Συνέντευξη με τη Μαρία Σταυριανίδου

Ρωτάει η Παναγιώτα Γκουτζουρέλα

Η ζωή είναι όμορφη μέσα από τα μάτια της Μαρίας Σταυριανίδου. Αιχμαλωτίζει εκείνες τις στιγμές, που συντελούνται σε εκείνο το συγκεκριμένο κλάσμα του δευτερολέπτου, για να αποτυπώσει τη μαγεία της φύσης, του κόσμου. Όλη η ομορφιά της ζωής μέσα από τον φακό. Μαγικές φωτογραφίες, μοναδικά στιγμιότυπα, απαθανατισμένα από τη φωτογράφο. Ας γνωρίσουμε καλύτερα τη δημιουργό. Ας αφεθούμε στην τέχνη της. Ας την γνωρίσουμε!

 Συνέντευξη

Θα ξεκινήσω ίσως με την πιο συνηθισμένη ερώτηση, Πώς μπήκε η φωτογραφία στη ζωή σας και γιατί επιλέξατε να ασχοληθείτε με αυτή; Μπορείτε να περιγράψετε την εποχή που συνειδητοποιήσατε για πρώτη φορά ότι η δημιουργία/φωτογράφηση ήταν κάτι που έπρεπε να κάνετε;

Μ.Σ.: Η αλήθεια είναι ότι δεν πολυκατάλαβα πώς μπήκε στη ζωή μου. Στη διάρκεια της φοιτητικής μου ζωής έψαχνα να δραστηριοποιηθώ κάθε φορά με κάτι καινούριο εκμεταλλευόμενη τη δυνατότητα που σου δίνει μία μεγαλούπολη να έχεις πληθώρα επιλογών. Ήδη από τον πρώτο μου μήνα στη Θεσσαλονίκη είχα γραφτεί σε θεατρικό εργαστήρι γιατί το είχα έρωτα κι ήθελα να γίνω ηθοποιός.

Τον δεύτερο χρόνο θυμάμαι που έψαχνα να κάνω παράλληλα και κάτι άλλο, έχοντας προτίμηση στην φωτογραφία και συγκεκριμένα στην αναλογική, επηρεασμένη από τις ταινίες που έβλεπα πως παρουσίαζαν τον σκοτεινό θάλαμο, με είχε μαγέψει κι είχα την περιέργεια να το δοκιμάσω. Έπεσα λοιπόν πάνω σε μία αφίσα του ΦΟΑΠΘ μέσα στην πανεπιστημιούπολη που έγραφε για δωρεάν μαθήματα φωτογραφίας κι έτσι πήγα.

Ήμουν ενεργό μέλος του ΦΟΑΠΘ σχεδόν σ’ όλη τη φοιτητική μου ζωή, παρακολουθώντας μαθήματα αναλογικής και ψηφιακής φωτογραφίας και βίντεο, και βοηθώντας όποτε χρειαζόταν στις παρουσιάσεις των μαθημάτων καθώς οι πιο «παλιοί» μάθαιναν τους καινούριους.

Η διδασκαλία στον ΦΟΑΠΘ ήταν κι είναι καθαρά εθελοντική από ερασιτέχνες ανθρώπους που αγαπάν την φωτογραφία. Σε μια συνέντευξη που μας είχε πάρει η TV100 στα πλαίσια της ετήσιας έκθεσής μας θυμάμαι που είχα προσωπικά ερωτηθεί αν σκοπεύω να ασχοληθώ με την φωτογραφία κι επαγγελματικά. Η απάντησή μου ήταν περίτρανη «ΟΧΙ», εγώ κι ο Μεταξάς…χαχαχαχα.

Είναι αυτό που λένε «μεγάλη μπουκιά φάε, μεγάλη κουβέντα μη λες». Η αλήθεια είναι ότι τότε δεν σκεφτόμουν ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Με ένοιαζε μόνο να φωτογραφίζω για ‘μένα. Στη πορεία όμως έτυχε να γνωρίσω έναν άλλον φωτογράφο στη γενέτειρά μου και μου έκανε πρόταση να δουλέψω μαζί του. Δε με χάλασε να βγάζω ένα χαρτζιλίκι με κάτι που αγαπώ και δεν μοιάζει καν σαν τυπική δουλειά. Πολύ προτιμότερο από το να κάνω ιδιαίτερα Αγγλικών. Κι έτσι κάπως ξεκίνησα και συνεχίζω ακόμη. Ο κόσμος της φωτογραφίας, όπως και του θεάτρου, με κράτησε κι έγινε αγάπη.

Ποιο είναι το πιο αγαπημένο σας θέμα για φωτογράφιση; Τι σας εμπνέει περισσότερο;

Μ.Σ.Το αγαπημένο μου θέμα για φωτογράφιση είναι το θέατρο. Μ’ αυτό τον τρόπο συνδυάζω τις δυο αγάπες μου μαζί. Όταν είμαι πάνω στην σκηνή και φωτογραφίζω είναι σαν να γίνομαι ένα με τους ηθοποιούς, σαν να είμαι κι εγώ ένα δρών πρόσωπο του έργου. Σ’ αυτό βέβαια βοηθάνε οι σπουδές μου πάνω στο θέατρο και την τέχνη της υποκριτικής.

Μπορώ και κινούμαι στον ρυθμό της ατμόσφαιρας κάθε σκηνής χωρίς να ενοχλώ τους ηθοποιούς, είτε είναι ερασιτέχνες είτε επαγγελματίες. Αφουγκράζομαι τα δρώντα πρόσωπα, μπαίνω στη θέση τους, κι οι φωτογραφίες μου αποτυπώνουν την αλήθεια τους. Πάντα μου άρεζε να φωτογραφίζω ανθρώπους σε ανύποπτο χρόνο, ώστε να πιάνω αυθόρμητες κι ειλικρινείς στιγμές.

Θεωρώ ότι αυτές είναι οι πιο όμορφες, οι πιο αληθινές, που αξίζει να τις θυμόμαστε. Η φωτογραφία θεάτρου είναι πλούσια σε τέτοιες στιγμές. Τώρα θα μου πείτε ότι το θέατρο είναι μία ψεύτικη συνθήκη κι ότι δεν έχει καμία σχέση με την αλήθεια. Κι όμως, όπως λέει ένας μεγάλος δάσκαλος, το θέατρο είναι ένα ψέμα ερωτευμένο με την αλήθεια.

Είναι πολύ πιο εύκολο να εκτεθεί κάποιος στο θέατρο έχοντας το άλλοθι του ρόλου, παρά στην «πραγματική» ζωή. Όταν λοιπόν εκθέτει το μεγαλείο του εσωτερικού του πλούτου είναι μία μαγική στιγμή που δεν μπορείς παρά να την απαθανατίσεις. Δυστυχώς όμως, λόγω της κρίσης, η φωτογραφία θεάτρου έχει πληγεί αρκετά. Κάποτε η παραγωγή πλήρωνε για να διαφημιστεί είτε φωτογραφικά είτε αρθρογραφικά. Τώρα δεν χρειάζεται να κάνει κάτι τέτοιο, γιατί έχουν αναλάβει άλλοι να το κάνουν χωρίς οικονομικό αντίτιμο.

Γιατί λοιπόν να πάρει εσένα ή τον κάθε φωτογράφο και να χρειαστεί να σε πληρώσει, ακόμα κι αν το αποτέλεσμα απέχει μίλια μακριά; Προσωπικά εκπτώσεις στη δουλειά μου δεν κάνω, εκτός από τα άτομα που έχω μέσα στην καρδιά μου. Τέλος πάντων, τα τελευταία χρόνια που έχω επιστρέψει στη Νάουσα έχω αρχίσει να ερωτεύομαι τη φωτογραφία φύσης και συγκεκριμένα την macro. Έχει αρκετό υλικό η επαρχία.

Η φύση είναι δίπλα σου κι είναι μαγική, περιμένει να την εξερευνήσεις. Ο μικρόκοσμος είναι απεριόριστος, κάθε μέρα ανακαλύπτεις καινούρια πράγματα. Θέατρο μπορεί να μην είναι, αλλά είναι κι αυτό κάτι εξίσου μαγικό. Αυτό που με εμπνέει είναι η ομορφιά, κι η ομορφιά βρίσκεται παντού τριγύρω, αν έχεις μάτια να την δεις.

Τι είδους δημιουργικά πρότυπα, ρουτίνες ή τελετουργίες έχετε; Υπάρχουν χρονικές περίοδοι κατά τις οποίες κάνετε διάλειμμα από τη φωτογραφία;

Μ.Σ.: Η φωτογραφία απασχολεί πλέον τον περισσότερο χρόνο μου σε καθημερινή βάση λόγω κυρίως της δουλειάς, είτε έχει να κάνει με τη λήψη είτε με την επεξεργασία. Ακόμα όμως κι όταν δεν δουλεύω πάλι βγάζω φωτογραφίες για ‘μένα, κυρίως φύση-macro. Είτε θα προκύψει κάποιο ενδιαφέρον καιρικό φαινόμενο, είτε κάποιος μικρός επισκέπτης θα ‘ρθει και θα με προ(σ)καλέσει να τον φωτογραφίσω, είτε θα κάνω εγώ μία εξόρμηση στη φύση για να βρω το υλικό μου. Διαλείμματα από την φωτογραφία κάνω σπάνια. Πού και πού χρειάζεται λίγη αποτοξίνωση από όλα. Δεν μπορώ όμως να μείνω αρκετά μακριά από αυτήν.

Tι θα θέλατε να φωτογραφίσετε και το δεν έχετε κάνει ακόμη;

Μ.Σ.Το Βόρειο Σέλας στην Ισλανδία. Θεωρώ ότι είναι από τα πιο μαγευτικά σκηνικά που ζωγραφίζει η φύση. Όλη η Ισλανδία είναι μαγική, πόσο μάλλον το Βόρειο Σέλας. Υποθέτω ότι βλέποντας κάτι τέτοιο από κοντά νιώθεις δέος και μικροσκοπικός, όπως άλλωστε είσαι. Ρίγη και δάκρυα συγκίνησης γι’ αυτό που βιώνεις συνειδητοποιώντας ότι όλα συνδέονται κι όλα είναι ένα, φτιαγμένα από το ίδιο υλικό, αυτό της αγάπης. Ελπίζω κάποτε να καταφέρω να επισκεφτώ αυτόν τον υπέροχο τόπο και να ζήσω αυτήν την εμπειρία. Κι εννοείται να την απαθανατίσω.

Η δουλειά σας έχει αναγνωριστεί; Έχετε κάνει προσωπικές ή ομαδικές εκθέσεις;

Μ.Σ.: Συμμετείχα στις ομαδικές εκθέσεις του ΦΟΑΠΘ που κάναμε πάντα στο τέλος της χρονιάς. Επίσης είχαμε συμμετάσχει και σε έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας με θέμα τους αστέγους. Προσωπική έκθεση, είχα κάνει μία στα πλαίσια των παράλληλων εκδηλώσεων του 10ου Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου Νάουσας με θέμα τη θεατρική φωτογραφία και τίτλο «Αγάπη και μίσος». Παρόλα αυτά δε θεωρώ ότι οι εκθέσεις σε κάνουν αναγνωρισμένο φωτογράφο. Δεν τρελαίνομαι ούτε με τους διαγωνισμούς ούτε με τις εκθέσεις.

Τι σημαίνει «να είσαι δημιουργικός» για εσάς; Τι προσπαθείτε να πείτε, να επικοινωνήσετε με την τέχνη σας;

Μ.Σ.: Για μένα το να είσαι δημιουργικός είναι συνώνυμο του αναπνέειν, του να είσαι ζωντανός. Ήρθαμε σ’ αυτόν τον κόσμο για να γίνουμε συνδημιουργοί στο έργο του Θεού. Να δημιουργήσουμε όμορφα πράγματα, είτε ατομικά είτε ομαδικά, κι όχι να καταστρέφουμε. Κάθε μέρα, κάθε ώρα, κάθε λεπτό, κάθε δευτερόλεπτο, κάθε ανάσα είναι στιγμή δημιουργίας σε προσωπικό και συλλογικό επίπεδο, σε υλικό και πνευματικό επίπεδο.

Είναι πραγματικά ζωτικής σημασίας το να δημιουργείς. Όλοι μπορούμε να το κάνουμε, αρκεί να το θελήσουμε. Οι περισσότεροι άνθρωποι δυστυχώς δεν το αντιλαμβάνονται. Ο εγωισμός τούς οδηγεί στην καταστροφή κι όχι στην δημιουργία. Τώρα όσο αφορά το τί προσπαθώ να επικοινωνήσω με την τέχνη μου, μα τί άλλο πέρα από την ομορφιά της ζωής κι αυτού του μαγικού κόσμου στον οποίο έχουμε την τύχη να ζούμε.

Ποιος θεωρείτε πως είναι ο ρόλος του φωτογράφου στην κοινωνία και πώς θα θέλατε να είναι αυτός ο ρόλος; Έχει την αναγνώριση και την αποδοχή άλλων επαγγελμάτων;

Μ.Σ.: Ποιος θεωρώ ότι είναι ο ρόλος του φωτογράφου στην κοινωνία; Χμμμ… μεγάλη κουβέντα ανοίγεις. Λοιπόν, θεωρώ ότι ο ρόλος του φωτογράφου στη κοινωνία είναι συγκεχυμένος και παρεξηγημένος. Για μένα θα ‘πρεπε (ανεξάρτητα από το τί είδος φωτογράφου είναι) να υπενθυμίζει στην κοινωνία την ομορφιά της ζωής, γιατί έχει την τάση να την ξεχνάει.

Προσοχή όμως, όταν λέω ομορφιά δε σημαίνει ότι δεν υπάρχουν και δυσάρεστες καταστάσεις. Όλα μες στη ζωή είναι, η οπτική γωνία είναι που κάνει τη διαφορά. Ας θέσω ένα παράδειγμα για να γίνω πιο αντιληπτή.

Ο γνωστός βραζιλιάνος φωτογράφος Sebastiao Salgado έχει αποτυπώσει σε αρκετές φωτογραφίες του τη «φρίκη». Το ‘χει κάνει όμως με τόσο καλλιτεχνικό, λυρικό, ποιητικό, θα ‘λεγα, τρόπο -που μόνο αυτός μπορεί- που κάθεσαι και τις χαζεύεις μαγεμένος συνειδητοποιώντας το εφήμερο της ανθρώπινης ύπαρξης χωρίς να σε καταθλίβει, αλλά νιώθοντας τυχερός που είσαι ζωντανός. Αν και προσωπικά προτιμώ πιο ευχάριστα θέματα, το να καταφέρεις να βγάλεις όμορφο κάτι άσχημο είναι μαγικό.

Πλέον ζούμε στον αιώνα της πληροφορίας, καθημερινώς κατακλυζόμαστε από εικόνες καταστροφής. Όλες αυτές οι εικόνες καταγράφονται στο υποσυνείδητό μας και ασκούν έντονη ψυχολογική επιρροή πάνω μας χωρίς να το καταλαβαίνουμε. Έχουμε τόσο πολύ εθιστεί σ ‘αυτές που πλέον δεν μας κάνουν αίσθηση κι έχουμε

Συνέντευξη με τη φωτογράφο Μαρία Σταυριανίδου

ξεχάσει να βλέπουμε και να θαυμάζουμε την ομορφιά. Αυτό μόνο κακό μπορεί να μας κάνει και σε ατομικό και σε συλλογικό επίπεδο. Η συνήθεια της δυστυχίας και της μιζέριας μας είναι η ταφόπλακά μας. Οι περισσότεροι από εμάς είμαστε ζωντανοί νεκροί, σκλάβοι στα δεσμά μας, χωρίς να το ξέρουμε κιόλας. Αυτό πρέπει να σταματήσει. Πρέπει να επικεντρωθούμε στην ομορφιά και στην δημιουργία. Μία πραγματικά όμορφη φωτογραφία, είτε απεικονίζει ένα αγαπημένο πρόσωπο είτε όχι, μπορεί να συμβάλλει σημαντικά στην ανάταση του ηθικού και της διάθεσής μας. Και τώρα το ‘χουμε ανάγκη όσο ποτέ άλλοτε.

Ο ρόλος του φωτογράφου στη σύγχρονη κοινωνία θα ‘θελα να ήταν αυτός: να υπενθυμίζει την ομορφιά και τη μαγεία της ζωής αποτυπώνοντάς την μέσα από τις φωτογραφίες του.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η δουλειά του καναδού φωτογράφου Gregory Colbert. Όλοι μας έχουμε ανάγκη από περισσότερη ομορφιά στη ζωή μας και δεδομένου ότι ζούμε στην εποχή της πληροφορίας και της εικόνας , ο ρόλος του φωτογράφου είναι καίριος. Κι ίσως θα ‘πρεπε να αναγνωριστεί η αξία του κι η συμβολή του περισσότερο, καθώς αυτό που κάνει είναι (θα ‘πρεπε να είναι) τέχνη κι όχι επάγγελμα.

Υπάρχουν στιγμές απογοήτευσης;

Μ.Σ.: Σαφώς και υπάρχουν. Υπάρχουν φορές που ο κόπος σου δεν αναγνωρίζεται, όχι τουλάχιστον τόσο όσο θα ‘θελες. Αλλά αυτό υπάρχει σε όλες τις δουλειές και γενικότερα στη ζωή. Το θέμα είναι να μην το αφήσεις να σε πάρει από κάτω. Εμείς είμαστε αυτοί που δίνουμε σημασία (εξουσία) στις καταστάσεις, εμείς είμαστε κι αυτοί που την παίρνουμε πίσω. Στο χέρι μας είναι το πόσο και πώς θα αφήσουμε να μας επηρεάσει μία κατάσταση. Το συναίσθημα (γιατί για συναίσθημα πρόκειται, κι όχι για αίσθημα) της απογοήτευσης θα πρέπει να είναι στιγμιαίο και παροδικό. Αν πάρεις πολύ σοβαρά τη ζωή, οδηγείσαι με μαθηματική ακρίβεια στην παράνοια ή την κατάθλιψη.

Τι αντιπαθείτε στον κόσμο της τέχνης; Τι αντιπαθείτε στην εργασία σας; Και αντίστροφα, τι αγαπάτε περισσότερο στη φωτογραφία;

Μ.Σ.: Τί αντιπαθώ στο κόσμο της τέχνης; Χμμμ… δεν θα χρησιμοποιούσα ακριβώς αυτή την λέξη. Μου τη δίνει η ζήλια-κακία κι η κομπορρημοσύνη. Όχι μόνο να μη χαίρεσαι με την εξέλιξη του άλλου, αλλά να την αποδοκιμάζεις κιόλας, πόσο μάλλον να προσπαθείς να την υπονομεύσεις. Το να νομίζεις ότι επειδή έχεις κάνει κάποια πράγματα στη ζωή σου (και καλά έκανες που τα ‘κανες) είσαι κάποιος.

Λυπάμαι, αλλά η Γη δεν περιστρέφεται γύρω από ‘σένα, ούτε η ήλιος βγαίνει –μετά συγχωρήσεως- από τον κώλο σου. Λίγη σεμνότητα και ταπεινοφροσύνη δεν βλάπτει. Όλοι μας είμαστε πολύ μικροί κι ασήμαντοι μέσα σ’ αυτό το απέραντο συμπάν. Ταυτόχρονα όμως είμαστε πολύ σημαντικοί και μεγάλοι, με την έννοια ότι κρύβουμε έναν Θεό μέσα μας. Η διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στο σημαντικό και το ασήμαντο, στο μεγάλο και το μικρό είναι πολύ λεπτή και λέγεται εγωισμός.

Δυστυχώς υπάρχουν αρκετά τέτοια σκηνικά στον κόσμο της τέχνης, είτε έχει να κάνει με το θέατρο είτε με τη φωτογραφία είτε με οποιαδήποτε άλλη μορφή. Πρέπει να ‘χεις γερό στομάχι για να τ’ αντέξεις, αν θέλεις να φτάσεις κορυφή. Προσωπικά ούτε γερό στομάχι έχω ούτε με ενδιαφέρει η κορυφή. Η ζωή είναι πολύ μικρή για τέτοιες μαλακίες, απαξιώ.

Τώρα όσο αφορά το τί αντιπαθώ στην εργασία μου, δε νομίζω ότι μπορώ να βρω κάτι. Την ελευθερία και την αυτονομία που θέλω, μου τη δίνει, οπότε είμαι μια χαρά. Το μόνο αρνητικό που θα μπορούσα να βρω, είναι ότι σαν ελεύθερο επάγγελμα στην Ελλάδα του 2017 είναι καταδικασμένο. Τέλος, αυτό που αγαπάω περισσότερο στη φωτογραφία είναι το ότι μπορείς να απαθανατίσεις όμορφες στιγμές που η μνήμη σου μπορεί να σε προδώσει και να τις ξεχάσεις. Το ότι είναι απεριόριστη και σου δίνει την ελευθερία να παίξεις μαζί της όπως θέλεις. Το ότι μπορείς μέσα από αυτήν να εκφραστείς και να πεις μια ενδιαφέρουσα ιστορία χωρίς να χρειαστεί να μιλήσεις.

Θαυμάζετε κάποιον φωτογράφο;

Μ.Σ.: Λατρεύω τη δουλειά του Gregory Colbert. Είμαι ερωτευμένη με τις φωτογραφίες του. Αποπνέουν μία ηρεμία και αρμονία. Αυτή η εναρμόνιση με τη φύση που έχουν σε γαληνεύει και σε μαγεύει. Σου υπενθυμίζει την ενότητα με το όλον. Μέσα στην απλότητά τους κρύβουν το μεγαλείο τους. Ο φωτισμός, οι σκιές, το καδράρισμα, η σύνθεση, η συμμετρία, η ισορροπία, το θέμα, όλα είναι αξιοθαύμαστα. Θα μπορούσες να τις χαρακτηρίσεις μυσταγωγικές, σε ταξιδεύουν σε έναν άλλο κόσμο, αγγελικά πλασμένο, που το μόνο που υπάρχει είναι η αγάπη.

Ποια είναι η καλύτερη συμβουλή που είχατε ποτέ για το πώς να είστε πιο δημιουργική; Και έχετε κάποιες συμβουλές για έναν επίδοξο φωτογράφο που παίρνει για πρώτη φορά μια φωτογραφική μηχανή;

Μ.Σ.: Αν σου πω ότι δε θυμάμαι, θα με πιστέψεις; Δε θυμάμαι ούτε αν είχα κάποια συμβουλή από κάποιον, ούτε ποια ήταν αυτή. Μάλλον γιατί ήμουν πάντα πολύ δημιουργική… χαχαχαχα… ή γιατί απλά έχω αλτζχάιμερ… χαχαχα… Σίγουρα πάντως, αν κρίνω από τον εαυτό μου, η ένταση κι η πίεση του χρόνου δε βοηθάει. Αποδίδω καλύτερα όταν είμαι χαλαρή κι όταν δεν έχω άλλους πάνω από το κεφάλι μου να μου λένε τί να κάνω και πώς. Αυτό βέβαια είναι θέμα χαρακτήρα.

Κάποιος άλλος μπορεί να είναι πιο δημιουργικός υπό πίεση. Η δικιά μου συμβουλή πάντως για έναν που ξεκινάει τώρα αυτό το όμορφο ταξίδι της φωτογραφίας είναι να μην προσπαθήσει να μιμηθεί/μοιάσει κανέναν άλλον φωτογράφο. Αντιθέτως, να προσπαθήσει να βρει το δικό του ύφος και χαρακτήρα που θα τον διαφοροποιήσει. Ό,τι κάνει να το κάνει για να εκφραστεί και να επικοινωνήσει, κι όχι για να αποδείξει κάτι. Δεν χρειάζονται τρελά πράγματα, η ομορφιά κρύβεται στην απλότητα. Οι κανόνες είναι για να σπάζουν. Και δεν χρειάζεται να τρελαίνεται, παρθενογένεση δεν υπάρχει. Αυτά.

Σας ευχαριστούμε πολύ και ευχόμαστε κάθε επιτυχία.

Σας ευχαριστώ πολύ κι εγώ με τη σειρά μου για το ενδιαφέρον σας. Καλές αναρτήσεις! 😉

  • Τη Μαρία Σταυριανίδου μπορούμε να τη γνωρίσουμε καλύτερα και να επικοινωνήσουμε  μαζί της μέσα από:

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here