Τετάρτη, 27 Μαΐου, 2020
More
    Αρχική Συνεντεύξεις Συνέντευξη - Άννα Αφεντουλίδου

    Συνέντευξη – Άννα Αφεντουλίδου

    -

    Συνέντευξη – Άννα Αφεντουλίδου

    Ρωτάει ο Δημήτρης Μπουζάρας

    Σήμερα, στους Θεματοφύλακες Λόγω Τεχνών φιλοξενούμε την εκπαιδευτικό Άννα Αφεντουλίδου. Ελάτε να τη γνωρίσουμε μέσα από τις απαντήσεις που δίνει στον συνεργάτη μας Δημήτρη Μπουζάρα.

    Συνέντευξη

    Κατά τη διετία 2017-2019, ιδρύθηκε και λειτούργησε στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Ξάνθης ένα τοπικό δίκτυο πολιτιστικών θεμάτων, και συγκεκριμένα ένα θεματικό δίκτυο φιλαναγνωσίας με τίτλο «Ένα γράμμα, μια βινιέτα, Παπαθεοδούλου και Ροντάρι ανοίγουνε βεντέτα», με τη συμμετοχή είκοσι μίας σχολικών μονάδων του Νομού Ξάνθης: έξι νηπιαγωγείων και δεκαπέντε δημοτικών σχολείων (μεταξύ των οποίων τρία μειονοτικά, ένα Ειδικό, το σχολείο Κωφών και Βαρηκόων και το σχολείο Τυφλών και Αμβλυώπων, καθώς και σχολεία όπου φοιτούν μόνο Ρομά) αλλά και τη συμμέτοχη συγγραφέων, εθελοντών και συνεργατών όπως η ΚοινΣΕπ Οξυγόνο. Το θεματικό δίκτυο ιδρύθηκε τον Δεκέμβριο του 2017 από τη Δ/νση Α/θμιας Εκπ/σης Ξάνθης υπό τον δικό σας συντονισμό.

     Πώς ξεκίνησε αυτή η ιδέα;

    Α.Α Οι ιδέες τρέχουν… συναντούν έναν δρόμο και μέσα σε αυτόν βρίσκουν χώρο και ανθίζουν: εικόνες, μυρωδιές, αναγνώσματα και κυρίως οι άνθρωποι είναι υλικά που βοηθούν στην ανθοφορία των δικών μου ιδεών. Ας σοβαρευτούμε. Μχχχ. Μχχχ.

    Με προγράμματα που έχουν επίκεντρο το παιδικό βιβλίο ασχολούμουν από τα χρόνια των μεταπτυχιακών μου σπουδών, τα «έστηνα» και τα εφάρμοζα στην τάξη με τους μαθητές μου. Ήταν πάντα προγράμματα πλαισιωμένα από μία δική μου μυθοπλασία, η οποία και έδενε όλο το πρόγραμμα, του έδινε νόημα, έναν σκοπό και κυρίως έδινε έναν ενεργό και ενδιαφέροντα ρόλο στον μαθητή. Πέρσι, λοιπόν, με την ανάληψη των καθηκόντων μου ως υπεύθυνη σχολικών δραστηριοτήτων Ξάνθης, μου δόθηκε η ευκαιρία αυτό να το διευρύνω και να απευθύνω πρόσκληση συμμετοχής σε πολλά σχολεία, σε ετερόκλητες τάξεις και σε ένα ετερογενές μαθητικό δυναμικό να συμμετέχει σε αυτό.

    Ήταν ένα εγχείρημα με πολλή δουλειά και με ρίσκο, καθώς εμπλέκονταν σε αυτό πολλοί μαθητές (600 περίπου). Ωστόσο, το αποτέλεσμα της πρώτης χρονιάς, αλλά και η διαδικασία ανάπτυξής του βήμα-βήμα, ήταν υπεράνω των προσδοκιών μου. Το πρόγραμμα συνεχίστηκε το δεύτερο έτος με περισσότερο ενθουσιασμό και πάθος, παρόλο που με βρήκε σε μια νέα θέση καθηκόντων με περισσότερες ευθύνες εκτός των ορίων του νομού, αυτόν της Συντονίστριας Εκπαίδευσης για την Αειφορία Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης.

    Συνέντευξη – Άννα Αφεντουλίδου

    Ποιοι ήταν οι λόγοι για όλο αυτό το ομολογουμένως πρωτότυπο και σημαντικό, μα και ταυτόχρονα πολύπλοκο και δύσκολο εγχείρημα;

    Α.Α. Ο λόγος είναι ένας: η αγάπη για το βιβλίο και τις τέχνες. Είναι μέσα από αυτές που ο άνθρωπος βρίσκει διέξοδο, βρίσκει απαντήσεις σε όλα όσα ταλανίζουν το μυαλό και την ψυχή του. Μέσα στο βιβλίο, όπως σε κάθε έργο τέχνης, μπορείς να βρεις κομμάτια του παζλ από αυτό που σου λείπει, από αυτό που αναζητάς, από αυτό που αποζητάς, ενώ ταυτόχρονα σε ευφραίνει, προκαλεί τέρψη και απόλαυση. Ήθελα λοιπόν να συμπορευτώ σε αυτό το ταξίδι με εκπαιδευτικούς που πιστεύουν και αυτοί το ίδιο. Και αν ο εκπαιδευτικός πιστεύει σε κάτι, τότε αυτό μπορεί και να το «κολλήσει», καμιά φορά γίνεται «επιδημία», και στους μαθητές του.

    Ποιος ήταν ο στόχος του προγράμματος και κατά πόσο αυτός επιτεύχθηκε; Ποιος ήταν ο σκοπός σας εξαρχής και οι βασικές επιδιώξεις;

    Α.Α. Στόχος του προγράμματος ήταν η καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας, δηλαδή να αγαπηθεί το βιβλίο. Αυτό για μένα σημαίνει να συνδεθεί το βιβλίο με το άτομο, συνειδητά και υποσυνείδητα, με όμορφες αναμνήσεις, αισθήσεις, εμπειρίες, ώστε ο μαθητής αργά ή γρήγορα να αποζητά τη συντροφιά του. Για τον σκοπό αυτό, δημιούργησα ένα είδος «εικονικής πραγματικότητας» στην οποία καλούνταν οι μαθητές να συμμετέχουν. Ένα γράμμα που φτάνει στα σχολεία (και ακολουθούν και άλλα), με αποστολέα ένα Μελανιασμένο Μελάνι, και μία πρόσκληση μέσα από αυτό για μια αποστολή: να βρεθούν δύο ήρωες που το έσκασαν από δύο βιβλία – η Μύτη από το παραμύθι του Τζάνι Ροντάρι «Η μύτη το ‘σκασε» και το Γράμμα από το βιβλίο του Αντώνη Παπαθεοδούλου «Το τελευταίο γράμμα». Το γεγονός αυτό οδηγεί σε έναν παραμυθοπόλεμο ανάμεσα στους δύο συγγραφείς καθώς αλληλοκατηγορούνται για τη φυγή των ηρώων. Και πού έλεγαν οι φήμες ότι ήταν κρυμμένοι οι ήρωες; Μέσα στα βιβλία των συγγραφέων. Έτσι οι μαθητές, διασώστες-ειρηνοποιοί, διάβασαν και προσέγγισαν διακαλλιτεχνικά και διαθεματικά παραμύθια και ιστορίες των δύο συγγραφέων με στόχο να ανακαλύψουν τους δύο ήρωες. Στο σχολείο κατέφθασαν κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς και άλλα δύο γράμματα που λειτουργούν ανατροφοδοτικά σε ό,τι κάνουν οι μαθητές.

    Συνέντευξη – Άννα Αφεντουλίδου

    Η πρώτη χρονιά έληξε με δημιουργικά εργαστήρια από τον χώρο των τεχνών σε ένα πρότζεκτ που ονομάστηκε «Μουσείο Φιλαναγνωσίας», όπου οι μαθητές, μέσα από διάφορα εργαστήρια τέχνης (θεάτρου, μουσικά, εικαστικά κ.ά.), έκαναν μια ύστατη προσπάθεια να ανακαλύψουν τους ήρωες και… το κατάφεραν: βρήκαν τους ήρωες κρυμμένους μέσα σε έναν… Σελιδοδείκτη (που τον επιμελήθηκε η Ίρις Σαμαρτζή), γιατί ήθελαν να ταξιδεύουν συνέχεια μέσα στα βιβλία. Έτσι έληξε το πρώτο έτος.

    Η μυθοπλασία της β’ χρονιάς βρίσκει τον Σελιδοδείκτη να έχει σχιστεί από έναν κυκλώνα και μαζί τους να έχουν χαθεί οι συγγραφείς με την παρέα τους (στο β’ έτος προστέθηκαν και βιβλία των συγγραφέων Θοδωρή Παπαϊωάννου και Δήμητρας Πυργελή). Ο σχισμένος Σελιδοδείκτης λοιπόν γίνεται Δείκτης σε ένα παράξενο ρολόι Σελίδων χωρισμένο σε δύο ημισφαίρια, σε Γη και Ουρανό. Ο δείκτης οδηγεί σε σελίδες, οι σελίδες (βιβλίων) σε βιβλιοπλατείες με δράσεις, με στόχο να φτάσουμε στη Σελιδούπολη, την πόλη των ονείρων τους, όπου φήμες λένε ότι εκεί μπορεί να βρίσκονται οι συγγραφείς. Οι μαθητές αυτήν τη φορά καλούνται μαζί με τη Μύτη και το Γράμμα να «χτίσουν» τη Σελιδούπολή τους, έτσι όπως τη φαντάστηκαν μετά από την ολοκλήρωση του προγράμματος και την επαφή τους με πλειάδα βιβλίων. Στο τέλος… σε ακόμα μία ύστατη προσπάθεια να βρεθούν, κυκλοφορούν αφίσες «ΚΑΤΑΖΗΤΟΥΝΤΑΙ», ώστε να βοηθήσει ο κόσμος στην ανεύρεσή τους. Και όντως οι συγγραφείς «συλλαμβάνονται», και στο σημείο αυτό να ομολογήσω πως ήταν υπέρ υπέρ ευτυχές το γεγονός ότι ο Αντώνης Παπαθεοδούλου, ο Θοδωρής Παπαϊωάννου και η Δήμητρα Πυργελή εγκατέλειψαν τις δουλειές τους και ήρθαν να συμμετέχουν ενεργά σε όλο αυτό! Σας ευχαριστώ θερμά! Και αν ζούσε ο Ροντάρι, είμαι σίγουρη πώς και αυτός θα σας επισκεπτόταν στην Ξάνθη για να λάβει μέρος!

    Tα αποτελέσματα σάς ικανοποίησαν; Ενδεχομένως ξεπέρασαν τις προσδοκίες σας;

    Α.Α. Όπως ανάφερα και παραπάνω, τα αποτελέσματα ήταν πέρα και πάνω από κάθε προσδοκία. Οι δράσεις και τα δημιουργήματα των μαθητών και των εκπαιδευτικών ξεπέρασαν και τη φαντασία των αγαπημένων μου συγγραφέων! Το αποτέλεσμα που φέρνει ανάταση στην καρδιά και γυαλάδα στη ματιά… είναι ένα αποτέλεσμα που όλοι ονειρευόμαστε…

    Τι δυσκολίες αντιμετωπίσατε στο project, μιας και αφενός ο αριθμός των σχολείων που συμμετείχαν στον σχεδιασμό και την εκτέλεση ήταν μεγάλος και αφετέρου η προετοιμασία και η υλοποίηση θα ήταν σίγουρα μια ευχάριστη αλλά «δύσκολη υπόθεση»;

    Α.Α. Ήταν «δύσκολη υπόθεση» από την άποψη ότι χρειαζόταν πολύ χρόνο για να στηθεί, πολύ χρόνο για να δημιουργηθεί και φυσικά ήταν αναγκαίο να εμπλουτίζεται συνέχεια το υποστηρικτικό υλικό, να ετοιμάζεται η μυθοπλασία και η εξέλιξη του project. Όταν όμως υπάρχει αγάπη για αυτό που κάνεις, ο χρόνος που αφιερώνεις σε αυτό είναι χρόνος γλυκός… Όσον αφορά τον αριθμό των σχολείων, δεν αντιμετώπισα κανένα πρόβλημα και ήμουν τυχερή γιατί οι εκπαιδευτικοί που συμμετείχαν στο πρόγραμμα ήταν πολύ υποστηρικτικοί.

    Συνέντευξη – Άννα Αφεντουλίδου

    Είστε ικανοποιημένη από τη συμμετοχή τόσο των παιδιών όσο και των εκπαιδευτικών;

    Α.Α. Απόλυτα! Νομίζω πως αν κάτι ήταν που μας κόντραρε στο πρότζεκτ, αυτό ήταν ο χρόνος… Αυτός ο χρόνος της ύλης στα σχολεία υπονόμευε τις δράσεις μας συστηματικά… Αλλά τι να κάνουμε; Σε κάθε περιπέτεια υπάρχει ένας «κακός» που μας δίνει την ευκαιρία να παλέψουμε με περισσότερο σθένος για να του ξεφύγουμε και να εκπληρώσουμε τον στόχο μας.

    Τι κερδίζουν τα παιδιά μέσα από τέτοιου είδους προσπάθειες; Τι κερδίζει ο εκπαιδευτικός που συμμετέχει; Τι κερδίσατε εσείς που είχατε και όλο το βάρος της διοργάνωσης;

    Α.Α. Θα απαντήσω με τα λόγια της αλεπούς στον Μικρό Πρίγκιπα του Σαιντ Εξυπερύ: «Κέρδισα το χρώμα του σιταριού»… Κέρδισα και κέρδισαν…

    Γιατί τα παιδιά είναι γενικά μακριά από το βιβλίο; Γιατί δεν απολαμβάνουν την ανάγνωση και έτσι απομακρύνονται σιγά σιγά;

    Συνέντευξη - Άννα Αφεντουλίδου
    Συνέντευξη – Άννα Αφεντουλίδου

    Α.Α. Τα παιδιά δεν είναι μακριά από το βιβλίο. Εξάλλου, η παραγωγή βιβλίων είναι τόοοοσο μεγάλη στις μέρες μας. Υπάρχουν παντού! Είναι κοντά μας… Απλά, είναι η τεχνολογία, η «εικόνα», που με τα fancy-φανταχτερά φώτα της πήρε τη ματιά τους από τα μικρά πολύχρωμα λαμπάκια του βιβλίου. Όμως, είπαμε… είναι μία πρόκληση… να στρέψουμε και πάλι το βλέμμα των μικρών παιδιών στα μικρά πολύχρωμα φωτάκια που υπάρχουν ολούθε.

    Η δημόσια εκπαίδευση είναι ένας ζωντανός οργανισμός, μεταβάλλεται όμως, ανανεώνεται, εκμοντερνίζεται στους ρυθμούς που θα έπρεπε ώστε να προλαβαίνει τις εξελίξεις;

    Α.Α. Γίνονται βήματα. Απλά καμιά φορά χάνουμε τον προσανατολισμό μας. Αντί για μπροστά, πάμε πίσω, καμιά φορά αριστερά, άλλη πάλι δεξιά. Σημασία έχει να επανερχόμαστε… μπροστά… και να διδασκόμαστε από τις παρακάμψεις μας.

    Προωθείται η ανάγνωση της λογοτεχνίας μέσα από τη δημόσια εκπαίδευση όσο θα έπρεπε, με τον τρόπο που θα έπρεπε; Αν ναι, ποιοι είναι οι λόγοι που οι έφηβοι γενικά είναι μακριά από την ανάγνωση λογοτεχνίας και πώς αυτό μπορεί να αλλάξει;

    Α.Α. Υπάρχουν φωτεινά, πολύ φωτεινά, σκοτεινά και ημισκότεινα παραδείγματα στην εκπαίδευση. Πιστεύω στις αντίθετες δυνάμεις. Το φως, δεν μπορεί, θα νικήσει!

    Ποια είναι τα κλειδιά, κατά τη γνώμη σας, για τη φιλαναγνωσία;

    Α.Α.Τα κλειδιά είναι η τέρψη, η φαντασία και η δημιουργικότητα.

    Είμαστε κοντά στο βιβλίο; Πόσο εύκολο είναι να μετατρέψουμε τον μικρό σε μεγάλο αναγνώστη και από πού ξεκινά αυτό;

    Α.Α. Ας φανταστούμε τους εαυτούς μας ως τους κηπουρούς που σπέρνουν το σποράκι της αγάπης για το βιβλίο. Αυτό μπορεί να φυτρώσει άμεσα, μπορεί να ξεχαστεί εκεί και να φυτρώσει όταν αυτό νιώσει έτοιμο. Μπορεί με μια άλλη αφορμή, μια μετακίνησή του από ένα πουλί ή τον άνεμο, να πάει πιο πέρα και να βρει πρόσφορο έδαφος. Το δικό μας «χρέος» είναι να το σπείρουμε με αγάπη, να του μιλάμε, να του τραγουδάμε, να έχουμε επιμονή και υπομονή. Αυτό ξέρει. Όταν είναι έτοιμο, θα ξεπεταχτεί.

    Πόσο σημαντικό είναι να διοργανώνονται σε τακτά χρονικά διαστήματα τέτοιου είδους εγχειρήματα; Προετοιμάζετε κάτι ίδιο ή ανάλογο στο μέλλον;

    Α.Α. Για μένα, δεν είναι μόνο το σημαντικό. Για μένα είναι το οξυγόνο μου και θεωρώ ότι είναι και το οξυγόνο και της εκπαίδευσης.

    Οι ιδέες δεν σταματούν την κίνηση… Ήδη δουλεύουν μέσα μου πολλά… Όσο υπάρχει η Γη που γυρίζει, και άνθρωποι και πράγματα να μας εμπνέουν…

    Επεξεργασία κειμένου: Ζωή Τσούρα

    ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

    Please enter your comment!
    Please enter your name here