Σάββατο, Ιούλιος 20, 2019
More
    Αρχική Μεταφρασμένη Λογοτεχνία H Σκιά πάνω από το Ίννσμουθ - H. P. Lovecraft

    H Σκιά πάνω από το Ίννσμουθ – H. P. Lovecraft

    -

    H Σκιά πάνω από το Ίννσμουθ

    Προσωπική άποψη: Παντελής Μαυρομμάτης

    Υπάρχουν χιλιάδες βιβλία τρόμου ξένων συγγραφέων μεταφρασμένα στα ελληνικά, από τα πολύ περισσότερα που έχουν γραφτεί συνολικά παγκοσμίως εδώ και εκατοντάδες χρόνια, χωρίς ωστόσο να αγνοούμε και την άνοδο της ελληνικής λογοτεχνίας τα τελευταία χρόνια στο εν λόγω είδος.

    Από τον Arthur Machen, τον Bram Stoker, τον Edgar Allan Poe, τον Robert Bloch, τον Algernon Blackwood μέχρι τους σύγχρονους του είδους Graham Masterton,  Clive Barker, Stephen King και άλλους πολλούς, οι οποίοι πλέον είναι αναρίθμητοι και μας έχουν χαρίσει απίστευτες ξεναγήσεις στο χώρο του τρόμου, της νύχτας και της μακάβριας επιβλητικότητας των χαρακτήρων τους.

    Το συγκεκριμένο μυθιστόρημα-νουβέλα (όχι βιβλίο, καθώς συμπεριλαμβάνεται σε αρκετές συλλογές μυθιστορημάτων του H.P. Lovecraft, πουθενά όμως μόνο του) αποτελεί ίσως το κορυφαίο του είδους. Μια ιστορία που ποτέ κανένας συγγραφέας δεν προσπάθησε να αντιγράψει σε δικό του βιβλίο, κάτι το οποίο την κάνει ακόμα πιο ιδιαίτερη. Μια ιστορία που όχι απλά σου προκαλεί τρόμο ή διαβάζοντάς το πιθανόν να ρίχνεις κλεφτές ματιές έξω από το παράθυρο φοβούμενος (αν και δεν το παραδέχεται κανένας μας) μην εμφανιστεί κάποιο από τα βλάσφημα όντα της εκπληκτικής μυθολογίας Κθούλου. Λίγο πολύ αυτά είναι στοιχεία που τα βρίσκει κανείς σε αρκετούς καταξιωμένους συγγραφείς του χώρου. Ο λόγος της εκπληκτικής ιδιαιτερότητάς του είναι άλλος:

    Ο τρόμος που απορρέει από την ατμόσφαιρα της ιστορίας δε σε καταδιώκει αλλά σου επιβάλλεται. Σε έχει ήδη καταπιεί. Κάτι σαν μαύρο ημιδιάφανο πέπλο που ξαφνικά σε σκεπάζει. Δεν προσπαθεί να στοιχειώσει τα όνειρά σου με εχθρούς – εφιάλτες, αλλά να τα γεμίσει σκοτεινή ζωντάνια. Δεν είναι εχθρός της ζωής, αλλά φίλος της επιβίωσης.

    Την πρώτη φορά που το διάβασα νόμισα ότι βρισκόμουν μέσα στο «σαράβαλο» (όπως το αποκαλεί ο συγγραφέας) που κατευθυνόταν στο Ίννσμουθ. Σχεδόν έβλεπα τη θάλασσα απ’ έξω, καθώς κοιτούσα το παράθυρο του δωματίου μου και μύριζα την εγκατάλειψη και το θάνατο. Στην πορεία της ιστορίας, όταν πλέον έχει ολοκληρωθεί η πρώτη περιγραφή της στοιχειωμένης και ξεχασμένης αυτής κωμόπολης, του Ίννσμουθ, συνειδητοποίησα ότι πήγαινε όλο και πιο γρήγορα η αναπνοή μου.

    Αλλά μου άρεσε. Ήταν ένα συναίσθημα που το αναζητούσα όλο και περισσότερο, όσο προχωρούσε η πλοκή. Κάτι σαν την πρέζα. Η νύχτα, η βροχή, τα μάτια που σε κρυφοκοιτάνε μέσα από τις σκιές, η έντονη μυρωδιά της ψαρίλας στην αποβάθρα, τα ιχθυόμορφα ανθρωποειδή, μισάνθρωπα όντα. Όλα. Ένα αριστοτεχνικά σχεδιασμένο σκηνικό, βγαλμένο μέσα από τα πιο σκοτεινά όνειρα του συγγραφέα. Σε κάνει να θες να πεταχτείς μέχρι τη Μασαχουσέτη να ανακαλύψεις αν όντως υπάρχει ή υπήρχε κάπου εκεί το σκοτεινό και αποτρόπαιο Ίνσμουθ.

    Είναι απλό. Μόνο στο «Η σκιά πάνω από το Ίννσμουθ» παρακαλάς να μη βρεθεί κανένας σατανάς μπροστά στον πρωταγωνιστή, αλλά ταυτόχρονα εύχεσαι να κρύβονται περισσότερα από ένα τέτοια βατραχοπόδαρα διαβολάκια πίσω από τα απομεινάρια του μισογκρεμισμένου πετρόχτιστου σπιτιού, της ερειπωμένης εκκλησίας, του πανδοχείου με τους πανάσχημους θαμώνες που βρωμοκοπάνε αλκοόλ και ιδρώτα. Ξέρεις ότι ίσως γλίστρησαν από την κόλαση για να βρεθούν σχεδόν μπροστά στα μάτια σου, αλλά παρόλα αυτά αναζητάς μανιωδώς τη διακριτική παρουσία τους.

    Φτάνεις κοντά στην προβλήτα και δεν ξέρεις αν ο ήχος του ανέμου που φαντάζεσαι ότι ακούς εμπεριέχει και ουρλιαχτά της νύχτας και των τάφων, και αυτός ο ενδοιασμός σου σε ωθεί ασυναίσθητα στο να παρακαλάς από μέσα σου να βγει μέσα από το σπασμένο παράθυρο της εγκαταλελειμμένης αποθήκης ένα χέρι με γαμψά νύχια και μεμβράνη ανάμεσα στα δάχτυλα, ή τίποτα τεράστια πλοκάμια ή και γω δεν ξέρω ποιο άλλο κερασφόρο ή απάνθρωπο ον έχει επινοήσει η εκπληκτικλή φαντασία του H.P. Lovecraft, αλλά ταυτόχρονα θέλεις και να προειδοποιήσεις τον πρωταγωνιστή ότι «Πρόσεχε, τρέχα πίσω! Όπου να ‘ναι θα βγει η κόλαση η ίδια από τη θάλασσα μαζί με τον ίδιο τον Βεελζεβούλ για να χορτάσουν τη λαιμαργία τους με το κεφάλι σου και τα σωθικά σου!». Και όλα αυτά παίζουν ασυναίσθητα στο μυαλό σου καθώς η πλοκή ολοένα και προχωράει…

    “…Σε όλους αυτούς τους δρόμους δεν αντίκρυσα ούτε ένα ζωντανό πλάσμα και αναρωτήθηκα για την πλήρη απουσία γάτων ή σκύλων στο Ίννσμουθ. Κάτι άλλο που με προβλημάτισε και με αναστάτωσε ήταν το γεγονός ότι, ακόμη και σε μερικά από τα πιο πλουσιοδιατηρημένα πλουσιόσπιτα, πολλά από τα παράθυρα του τρίτου ορόφου και της σοφίτας ήταν σφραγισμένα. Η λαθροβίωση και η κρυψίνοια φαίνονταν να είναι οικουμενικές σε τούτη τη σιωπηλή πόλη της απόκοσμης ξενικότητας και του θανάτου, και δε μπορούσα ν’ απαλλαγώ από την αίσθηση ότι από κάθε μεριά καραδοκούσαν και με παρακολουθούσαν ύπουλα και ξάγρυπνα μάτια που δεν ανοιγόκλειναν ποτέ…”

    Οι «κακοί» της ιστορίας είναι ό, τι πιο επιβλητικό έχει να παρουσιάσει η παγκόσμια λογοτεχνία τρόμου. Γενικά έχουμε χορτάσει από σχιζοφρενείς ή αιμοδιψείς κακούς, παλαβούς με τσεκούρι, με πριόνι, με καραμπίνες, με στρατό ολόκληρο από άρματα, και δολοφόνους εκδικητές. Οι συγκεκριμένοι όμως «εχθροί» του πρωταγωνιστή, σου προκαλούν δέος. Εδώ βέβαια δε θα ήθελα να παραλείψω ότι αυτό ισχύει για όλα σχεδόν τα όντα της μυθολογίας Κθούλου, με πρώτο και καλύτερο τον τρισμέγιστο Κθούλου ο οποίος “…στο σπίτι στη Ρ’ λύε περιμένει (ο νεκρός Κθούλου) ενώ ονειρεύεται” (Phnglui mglwnafh Cthulhu R’lyeh wgahnagl fhtagn). Είναι οι κακοί που θα ήθελες να έχεις σε αφίσα στο δωμάτιό σου ή σε μινιατούρες πάνω στη βιβλιοθήκη σου. Και εδώ βγάζουμε το καπέλο στην εκπληκτική έμπνευση του συγγραφέα και λεπτομερέστατη και ακούραστη περιγραφή στην οποία επιδίδεται.

    Ούτε υπερβολικός είμαι, ούτε και παραμυθάς. Και το βασικότερο όλων, ελπίζω να μη γίνομαι κουραστικός. Είναι όλη η αλήθεια πίσω από αυτό το αριστούργημα, όπως ακριβώς την έζησα τουλάχιστον εγώ ο ίδιος την πρώτη φορά που το διάβασα. Ο τρόμος που συναντάται στο εν λόγω μυθιστόρημα (και κατ’ επέκταση και στα περισσότερα του τιτανομέγιστου H. P. Lovecraft), δε συναντάται εύκολα σε άλλους συγγραφείς του είδους.

    Το εκπληκτικά σκοτεινό και παρακμιακό, με μεσαιωνικά στοιχεία, τοπίο δε συναντάται εύκολα αλλού. Δεν είναι τυχαίο ότι σχεδόν καμία από τις ταινίες που έχουν μεταφερθεί στην οθόνη και βασίζονται σε νουβέλες ή μυθιστορήματα του H. P. Lovecraft, δεν είχε την πολύ μεγάλη επιτυχία. Είναι δύσκολο έως ακατόρθωτο να αποτυπωθεί σε κινηματογραφική ταινία η πραγματική ατμόσφαιρα, ισάξια ή καλύτερα από τον τρόπο που την αποτυπώνει ο ίδιος ο συγγραφέας στα βιβλία του.

    Ένα άλλο στοιχείο που δίνει μια επιπλέον αξία στο συγκεκριμένο έργο, είναι η άψογη χρήση από πλευράς του συγγραφέα του πρώτου ενικού προσώπου. Το αφηγείται ο Lovecraft σα να ζει τη σκοτεινή αυτή περιπέτεια ο ίδιος, καταφέρνοντας έτσι να τονίσει και τον παραμικρό τόνο συναισθήματος, φόβου, ενδοιασμού ή σκέψης που έρχεται στο μυαλό του. Με αποκορύφωμα βέβαια το φινάλε, όπου απλά παρακαλάς να μην υπάρχει καθρέφτης κοντά σου αλλά καλού κακού πετάγεσαι μέχρι τον πλησιέστερο καθρέφτη του σπιτιού σου…

    Τελειώνοντας να πω ότι, δεδομένου του ότι «H σκιά πάνω από το Ίνnσμουθ» εμπεριέχεται σε αρκετές συλλογές και από διάφορους εκδοτικούς οίκους, θεωρώ ως καλύτερη μετάφραση αυτή του Γιώργου Μπαλάνου (εκδόσεις Locus-7), στο βιβλίο «Η Σκιά πάνω από το Ίνσμουθ και άλλες ιστορίες». Παρόλα αυτά στο σύνολό τους είναι όλες οι μεταφράσεις ικανοποιητικές έως εξαιρετικές.

    Και μια συμβουλή, ίσως πολύ βασική για όσους δεν έχουν διαβάσει μέχρι στιγμής την ιστορία: Nα τη διαβάσετε νύχτα και με κακοκαιρία. Να έχει έξω θεομηνία, κατακλυσμό. Θα με θυμηθείτε. Αν αντέξετε.. Και μετά, προτού κοιμηθείτε, ίσως σας έρθουν στο μυαλό οι στίχοι του γνωστού τραγουδιού των Metallica, Enter Sandman (1990):

    Hush little baby, don’t say a word
    And never mind that noise you heard
    It’s just the beasts under your bed
    In your closet, in your head

    Περίληψη: Το απομονωμένο λιμάνι του Ίννσμουθ κρύβει ένα αποτρόπαιο μυστικό, που οι αλλόκοτοι στην όψη κάτοικοί του προσπαθούν να διαφυλάξουν με κάθε τρόπο. Από τα μισοερειπωμένα σπίτια τρομακτικοί θόρυβοι αντηχούν και στον Ύφαλο του Διαβόλου χορεύουν παράξενα όντα. Η σκιά του Ίννσμουθ, μια εισαγωγή στην περίφημη Μυθολογία Κθούλου, είναι από τις καλύτερες νουβέλες του Χ.Φ. Λάβκραφτ και αποτέλεσε το σκηνικό για πολλά έργα συγγραφέων Τρόμου μα και για σενάρια ταινιών.

    Η Σκιά Πάνω από το Ίννσμουθ
    “Είπαν… ότι αν ένωναν το αίμα τους θα γεννιόντουσαν παιδιά που στην αρχή θα έμοιαζαν με ανθρώπους, αλλ’ αργότερα θα έμοιαζαν ολοένα και περισσότερο μ’ εκείνα τα πλάσματα”…

    Οι Αρουραίοι στους Τοίχους
    “Oι δαιμονικοί αρουραίοι που τρέχουν πίσω από τη μαλακή, προστατευτική επένδυση των τοίχων αυτού του δωματίου και με καλούν εκεί κάτω, σε ακόμη μεγαλύτερες φρικαλεότητες απ’ όσες γνώρισα ποτέ.”

    Ο Καταχθόνιος Τρόμος
    “Καταρράχτες σκιών βγαλμένες από κόκκινους βούρκους τρέλας να ουρλιάζουν, να σέρνονται, να κυνηγούν η μια την άλλη μέσα σε ατέλειωτους αιματόχρωμους διαδρόμους κάτω από πορφυρούς, αστραποβόλους ουρανούς…”

    Το Κυνηγόσκυλο
    “Η τρέλα καλπάζει πάνω στον αστρικό άνεμο… νύχια και δόντια ακονισμένα πάνω σ’ αιώνες από κουφάρια… που στάζουν το θάνατο μέσα σ’ ένα βακχικό όργιο από νυχτερίδες, από τα μαύρα σαν τη νύχτα ερείπια των θαμμένων ναών του Βελίαλ…”

    Στοιχεία βιβλίου:

    Τίτλος: Η Σκιά Πάνω από το Ίννσμουθ και Άλλες Ιστορίες

    Συγγραφέας: H. P. Lovecraft

    Εκδόσεις: Locus 7 – Άλλωστε

    ISBN: 9789607971104

    Σειρά: Οι Εκπληκτικοί Κόσμοι του H. P. Lovecraft

    Έτος Έκδοσης: 2001

    Avatar
    Θεματοφύλακες Λόγω Τεχνών
    Είμαστε μια ομάδα ανθρώπων που αγαπάμε τις λέξεις σε όποια τους μορφή κι αν τυπώνονται: άρθρα, ειδήσεις, λογοτεχνία, ποίηση και δραστηριοποιείται στο διαδίκτυο. Σας ενημερώνουμε για δραστηριότητες παλιές και καινούριες. Ελάτε μαζί μας να παίξουμε με τα λόγια που γράφονται!

    Απάντηση

    Λογοτεχνικό περιοδικό Θεματοφύλακες Λόγω Τεχνών

    Αρέσει σε %d bloggers: