Σάββατο, 4 Ιουλίου, 2020
More
    Αρχική Συνεντεύξεις Συνέντευξη - Αθηνά Μαλαπάνη

    Συνέντευξη – Αθηνά Μαλαπάνη

    -

    Συνέντευξη – Αθηνά Μαλαπάνη

    ΑΘΗΝΑ ΜΑΛΑΠΑΝΗ: ΌΤΑΝ ΤΟ ΣΗΜΕΡΑ ΕΠΑΝΑΠΑΤΡΙΖΕΙ ΤΙΣ ΚΛΑΣΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ ΤΟΥ ΧΘΕΣ

    Ρωτάει ο Αλέξανδρος Δαμουλιάνος

    Η “Κλασικότητα” στις σπουδές, την παιδεία, την καλλιέργεια αλλά και την λογοτεχνία, δεν είναι απλώς ένα ελιτίστικο πεδίο ατέρμονων και πολλές φορές ασύμβατων με το «τώρα» αναλύσεων, μα αποτελεί την σταθερότερη, ίσως, βάση για τη δημιουργία ενός πιο ανθρώπινου και μαζί πιο αληθινά προοδευτικού αύριο.

    Είμαι ιδιαιτέρως χαρούμενος που συνδέομαι φιλικά, και μάλιστα συμπορεύτηκα τον πρώτο καιρό των σπουδών μου, με μια αυθεντική φύλακα των αξιών εκείνων που έμαθαν τον κόσμο να αντέχει τη θέση του δημιουργού και έπειτα τις αναθεμάτισε με τον χείριστο τρόπο, την εξορία στην σιωπή.

    Με την κυρία Αθηνά Μαλαπάνη είχαμε, στα πλαίσια της εκδόσεως του πρώτου της βιβλίου, μια ευρύτερη συζήτηση, η οποία θαρρώ πως θα αναλάβει τον ρόλο ενός νέου δρόμου αντιμετώπισης παρελθόντος, παρόντος και μέλλοντος για πολλούς.

    Συνέντευξη

    Κυρία Μαλαπάνη, είναι πραγματικά μεγάλη τιμή για τους Θεματοφύλακες Λόγω Τεχνών να φιλοξενούμε με κάθε τρόπο φωνές σαν τη δική σας, που απειλούν τη μοναρχία των κραυγών οι οποίες τείνουν να αφεντεύουν τα όνειρά μας. Λοιπόν, θα πρότεινα ως αφετηρία της κουβέντας μας μια ερώτηση αναγνωριστικού τύπου. Μπορεί να επηρεάσει με θετικό αποτέλεσμα την καθημερινότητά μας η “Κλασικότητα”, όπως αυτή ερμηνεύεται από τους μηχανικά βιαστικούς καιρούς μας, και αν ναι, από ποία οδό;

    Συνέντευξη – Αθηνά Μαλαπάνη

    A.M. Κλασικότητα -για εμένα-, είναι το σύνολο των κλασικών αξιών, δηλαδή οι αξίες που αναδεικνύονται μέσα από τα αρχαία ελληνικά και λατινικά κείμενα και έχουν διαχρονική σημασία και σπουδαιότητα. Για παράδειγμα, η ειρήνη, η ανθρωπιά και ο ανθρωπισμός, η αγάπη, ο σεβασμός στη διαφορετικότητα, η ισότητα, η ελευθερία λόγου, σκέψης και έκφρασης. Όλες αυτές οι αξίες είναι κλασικές, δηλαδή διαχρονικές, και πρέπει να μεταλαμπαδεύονται και μέσα από τα σύγχρονα κείμενα, γιατί θεωρώ ότι μπορούν ακόμα να εμπνεύσουν τον κάθε έναν λογοτέχνη, και γενικώς καλλιτέχνη κάθε είδους. Άλλωστε, αυτές οι αξίες μεταλαμπαδεύτηκαν στους άλλους ευρωπαϊκούς λαούς και έθεσαν τα θεμέλια για την Αναγέννηση και τον Διαφωτισμό. Οπότε, τι το πιο φυσιολογικό να επιστραφούν ανανεωμένες μέσα από αυτά τα δύο πανανθρώπινα κινήματα στην Ελλάδα, στον τόπο όπου γεννήθηκαν και δημιουργήθηκαν και άνθησαν; Αυτές οι αξίες πρέπει να μεταπλάθονται λογοτεχνικά, να προβάλλονται, να διδάσκουν και να εμπνέουν. 

    Η εμπειρία από την φοίτησή σας [2008-2012] στη Φιλοσοφική Σχολή του Καποδιστριακού Πανεπιστήμιου Αθηνών, εκτός από τα μορφωτικά οφέλη που απορροφούνται από όλους όσοι εισέρχονται σε αυτόν τον ναό της Γνώσης, με την όμοια των πιστών σε εκκλησίες ευλάβεια, δημιούργησε εντός σας και έναν οδικό χάρτη για το τι θα πράττατε αργότερα ως εκπαιδευτικός; Συναντήσατε ως φοιτήτρια κάποιο παράδειγμα προς αποφυγήν για την ακαδημαϊκή σας πορεία;

    A.M. Η φοίτησή μου στη Φιλοσοφική Σχολή μού έδωσε πολλές γνώσεις, αλλά καμία επαγγελματική εμπειρία. Δυστυχώς, η Φιλοσοφική Σχολή χρειάζεται ανανέωση στη νοοτροπία της, θεωρώ ότι είναι πολύ συντηρητική. Πρέπει να προσεγγίζονται και άλλες πτυχές των κλασικών κειμένων, όπως κείμενα που έχουν σχέση με την αρχαία διατροφή, υγεία και καθημερινότητα. Επιπλέον, πρέπει τα κείμενα να αναλύονται και με ψυχολογικούς όρους, ώστε να δίνουν συμβουλές στους νέους ανθρώπους για την καλλιέργεια της συναισθηματικής τους νοημοσύνης. Επιπροσθέτως, υπάρχουν πολλά διοικητικά ζητήματα και δυσκολίες που επιφορτίζουν τους καθηγητές αποσπώντας τους από την έρευνά τους και το μάθημά τους. Γι’ αυτόν τον λόγο άλλωστε, θεωρώ ότι πρέπει να υπάρχουν managers στα πανεπιστήμια, για να ξέρουν να οργανώνουν το διοικητικό κομμάτι, που οι καθηγητές ως εκπαιδευτικοί και ερευνητές δεν έχουν την κατάρτιση να το κάνουν. Τέλος, θεωρώ απαραίτητο να ενταχθεί και ένα μάθημα επιχειρηματικότητας, ώστε να βρίσκουμε πιο ευφάνταστους τρόπους να κάνουμε τη Φιλολογία να έχει απήχηση στη σύγχρονη αγορά εργασίας, διαφορετικά οι σημερινοί φιλόλογοι δεν μπορούν να είναι ανταγωνιστικοί και υπολογίσιμοι στην αγορά εργασίας.

    Όσον αφορά στα αρνητικά παραδείγματα, όλοι μας έχουμε, έτσι κι εγώ. Ευχαριστώ όμως τους καθηγητές μου που μου έδωσαν παραδείγματα προς αποφυγή, διότι έμαθα ότι δεν πρέπει να είμαι αδιάφορη ή πρόχειρη στη διδασκαλία μου. Και φυσικά, έμαθα να είμαι ανεξάρτητη και να μην επαφίομαι σε κανέναν για την επαγγελματική μου αποκατάσταση ή ανέλιξη.

    Συνέντευξη – Αθηνά Μαλαπάνη

    Ποια παθογένεια του εκπαιδευτικού μας συστήματος θεωρείτε επιβλαβέστερη για τον σύγχρονο μαθητή-φοιτητή;

    A.M. Την έλλειψη επαγγελματικού προσανατολισμού. Θεωρώ ότι αυτό το μειονέκτημα δεν βοηθά καθόλου τα σημερινά παιδιά να μάθουν τον εαυτό τους, τις ικανότητές τους, τις δεξιότητές τους και πώς να επιλέξουν το κατάλληλο επάγγελμα, ώστε να είναι επιτυχημένοι και δημιουργικοί άνθρωποι. Υποστηρίζω ακράδαντα ότι και το σχολείο και οι Σχολές -μια και αναφέρθηκε προηγουμένως- πρέπει να εστιάζουν σε ζητήματα coaching και mentoring των σημερινών μαθητών, φοιτητών και εκπαιδευτικών.

    Το ελληνικό κράτος, όπως συμβαίνει στον δυτικό κόσμο, στηρίζεται κατά ένα μεγάλος μέρος στην Παιδεία που μπορεί ή επιτρέπει να προσφέρει στους πολίτες του. Όμως, αυτός ο πυλώνας κτίστηκε είτε επάνω σε βαλτώδες έδαφος είτε ο ίδιος με υλικά υποβόσκουσας, σταδιακής παρακμής. Κατά εσάς τι από τα δύο είναι πιο αντιπροσωπευτικό της πραγματικότητας; Και ποια μέθοδο επιβίωσης αυτού του τιτάνα του κάθε έθνους θα προτείνατε, ανοικοδόμηση ή ολικό γκρέμισμα με καινούργια μείγματα παρμένα ίσως από το ανάποδο των αιτιών που μας πήραν απ’ το χέρι, με τη θέλησή μας φυσικά, και μας άφησαν μπρος σε έναν γκρεμό, με το δίλημμα ή να πέσουμε για να προχωρήσουμε ανορθόδοξα ή να παραμείνουμε στάσιμοι μέχρι να μην αντέχουν άλλο τα πόδια μας και τελικά να αφεθούμε στην πτώση;

    A.M. Το καλύτερο θα ήταν το ολικό γκρέμισμα του εκπαιδευτικού συστήματος και η εκ νέου δημιουργία του πάνω σε γερά θεμέλια και με μια εντελώς καινούργια νοοτροπία. Εντούτοις, -για να είμαστε και ρεαλιστές- αυτό είναι δύσκολο να γίνει. Θεωρώ ότι αυτό που χρειάζεται είναι η αλλαγή νοοτροπίας μαθητών, εκπαιδευτικών και της ελληνικής οικογένειας, φυσικά. Θεωρώ ότι τα παιδιά οφείλουν να μαθαίνουν ότι το σχολείο έχει στόχο να τους καλλιεργήσει το μυαλό τους, γιατί αυτό είναι το σημαντικό: να μάθουμε να σκεφτόμαστε και να βρίσκουμε λύσεις στα προβλήματά μας, και όχι απλώς να πηγαίνουμε καλά σε κάποιες εξετάσεις ή γραπτές δοκιμασίες, γενικώς. Επιπροσθέτως, είναι απαραίτητο και οι εκπαιδευτικοί και οι γονείς να μην αγχώνουν τα παιδιά για το καλύτερο, αλλά να τα ενθαρρύνουν να γίνονται πάντοτε ολοένα και καλύτεροι. Η αυτοβελτίωση και η διαρκής ανακάλυψη του εαυτού μας πρέπει να αποτελεί το ερέθισμα που θα δώσουμε στα παιδιά. Αν τα παιδιά έχουν αυτή τη νοοτροπία, τότε και η επιτυχία θα έρθει και κυρίως, τα παιδιά θα γίνουν ολοκληρωμένες προσωπικότητες.

    Νομίζω ότι είναι ώρα να πάμε στις «Ψυχικές αυτοχειρίες», το πρώτο σας έργο, που αποτελεί μια συλλογή διηγημάτων. Η φιλολογία και η συγγραφή, είναι γνωστό, συγκρούονται αρκετές φορές στις σελίδες ενός πονήματος, εξαιτίας της υπεραναλυτικής «εμμονής» ενός μικροσκοπίου της πρώτης και της αντικομφορμιστικής αντιλογιοσύνης της δεύτερης. Σας φόβισε αυτή η διεκδίκηση της πένας σας από τις δύο αυτές διαστάσεις, και εν τέλει ποια βλέπουμε να υπερισχύει;

    A.M. Δεν με φόβισε καθόλου! Άλλωστε, δεν εγκατέλειψα το επάγγελμα της φιλολόγου για να γίνω μόνο συγγραφέας και να βιοποριστώ μόνο από αυτό. Απλώς, χρειάζεται μια ισορροπία ανάμεσα σε αυτές τις δύο ιδιότητες, η αλήθεια είναι… Ως φιλόλογος, ήξερα να εφαρμόσω κάποιες τεχνικές έμπνευσης, τις οποίες διδάσκω και στα μαθήματα δημιουργικής γραφής που κάνω, να διαμορφώσω τα κείμενά μου με μια άρτια δομή και να προσπαθήσω να έχω έναν λόγο σαφή και κατανοητό. Από την άλλη πλευρά, η συγγραφή με βοηθάει να καλλιεργώ το συναίσθημα και να μεταπλάθω κάποιες προσωπικές εμπειρίες μου σε λογοτεχνία. Ο Αϊνστάιν -αν θυμάμαι καλά!- είχε πει ότι, Κάποια στιγμή έρχεται η ώρα που έχεις διαβάσει όλες τις ιστορίες και θέλεις να γράψεις τη δική σου. Οπότε, κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και στη δική μου περίπτωση! Οι εμπειρίες μου και τα ερεθίσματα και βιώματα που μου έδωσε η πραγματικότητα στην οποία ζω, αποτέλεσαν το υλικό μου για να γράψω το πρώτο μου βιβλίο και στόχος μου είναι να κάνω τους μελλοντικούς αναγνώστες μου να σκεφτούν, να προβληματιστούν, αλλά και να αισθανθούν, να νιώσουν βαθιά συναισθήματα.

    «Το είδε ξαφνικά μπροστά της. Μια απαστράπτουσα μορφή με το πρόσωπο εκείνου παρουσιάστηκε απροσδόκητα και ανεξήγητα, τυλιγμένη σε ένα υπερκόσμιο και άκτιστο φως». Πού ακριβώς έγκειται ο φόβος μας για το φως;

    A.M. Το φως συμβολίζει τη γνώση, την αλήθεια, με την οποία πρέπει να έρθουμε αντιμέτωποι. Φοβόμαστε την αλήθεια, γιατί μας διαλύει μύθους που μας βόλευαν. Όπως και στον μύθο του σπηλαίου του Πλάτωνα, που οι δεσμώτες φοβούνται να αντικρίσουν το φως και δεν βγαίνουν έξω από το σπήλαιο ή ακόμη κι αν βγουν, επιστρέφουν, έτσι και στη δική μας καθημερινότητα. Φοβόμαστε να δούμε την αλήθεια, γιατί μπορεί να μη μας βολεύει ή ακόμη και να μας πληγώνει. Αλλά πρέπει να παλεύουμε να την αντιμετωπίζουμε. 

    Συνέντευξη - Αθηνά Μαλαπάνη
    Συνέντευξη – Αθηνά Μαλαπάνη

    «Άνοιξε την πόρτα και έσπρωξε μέσα στο σκοτεινό σαλόνι τη βαλίτσα του. Άναψε το φως και παρατήρησε τον χώρο. Τελικά μάλλον τα τρία χρόνια απόσυρσής του στο Λονδίνο του είχαν προκαλέσει μια γλυκιά νοσταλγία για τον προσωπικό του χώρο αν και δεν το αντιλήφθηκε». Τι θεωρεί ο καθένας μας πλέον «πατρίδα» και «δικό του»;

    A.M. Η έννοια της πατρίδας έχει αλλάξει πολύ, ειδικά τα τελευταία χρόνια λόγω της έντονης μετανάστευσης και όλων των αρνητικών συνεπειών που αυτή επιφέρει. Θεωρώ πλέον ότι η πατρίδα και το σπίτι του καθενός είναι εκεί όπου μπορεί να ζήσει και να επιβιώσει καλά, να αναπτυχθεί και να έχει μια αρμονική καθημερινότητα μαζί με τους άλλους ανθρώπους.

    Η ελπίδα είναι προνόμιο μονάχα των αισιόδοξων;

    A.M. Δεν θέλω να φανώ απαισιόδοξη και να υποστηρίζω πως ναι, η ελπίδα είναι προνόμιο μόνο των αισιόδοξων! Θεωρώ ότι η ελπίδα είναι ένα προνόμιο κάθε ανθρώπου που είναι δυνατός και ξέρει να παλεύει στη ζωή του. Άρα, ο καθένας μας μπορεί να έχει ελπίδα, να τη χάσει και να την ξαναβρεί. Και κάτι πολύ σημαντικό: η ελπίδα πρέπει να λειτουργεί ενθαρρυντικά, όχι ως ψευδαίσθηση και να μας κάνει να πιστεύουμε ότι όλα θα αλλάξουν ως δια μαγείας. Η ελπίδα δεν πρέπει να αποτελεί κατασταλτικό παράγοντα, αλλά έναν ενεργοποιητικό παράγοντα για ένα καλύτερο αύριο, ατομικά και συλλογικά.

    Εξωτερικοί ή εσωτερικοί παράγοντες μάς αναγκάζουν – ή καλύτερα μας συνεπικουρούν  – στο να επιδιδόμαστε σε διαρκείς ψυχικές αυτοχειρίες;

    Συνέντευξη – Αθηνά Μαλαπάνη

    A.M. Και οι δύο παράγοντες έχουν το δικό τους ρόλο. Το να διαπράττουμε ψυχικές αυτοχειρίες, δηλαδή να σκοτώνουμε τον ίδιο μας τον εαυτό με το να μην ακούμε τις επιθυμίες μας, να μην κάνουμε τις επιλογές που θεωρούμε σωστές ή καλές για εμάς, το να καταπιέζουμε τα συναισθήματά μας, μπορεί να οφείλεται και σε εξωτερικούς παράγοντες. Γι’ αυτό, πρέπει να κάνουμε «διαλόγους» με τον εαυτό μας, να ασκούμε την αυτοαξιολόγησή μας και την αυτοκριτική μας για να ικανοποιούμε τον εαυτό μας και να είμαστε ψυχολογικά ισορροπημένοι και υγιείς.

    Κάπου εδώ θα ήθελα να σας ευχαριστήσω ολόθερμα για την εξαιρετικώς ενδιαφέρουσα, και για εμένα αλλά και για όσους γίνουν κοινωνοί της, πιστεύω, κουβέντα που μας δόθηκε η ευκαιρία να κάνουμε, να σας ευχηθώ ολόψυχα καλοτάξιδο το βιβλίο σας και να διαγράψετε μια λαμπρή ρότα στην Λογοτεχνία, και να σας ζητήσω απευθυνόμενη στους αναγνώστες μας να πείτε το οτιδήποτε που για εσάς σημαίνει ατόφια ελπίδα.

    A.M. Να προσπαθούμε για το καλύτερο και να έχουμε αγάπη για τη ζωή και για τον συνάνθρωπό μας.

    Σας ευχαριστώ πολύ.

    Α.Μ. Κι εγώ σε ευχαριστώ πολύ, Αλέξανδρε και κάθε επιτυχία και στο δικό σου, πολυποίκιλο έργο!

    Επιμέλεια κειμένου: Ζωή Τσούρα

    Επεξεργασία κεντρικής εικόνας: Νεκταρία Πουλτσίδη

    ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

    Please enter your comment!
    Please enter your name here