Δευτέρα, Οκτώβριος 14, 2019
More
    Αρχική Παιδική Λογοτεχνία Ηλικίες 10-12 Κει που λούζονταν Νεράιδες - Νένα Μπούρα

    Κει που λούζονταν Νεράιδες – Νένα Μπούρα

    -

    Κει που λούζονταν Νεράιδες 

    Προσωπική άποψη: Αναστασία Νεραϊδόνη

    Με πολλή χαρά ανέλαβα να σας παρουσιάσω το βιβλίο της συγγραφέως Νένας Μπούρα «Κει που λούζονταν Νεράιδες» που αποτελεί την δεύτερη προσωπική της συλλογή παραμυθιών.

    Η πρώτη ονομαζόταν «Είπαμε πολλά και σώνει» κι εξαντλήθηκε μέσα σε τρεις μήνες από την έκδοσή της. Τώρα κυκλοφορεί σε επανέκδοση και πιστεύω ακράδαντα ότι το ίδιο θα συμβεί και με το δεύτερο βιβλίο «Κει που λούζονταν Νεράιδες».

    Τι όμως το τόσο ξεχωριστό έχουν αυτές οι Νεράιδες της Μπούρα και σε ποιους αναγνώστες απευθύνονται τα παραμύθια της;

    Τα λαϊκά παραμύθια είναι ουσιαστικά γραώδεις μύθοι που αναπτύχθηκαν στους κόλπους του μικροθεάτρου, τον καιρό του Πλάτωνα ακόμα, σαν απόηχοι των μύθων που μπλέκονται με τον καθημερινό βίο. Έπειτα αναπτύχθηκαν ως λαϊκή ποίηση κατά την περίοδο της βυζαντινής αυτοκρατορίας, γραμμένοι από λόγιους κατά παραγγελία των προεστών.

    Ανεράδες που χορεύουν σε σπήλαια και τραγουδούν «Ο ήλιος ο πεντάφωτος σβήνει σαν πάει στη δύση και του αρρώστου η αρρώστια μονάχα εδώ θα σβήσει. Της Ανεράδας το νερό και το καλό βοτάνι εφτά βολές ο άνθρωπος άμα το πιει θα γίνει…»

    Φιδόμορφοι δράκοντες που κατέχουν τα νερά των πηγών κι εμποδίζουν την χρήση του νερού για να αναγκάσουν τον ήρωα να αναζητήσει το δικό του μονοπάτι και να εξελιχτεί μέσα απ’ τις αντιξοότητες.

    Στα νεοελληνικά παραμύθια συνυπάρχουν αρχαιοελληνικοί δαίμονες με στοιχεία απ’ την ανατολή. Κι αυτό γιατί το παραμύθι κεντιέται πάνω σε στοιχεία της αρχαιότητας, του Βυζαντίου και της σκλαβιάς της τουρκοκρατίας. Με την ανάπτυξη του εμπορίου στη Μεσόγειο και την εναλλαγή της κατοχής σε ορισμένα μέρη της Ελλάδας από Τούρκους, Ρώσους κι Ενετούς, εισήχθηκαν λαϊκά παραμύθια από διάφορα μέρη της Γης, που συγχωνεύονται στη δική μας μυθολογία και τρόπο ζωής. Γι’ αυτό και μέσα στο βιβλίο θα διαπιστώσετε πολλές ομοιότητες με ιστορίες των αδερφών Grimm, του Perrot και του Hans Christian Andersen (και λογικό αφού ο τελευταίος είχε επισκεφτεί την Ελλάδα και άντλησε ουκ ολίγες εμπνεύσεις από τα δικά μας παραμύθια).

    Τέτοιες ιστορίες είναι οι: Βδοκιώ, η νύφη του δράκοντα, οι μήνες στο πηγάδι.

    Τούτα όλα τα μάζεψε προσεκτικά η συγγραφέας και τα αναδόμησε δίνοντάς τους νέα πνοή.

    Κάποια άλλα διηγήματά της πάλι, καταδεικνύουν την θεματική και υφολογική συγγένεια του σύγχρονου ελληνικού παραμυθιού με τις αρχαιοελληνικές μυθικές διηγήσεις, όπως το παραμύθι του Καμένου Κούτσουρου που μοιάζει με τον αρχαιοελληνικό μύθο του Μελέαγρου.

    Στις πρώτες σελίδες, η συγγραφέας μας κάνει μια εισαγωγή για την Ελλάδα του Νερού, του καθαρτήριου, του ζωογόνου του ιαματικού αλλά και αυτού που μέσα του γεννήθηκαν πλάσματα μυστήρια και μυθικά.

    Λυκοκάτζαρα στις βρύσες και βαροκοντυλιασμένες κόρες που οι γονείς  κλείνουν μέσα σε γυάλινο κλουβί για να μην πάθουν της μοίρας το γραφτό, όπως κάνουν οι περισσότεροι σημερινοί γονείς σήμερα στα παιδιά τους.

    Νεράιδες του πηγαδιού που ευλογούν τις στείρες γυναίκες με παιδιά, με τίμημα βέβαια να τα ρίχνουν μετά από χρόνια οι γονείς εκεί που ανήκουν, στο πηγάδι μέχρι να βρεθεί ο ήρωας που θα τα αναζητήσει στους δαιδαλώδεις κόσμους του νερού. Ένας εξαιρετικός συμβολισμός της ψυχής που περιμένει να αφυπνιστεί μόλις ο χαρακτήρας μας παιδευτεί και διδαχτεί απ’ τα μαθήματα της ζωής.

    Κι αυτό είναι το μαγικό σε τούτα τα παραμύθια. Ναι, μπορεί να φαίνονται τόσο μακρινές αυτές οι λαϊκές δοξασίες και θρύλοι αλλά με αυτές μεγάλωσαν οι προγονοί μας και προστάτεψαν την ψυχική τους υγεία ενώ έζησαν τόσο δύσκολα γεγονότα, όπως παγκόσμιους κι εμφύλιους πολέμους.

    Κει που λούζονταν ΝεράιδεςΝαι, δυστυχώς υπάρχει τα τελευταία χρόνια μια έντονη τάση διδακτισμού στο παιδικό βιβλίο μέσα από ελεγχόμενες ανάλαφρες αφηγήσεις που καταλήγουν να γίνονται παιδιάστικες.

    Χαριτωμένα και παιχνιδιάρικα κείμενα που προορίζονται απλώς και μόνο να κάνουν το μικρό παιδί να χαμογελάσει, θέλοντας να αποκρύψουν το τρομαχτικό και το σκοτεινό.

    Όμως, γενιές Ελλήνων έζησαν δίπλα στο φανταστικό και το απόκοσμο. Είδαν καλικάτζαρους σε νερόμυλους, δρασκέλησαν ποτάμια και δράκοντες και κρυφοκοίταξαν νεράιδες που λούζονται καθώς και Μοίρες. Έτσι έγραψαν  τις δικές τους σελίδες στο μεταφυσικό διάφανο πέπλο της Στοιχειωμένης Ελλάδας και η Νένα Μπούρα απλά τις αναδόμησε, δίνοντάς τους νέα πνοή.

    Μας πάει στο χώρο και το χρόνο όπου σαν παιδιά, σαν ανιχνευτές της πραγματικότητας μας, ρωτάμε: Ποιος είμαι, τι θέλω, πού θέλω να πάμε… Η προσωπικότητά μας ψηλαφεί τα γεγονότα που θα της δώσουν ζωή: Μια φορά και ένα καιρό…

    Είναι στο κάποτε, στο παντού και στο τώρα. Φεύγουμε απ’ το σύστημα και τα δεσμά του, μακριά από τους ανθρώπους που ανήγαγαν την κατάθλιψη σε παγκόσμια ασθένεια. Δεν είναι τυχαίο ότι σε αυτή την εποχή της τεχνολογίας και της γρήγορης πληροφόρησης, είναι μόδα στους νέους οι μονόκεροι, οι νύμφες, οι δράκοι και οι επικοί ιππότες. Ο κόσμος ολάκερος πεινά απεγνωσμένα για παραμύθια.

    Για όλους αυτούς τους λόγους λοιπόν σας απαντώ ότι την ηλικιακή ταυτότητα των αναγνωστών προς τους οποίους απευθύνονται δεν πρέπει να τη δίνουν τα ίδια τα κείμενα, αλλά οι αναγνώστες τους.

    «Κει που λούζονταν Νεράιδες» είναι ένα βιβλίο για το παιδί που θέλει να μαγευτεί, το νεαρό που θέλει να ονειρευτεί, τον ενήλικο που θέλει να επαναπροσδιορίσει τον εαυτό του ή τον μελετητή της ιστορίας που θέλει να ερευνήσει την λαογραφία μας.

    Όπως και να’ χει:

    “Ξετυλίξτε το κουβάρι

    Πάμε απ’ την αρχή

    Η κλωστή μας περιμένει

    Στην ανέμη τυλιχτή

    Παραμύθι μαγεμένο

    Από το νερό βγαλμένο

    Στη στιγμή θα εμφανιστεί

    Έχει τόσα να μας πει

    Για ποτάμια, για πηγάδια

    Για νεράιδες και για μοίρες

    Στων παραμυθιών τις θύρες

    Ποιος δεν θέλει για να μπει;

    Αχ, σταματημό δεν έχει

    Τούτο εδώ το παραμύθι

    Όσο η κλωστή γυρνάει

    Σα νεράκι θα κυλάει”

    Στίχοι: Νένα Μπούρα

    (Απόσπασμα μέσα απ’ το βιβλίο)

    Περίληψη: Νερό, το «κουκούλι της ζωής». Το Άλφα και το Ωμέγα στην εξέλιξη όλων των πολιτισμών. Το νερό, το οποίο τραγουδήθηκε από αοιδούς και τροβαδούρους, που ζωγραφίστηκε απ’ τα φωτεινότερα χρώματα των ζωγράφων και λογοτέχνες βούτηξαν την πένα τους, για να γράψουν τα ομορφότερα λόγια πάνω στο λευκό χαρτί.

    Τούτο το πολύτιμο αγαθό από τα βάθη των αιώνων ξεκουράζεται μέσα σε στέρνες και πηγάδια, δροσίζει τους διαβάτες στις κρήνες που περιμένουν καρτερικά και άλλοτε γίνεται η γέννηση κι άλλοτε ο θάνατος, άλλοτε η καταστροφή κι άλλοτε το ταξίδι. Πάντα όμως παραμένει σε αυτά τα μαγικά περάσματα παρέα με πλάσματα που γεννήθηκαν στην φαντασία των ανθρώπων.

    «Διαβάτη, μέσα απ’ αυτές τις αράδες θα σου μιλήσουν Νεράιδες και Μοίρες, Δράκοι και Τελώνια, Βρικόλακες και Γοργόνες, αλλά μην φοβηθείς! Το φοβερότερο είναι όταν το νερό ξυπνάει, γι’ αυτό ποτέ μην πίνεις από τα πηγάδια όταν το σκοτάδι πέσει…»

    Στοιχεία Βιβλίου:

    Τίτλος: Κει που λούζονταν Νεράιδες

    Συγγραφέας: Νένα Μπούρα

    Εκδόσεις: Συμπαντικές Διαδρομές

    Έκδοση: Αθήνα, 2017

    Σελίδες: 139

    ISBN: 978-960-607-092-1

    Επεξεργασία εικόνας: Αναστάσιος Τριανταφύλλου

    Θεματοφύλακες Λόγω Τεχνών
    Είμαστε μια ομάδα ανθρώπων που αγαπάμε τις λέξεις σε όποια τους μορφή κι αν τυπώνονται: άρθρα, ειδήσεις, λογοτεχνία, ποίηση και δραστηριοποιείται στο διαδίκτυο. Σας ενημερώνουμε για δραστηριότητες παλιές και καινούριες. Ελάτε μαζί μας να παίξουμε με τα λόγια που γράφονται!

    Απάντηση