Σάββατο, Σεπτέμβριος 21, 2019
More
    Αρχική Θρύλοι & Μύθοι Καλοκαιρινοί προορισμοί και μύθοι

    Καλοκαιρινοί προορισμοί και μύθοι

    -

    Καλοκαιρινοί προορισμοί και μύθοι

    Γράφει η Αναστασία Νεραϊδόνη

    Ένα σημαντικό, και το πιο διασκεδαστικό κομμάτι για ένα συγγραφέα, είναι η έρευνα. Το πού θα βασίσει τον κόσμο του μυθιστορήματός του. Επειδή λοιπόν η νουβέλα που γράφω στηρίχθηκε σε έναν θρύλο του νησιού Οινούσσες, έχω ξοδέψει πολύ χρόνο στην έρευνα μύθων, κυρίως των νησιών του Αιγαίου.

    Δυστυχώς, το δυσκολότερο κομμάτι στη συγγραφή είναι ότι δεν μπορούν να μπουν όλα στο βιβλίο σου, οπότε θα χρειαστεί να αφαιρέσεις κάποιες ιστορίες. «Kill your darlings» όπως είπε ο Stephen King δηλαδή «Σκότωσε τις αγάπες σου».

    Ως λάτρης της αρχαιοελληνικής μυθολογίας θέλησα να σας παρουσιάσω, λοιπόν, μερικούς μύθους που βρήκα πολύ ενδιαφέροντες και δεν είναι τόσο δημοφιλείς.

    Νάξος: Αλωάδες είναι γνωστοί οι δύο γιοί του Αλωέα και της Ιφιμεδείας, κόρης του αδελφού του Αλωέα, του Τρίοπα, ο Εφιάλτης και ο Ώτος. Αυτό σύμφωνα με την Ιλιάδα (ραψωδία Ε, στίχος 385) και άλλες πηγές. Ωστόσο, ο Υγίνος και η Οδύσσεια (λ 305-319) αναφέρουν τους Αλωάδες ως γιους του θεού Ποσειδώνα και της Ιφιμεδείας.  Η  Ιφιμέδεια είχε ερωτευθεί τον Ποσειδώνα και πήγαινε κάθε λίγο και λιγάκι στην ακρογιαλιά όπου σύναζε τα κύματα με τα χέρια της. Ώσπου μία μέρα – κατά τον Οβίδιο – εμφανίστηκε ο Ποσειδώνας με τη μορφή του Ενιπέως και ενώθηκε μαζί της. Από την ένωση αυτή, η Ιφιμέδεια γέννησε τους δίδυμους Αλωάδες. Ωστόσο, ο Εφιάλτης και ο Ώτος ονομάστηκαν Αλωάδες επειδή η Ιφιμέδεια παντρεύτηκε ύστερα τον Αλωέα, πού ο πατέρας του Ήλιος (άλλες πηγές αναφέρουν τον Ποσειδώνα ως πατέρα του) τον είχε κάνει βασιλιά της Ασωπίας στη Βοιωτία.

    Οι Αλωάδες ανήκουν στην κατηγορία των μυθολογικών μορφών που ανατράφηκαν από τη Γη.

    Για το λόγο αυτό ονομάζονταν και «γηγενείς».

    Οι δύο Αλωάδες αναφέρονται ως τεράστιοι γίγαντες και ήρωες: τα υπερφυσικά αυτά όντα μεγάλωναν κάθε χρόνο μια οργιά στο ύψος και έναν πήχη στο πλάτος: σε ηλικία εννιά ετών είχαν ύψος εννιά οργιές (δηλαδή πάνω από δεκαπέντε μέτρα) και πλάτος εννιά πήχεις. Η δύναμή τους ήταν τόση, ώστε κάποτε έδεσαν και κράτησαν επί δεκατρείς μήνες αιχμάλωτο τον ίδιο τον θεό του πολέμου, τον Άρη, μέσα σε ένα μεγάλο χάλκινο δοχείο ή σε «σιδηροβρώτιν πέτραν» (πέτρα που τρώει το σίδερο ) στο όρος Μπίτσα της Νάξου – ανάμεσα σε Τραγαία και Απείρανθο.

    Τον Άρη τον ελευθέρωσε τελικά ο Ερμής που πληροφορήθηκε το γεγονός από τη μητριά των Αλωάδων, την Ηερίβοια:

    «Και τότε ο πολεμόδιψος ο Άρης θα εχανόταν,

    η μητρυιά του αν του Ερμή δεν το ‘λεγεν, η ωραία  Ηεριβοίη.

    Κι έκλεψεν αυτός τον Άρη, οπόταν 

    εκόντευε ο σκληρός δεσμός να πάρει την πνοήν του.»

    (Ιλιάδα, Ε 388-391)

    Καλοκαιρινοί προορισμοί και μύθοι

    Η αυτοπεποίθηση τους ήταν αρραγής, επειδή υπήρχε η προφητεία ότι κανένας άλλος άνθρωπος ούτε κανένας θεός θα μπορούσε να τους σκοτώσει. Έτσι το έβαλαν σκοπό ν’ ανέβουν στον Όλυμπο και να επιβουλευτούν την τιμή ο Ώτος μεν της Ήρας και ο Εφιάλτης της Αρτέμιδος.

    Με συμβουλή του Απόλλωνα η Άρτεμις έστειλε στους Αλωάδες μήνυμα: αν τερμάτιζαν την πολιορκία τους, αυτή θα τούς συναντούσε στη Νάξο και εκεί θα ενέδιδε στις περιπτύξεις του Ώτου. Ο Ώτος χάρηκε, αλλά ο Εφιάλτης, πού δεν είχε λάβει από την Ήρα παρόμοιο μήνυμα, ζήλεψε και θύμωσε. Άγριος καβγάς ξέσπασε στη Νάξο, όπου οι δύο Αλωάδες πήγαν μαζί. Ο Εφιάλτης επέμενε ότι οι όροι έπρεπε να απορριφθούν, εκτός αν αυτός, σαν μεγαλύτερος από τούς δύο, ερωτοτροπούσε πρώτος με την Άρτεμη. 

    Η διαφωνία είχε φτάσει στο αποκορύφωμά της, όταν η Άρτεμις εμφανίστηκε με τη μορφή άσπρης ελαφίνας, και οι δύο Αλωάδες, αδράχνοντας τα ακόντια τους, ετοιμάστηκαν καρφώνοντάς τη, να αποδείξουν ο καθένας ότι ήταν ο καλύτερος σκοπευτής. Καθώς εκείνη χύθηκε ανάμεσα τους γοργή σαν τον άνεμο, οι Αλωάδες τίναξαν τα ακόντια τους και τρύπησαν ο ένας τον άλλον. Έτσι χάθηκαν και οι δύο κι επαληθεύτηκε η προφητεία που έλεγε ότι δεν θα μπορούσαν να τους σκοτώσουν ούτε άλλοι άνθρωποι ούτε θεοί. Οι σοροί τους μεταφέρθηκαν για ενταφιασμό στην Ανθηδόνα της Βοιωτίας, αλλά οι Νάξιοι εξακολουθούν να τους περιβάλλουν με τιμές ηρώων. Μετά το θάνατό τους, οι ψυχές τους καταδικάστηκαν να βασανίζονται αιώνια στον Κάτω Κόσμο.

    Τους έδεσαν πλάτη με πλάτη σ’ έναν στύλο και φίδια τυλίγονταν στα μέλη τους και τους δάγκωναν, ενώ ένας νυχτοκόρακας (=ώτος) έκραζε στα αυτιά τους με μια εκνευριστική και διαπεραστική φωνή! Η νύμφη Στύξ κουρνιάζει ζοφερή στην κορυφή του στύλου, υπόμνηση των ανεκπλήρωτων όρκων τους.

    Καλοκαιρινοί προορισμοί και μύθοι

    Ρόδος: Oι εννιά κυνοκέφαλοι και πτερυγιοχείρες τελχίνες, τα παιδιά της θάλασσας, κατάγονται από Ρόδο. Ο μύθος λέει ότι από το αίμα του Ουρανού γεννήθηκαν πρώτα οι τρεις Ερινύες: Αληκτώ, Μέγαιρα, Τισιφόνη και αργότερα οι τέσσερις διάσημοι Τελχίνες: Ακταίος, Μεγαλήσιος, Όρμενος και Λύκτος.

    Πνεύματα του πυρός, ηφαιστειακά κατά γενική ομολογία, παρόμοιας φύσεως με τους Καβείρους, για τα οποία λίγα είναι γνωστά πέρα από σχετικούς μύθους που συναντώνται στην Κρήτη, την Κύπρο και τη Ρόδο. Ήταν αυτοί οι γιοί της Θάλασσας που μαζί με την Καφείρα, κόρη του Ωκεανού, ανέθρεψαν τον Ποσειδώνα τον οποίο τους είχε εμπιστευθεί η Ρέα.

    Όταν ο Ποσειδών μεγάλωσε, αγαπήθηκε από την Αλία (ή Αλίη) αδελφή των Τελχίνων, με την οποία απέκτησε έξι γιους και μία κόρη, τη Ρόδο. Πολύ πριν φτιάξουν την τρίαινα του, είχαν δημιουργήσει το οδοντωτό δρεπάνι του Κρόνου και ήταν οι πρώτοι που λάξεψαν απεικονίσεις των θεών. Ίδρυσαν τις πόλεις που πήραν τα ονόματα τους απ’ τις τρεις Δαναίδες: Καμείρα, Ιάλυσα και Λίνδα.

    Κατ’ άλλες ακόμη παραδόσεις οι Τελχίνες ήταν σπουδαίοι τεχνίτες και εφευρέτες που είχαν ανακαλύψει διάφορα μέταλλα, όπως τον χαλκό και τον σίδηρο, και είχαν επινοήσει πολλά εργαλεία για την τέχνη τους που φέροντάς τα έδιναν την εντύπωση πως τους έλλειπαν τα άκρα. Πιστεύονταν ακόμη πως αυτοί δίδαξαν στους ανθρώπους την πρώιμη μεταλλουργία και την εξόρυξη των μετάλλων.

    Όταν η Ρέα καλούσε τους άλλους θεούς να στηρίξουν τον Διόνυσο στον πόλεμο με τους Ινδούς, συντάχθηκαν μαζί τους οι μοχθηροί Τελχίνες, οι οποίοι συγκεντρώθηκαν από τα σπηλαιώδη βάθη της θάλασσας. Ο Λύκος έφθασε κουνώντας απειλητικά ένα τεράστιο δόρυ με το μακρύ του χέρι, ο Σκέλμις δε, συντροφιά με τον Δαμναμενέα, οδηγώντας τη θαλάσσια άμαξα του πατέρα τους, Ποσειδώνα. Κυνηγημένοι από τη γη του Τληπολέμου (τη Ρόδο) είχαν ριχτεί στη θάλασσα από τον Θρίνακα, τον Μακαρέα και τον δοξασμένο Αύγη, τους γιους του Ήλιου και έκτοτε περιπλανώμενοι, πήραν νερό από την Στύγα, με τις ευλογίες αυτής που τους ανέθρεψε και με τα μοχθηρά χέρια τους πότισαν τις πεδιάδες της εύφορης Ρόδου, όπου τα νερά από τα Τάρταρα, ξέραναν τα πάντα.

    Ο Δίας τότε και ο Ποσειδών κατέστρεψαν το νησί και εξολόθρευσαν τους κατοίκους του, αλλά χάρισαν τη ζωή στην Δεξιθέα και τις αδελφές της, κόρες του Δάμωνα (Δάμων ή Δημώνακας ή Δημώναξ) ηγέτη των Τελχίνων, επειδή η μητέρα τους Μακελώ, είχε τιμήσει την έλευση των δύο θεών. Τ’αγόρια εκδιώχθηκαν στα έγκατα της γης, ενώ η Αλία που είχε ριφθεί στη θάλασσα, τιμήθηκε με τ’ όνομα Λευκοθέα.

    Καλοκαιρινοί προορισμοί και μύθοι

    Χίος: Σύμφωνα με την παράδοση, ο πρώτος κάτοικος και βασιλιάς του νησιού ήταν ο Οινοπίων, γιος του Διονύσου και της Αριάδνης, ο οποίος ήρθε από την Κρήτη στο νοτιότερο άκρο της Χίου και έμαθε στους κατοίκους του νησιού το εμπόριο, τη θάλασσα και το πώς να καλλιεργούν τα αμπέλια.

    Τα εγκώμια γι’ αυτό τον οίνο ήταν πολλά, όπως νέκταρ, γλυκύτατος, θεραπευτικός, αρωματικός και εύπεπτος.  Από τον πατέρα του κληρονόμησε την αγάπη του για το κρασί και τη μετέδωσε και στους Χιώτες. Με τον Οινοπίωνα συνδέεται και ο μύθος του Ωρίωνα, του διασημότερου μυθικού ήρωα της Χίου .

    Μεγαλωμένος μακριά από τα παιδιά της ηλικίας του, ο Ωρίωνας ήταν ένα άμαθο αγόρι. Σε λίγο καιρό όμως έγινε εξαιρετικός κυνηγός. Ήταν πολύ ψηλός (Ο Όμηρος αναφέρει ότι το κεφάλι του φτάνει ως τα σύννεφα), δυνατός αλλά άμαθος.

    Ο Ωρίων αγάπησε τη κόρη του Οινοπίωνα Μερόπη, της οποίας το χέρι ζήτησε από τον πατέρα της. Ο Οινοπίωνας του ανέθεσε αρχικά να εξολοθρεύσει τα άγρια θηρία της Χίου. Ο Ωρίωνας  κατάφερε να τα εξολοθρέψει , αλλά ο Οινοπίωνας αθέτησε το λόγο του και δεν του έδινε την κόρη του. Ο Ωρίωνας φανερά στεναχωρημένος, μέθυσε και έκλεψε την Μερόπη.

    Ο Οινοπίωνας για να τον εκδικηθεί, τους κάλεσε πίσω με την πρόφαση ότι τον συγχωρεί και του έβαλε να πιει απ’ το δυνατότερο κρασί του. Ο Ωρίωνας ανυποψίαστος έγινε στουπί και τότε ο Οινοπίων του έβγαλε τα μάτια. Ο Ωρίωνας, τυφλός πια, δεν μπορούσε να επιδοθεί στην μοναδική του ασχολία τη σχέση του με τη φύση και με το κυνήγι και έγινε σχεδόν άχρηστος.

    Συμβουλεύτηκε το Μαντείο που του απάντησε:

    «Θα ξαναβρείς το φως σου αν τα μάτια σου δεχτούν τις πρώτες ακτίνες του ήλιου, κατά την ανατολή».

    Ο Ωρίωνας βυθισμένος στο σκοτάδι, έφτασε κάποια στιγμή στον Κάτω Κόσμο, στο βασίλειο του Ηφαίστου. Τον παρακάλεσε να του δώσει για λίγο, για να τον οδηγήσει, τον μαθητευόμενο του, τον Κεδαλίωνα. Έτσι μόνο κατόρθωσε να συναντήσει την Αυγή, η οποία τον ερωτεύτηκε και του έστειλε τις πρώτες τις ακτίνες.

    Ξαναβρήκε το φως του και έψαξε τον Οινοπίωνα για να τον εκδικηθεί με την σειρά του. Ο τελευταίος, όμως, είχε μάθει τα πάντα και φοβισμένος αναζήτησε κρησφύγετο κοντά στον Ποσειδώνα.

    Ο Ωρίωνας εγκατέλειψε προς στιγμή τα σχέδια του και ξανάφυγε για κυνήγι. Μέσα στο δάσος συνάντησε την Άρτεμη, την οποία και επιθύμησε διακαώς να την αποκτήσει. Η θεά όμως ήθελε να παραμείνει παρθένος. Ο Ωρίωνας προσπάθησε να επιβάλει με τη βία τις επιθυμίες του.

    Για να ξεγελάσει την προσοχή της, της πρότεινε ένα διαγωνισμό δισκοβολίας μεταξύ τους. Την ώρα που ετοιμάστηκε η θεά να ρίξει τον δίσκο της, ο Ωρίωνας έσχισε τον χιτώνα της. Η Άρτεμις τον απώθησε κι ύστερα χτύπησε τον βράχο που βρισκόταν δίπλα τους. Τότε έκανε να πεταχτεί ένας σκορπιός που σκότωσε τον Ωρίωνα με ένα τσίμπημα.

    Εν τω μεταξύ η Μερόπη φανερά στεναχωρημένη και ντροπιασμένη για όλα αυτά που συνέβησαν, περπατούσε σαν χαμένη στα λιβάδια του νότιου τμήματος του νησιού και τα δάκρυα της ήταν τόσα πολλά που πότισαν το διάσημο μαστιχόδεντρο, το σχίνο. Από τότε λέγεται πως βγαίνουν μόνο στο νότιο τμήμα του νησιού, εκεί που περπάτησε η δυστυχισμένη κόρη, τα περίφημα δάκρυα της μαστίχας.

    Καλοκαιρινοί προορισμοί και μύθοι

    Δήμος Ερμιονίδας: Πιστεύεται  ότι  πριν καταβυθιστεί η   ξηρά  από την Πλάκα μέχρι το Μοναστήρι το Μόδι και το Καραπολίτι – Σκύλλαιο  εκεί  υπήρχε μια μεγάλη πολιτεία, που μπορεί να ήταν η χώρα  του Ώρου,  ή του Αλθήπου ή του Σάρωνα

    Αυτή  την άποψη  επιβεβαιώνουν και  τα ευρήματα  στο Μόδι  και στον  Κάβο Βασίλη-Κοκορέλλι που χρονολογούνται στο 3000 π.Χ.

    Η περιοχή  έχει υποστεί μεγάλες  προσχώσεις. Για παράδειγμα το 1938, κατά τη διάρκεια μιας φοβερής νεροποντής, όπως θυμούνται οι παλιότεροι, ακόμη και τα  λεμονόδεντρα παρασύρθηκαν μέχρι τη  θάλασσα. Το ναό  της Αρτέμιδας (Άρτιμο) πιθανολογείται ότι έχτισε το 1300 π.Χ. ο βασιλιάς της περιοχής Σάρων.

    Με την ευκαιρία  αυτή ας δούμε ένα μύθο για την Άρτιμο.

    Η Αύρα, η κόρη του μυθικού βασιλιά της Αρκαδίας Λέλαντος και της νύμφης Περίβοιας, ήταν μία από τις συντρόφισσες της  θεάς Αρτέμιδας – μάλλον για ιέρειες επρόκειτο – που οι αρχαίοι  είχαν  ναό της στην Άρτιμο (1.300 π.Χ).

    Την Αύρα, λοιπόν, την ερωτεύθηκε ο θεός του κρασιού Βάκχος  ή κάποιος οινοποιός. Στην αρχή η Αύρα τον εκδίωξε, αλλά κατόπιν είδε  στο όνειρό της την Αφροδίτη που της είπε να τον αγαπήσει.

    Έτσι, η Αύρα ερωτεύθηκε παράφορα  το Βάκχο-οινοποιό- και  από τον έρωτά της αυτό, απέκτησε δίδυμα.

    Όμως ο Βάκχος κυνηγούσε κι άλλες γυναίκες, γεγονός που οδήγησε την πολύ ερωτευμένη Αύρα  στην τρέλα, με αποτέλεσμα  να φάει – σκοτώσει- το ένα της παιδί.

    Όταν η Αύρα συνήλθε και συνειδητοποίησε  τι είχε κάνει έφυγε από την ‘Αρτιμο  ανατολικά, για να πέσει στο γκρεμό. Πιθανόν στου Σακελλάρη, πιθανόν στο Κακό-λόγγο του Καραπολιτίου. Τότε ο Δίας τη λυπήθηκε  και τη μεταμόρφωσε  σε πηγή  νερού εκεί γύρω.

    Στο  Καραπολίτι  έχει τοποθετηθεί και σχετική  πινακίδα τοποθεσίας ΑΥΡΑ.

    Κατά άλλη εκδοχή, όταν η Αύρα  γέννησε  τα δίδυμα, η Άρτεμις θύμωσε γιατί είχε χάσει  την αγνότητά της –έπρεπε ως ιέρεια της να παραμείνει παρθένα – και την έδιωξε  από το ιερό της.

    Τότε  η Αύρα  πήρε τα δίδυμα  και έφυγε  προς την Ερμιονίδα, και πήγε  στην περιοχή που είναι σήμερα το χωριό Δίδυμα – δεν ξέρουμε  αν απ’ αυτό πήραν το όνομά τους  ή από  τους δίδυμους λόφους που είναι τριγύρω.

    Πάντως και στα Δίδυμα έχουν βρεθεί αρχαιότητες – υπάρχει μάλιστα  πανάρχαιο  πηγάδι  κτισμένο με ογκόλιθους.

    Μετά το 1920 χρησιμοποιήθηκαν από το κράτος σαν ιχθυοτροφείο. Κατά  την  Κατοχή,  ένας ντόπιος ο Τάσος Καράμπαμπας, συγκέντρωσε  καθαρό αλάτι  αλλά  δεν μπόρεσε να το πουλήσει και τα εγκατέλειψε.  Από τότε νοικιάζεται σαν ιχθυοτροφείο. Δίπλα  είναι η γνωστή  πλαζ,  τουριστικά συγκροτήματα  και ταβέρνες.

    Εκεί σχηματίζεται  μια μικρή χερσόνησος κι όπως λέγεται, εκεί  πνίγηκε ο  Σάρωνας.

    Ο Σάρωνας βρήκε τη χώρα σε καλή και ήρεμη κατάσταση και αφιέρωνε για   τα   θέματά της λίγο χρόνο. Τον υπόλοιπο  ασχολιόταν με το κυνήγι. ‘Ήταν πολύ επιδεικτικός και του άρεσε να τον θαυμάζουν και να τον χειροκροτούν.  Δεν ήξερε όμως, καθόλου κολύμπι. Αποτέλεσμα  της  ιδιοσυγκρασίας του είναι και το αναφερόμενο από τη μυθολογία, γεγονός:

    Μια μέρα ο  Σάρωνας  βγήκε στο δάσος για κυνήγι. Κάποια στιγμή συνάντησε ένα ελάφι, αλλά επειδή δεν μπόρεσε να το σκοτώσει, το κυνήγησε μέχρι την ακτή, όπου  το απόκλεισε σε μικρή  χερσόνησο.

    Το ελάφι, δεν βρήκε χώρο να κρυφτεί  κι  έπεσε  στη  θάλασσα. Ο  Σάρωνας επιδεικτικός όπως ήταν έπεσε κι αυτός στο νερό  για να το πιάσει. Αλλά αφού δεν ήξερε κολύμπι, πνίγηκε. Κι έτσι έμεινε η μυθική παροιμία «Σάρωνος ναυτικότερος».  

    Το σώμα του βγήκε στον Πώγωνα, το αρχαίο λιμάνι της Τροιζήνας, εκεί που σήμερα βρίσκεται το Βίδι. Έτσι προς τιμήν του ο κόλπος ονομάστηκε Σαρωνικός κόλπος.

    Δημοφιλείς προορισμοί, λοιπόν, με όχι και τόσο γνωστούς μύθους. Εύχομαι τώρα που μπήκε επίσημα το καλοκαιράκι να επισκεφτείτε αυτά τα μέρη και να ταξιδέψετε πολύ μακριά στο παρελθόν. Κι εδώ είμαστε να μας ενημερώσετε τι ανακαλύψατε, μέχρι να σας ετοιμάσω το δεύτερο μέρος!

    Καλοκαιρινοί προορισμοί και μύθοι

    Επιμέλεια κειμένου: Αγγελική Δαφτσίδου

    Πηγές: Η μυθολογία των Ελλήνων Carl Kerenyi

    Ελληνική Μυθολογία Paul Decharme

    logiosermis.net

    logiosermis.net

    kardamylachios.blogspot.gr

    art-hellas.blogspot.gr

    Απάντηση