνώσεις του. Οι αποδέκτες των επιστολών του είναι συγγενικά του πρόσωπα ή πρόσωπα από το χώρο της λογοτεχνίας και της τέχνης όπως οι Κλαρκ Άστον Σμιθ, Χάουαρντ, Ντέρλεθ κ.λπ. Ιδιαίτερα εντυπωσιάζουν οι γνώσεις του πάνω στην αρχαία ελληνική μυθολογία και γλώσσα, η επιρροή των οποίων είναι εμφανής στα γραφτά του. Τα γράμματά του ίσως ν’ αποτελούν την πληρέστερη βιογραφία που θα μπορούσε να έχει γραφτεί για ένα τόσο σημαντικό, αμφιλεγόμενο και σκοτεινό πρόσωπο, σαν τον Χ. Φ. Λάβκραφτ, που έμελλε με το έργο του να συγκαταλεγεί στους διακεκριμένους συγγραφείς τρόμου.

    EπιστολέςΣτοιχεία βιβλίου

    Τίτλος: Eπιστολές

    Συγγραφέας: Howard Phillips Lovecraft

    Εκδόσεις: Αίολος

    ISBN: 9789605210052

    Σελίδες: 355

    Ημερομηνία έκδοσης: 05/1997

    Επιμέλεια κειμένου: Ζωή Τσούρα

    ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

    εισάγετε το σχόλιό σας!
    παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ