Κυριακή, Δεκέμβριος 8, 2019
More
    Αρχική Συνεντεύξεις Συνέντευξη - Ισμήνη Ζαγοραίου

    Συνέντευξη – Ισμήνη Ζαγοραίου

    -

    Συνέντευξη – Ισμήνη Ζαγοραίου

    Ρωτάει η Χαρά Δελλή

    Σήμερα, στη συντροφιά μας μια συγγραφέας που συνδυάζει νομικές σπουδές και διαφημιστικές “εργατοώρες” με την αγάπη για τη λογοτεχνία και δη τα διηγήματα. Να καλωσορίσω και να ευχαριστήσω θερμά την κυρία Ισμήνη Ζαγοραίου και τους Εξ Απροόπτου Έρωτές της, πρόσφατη κυκλοφορία των Εκδόσεων Βακχικόν.

    Συνέντευξη

    Κυρία Ζαγοραίου, πείτε μας λίγα παραπάνω πράγματα για σας. Τι σας παθιάζει; Τι σας λυπεί; Τι σας αηδιάζει; Πόσο μονόδρομος ήταν η ενασχόλησή σας με τον λογοτεχνικό κόσμο και ποιος υπήρξε ο καταλύτης ώστε να στραφείτε εκεί;

    Συνέντευξη - Ισμήνη Ζαγοραίου
    Συνέντευξη – Ισμήνη Ζαγοραίου

    Ισμ.Ζ.: Με παθιάζει η επιμονή να συγκρούεται κανείς με τα αντίξοα ή και με τα αδιέξοδα της ζωής. Με παθιάζει η παιδικότητα σαν όπλο απέναντι στην απαισιοδοξία, το κουράγιο να έρχεται κανείς αντιμέτωπος με την κόλαση που βράζει μέσα του, ανεξάρτητα από την βεβαιότητα που έχει για την έκβαση της μάχης. Αυτό που με λυπεί είναι η ωμότητα της αγέλης των ανθρώπων, όταν δρουν σε ομάδες όπου το ελεύθερο πνεύμα καταθέτει την αρετή με την ουσιαστική της έννοια, στο βωμό της ετικέτας μιας επισφαλούς κατάκτησης δικαιωμάτων, συνήθως σε βάρος των αδυνάτων. Ο άνθρωπος αντί να κοινωνικοποιείται για το καλό, ομαδοποιείται για να εξασφαλίσει τη βολή και τον εφησυχασμό του, υπνώνεται σε δόγματα για να πάψει να ταλανίζεται με σκέψεις. Αν κάτι με αηδιάζει, αυτό είναι η βία. Η βία που δεν είναι πάντα ορατή, σέρνεται ύπουλα και λεκτικά, ακόμα και σε παιδικά κρεβάτια, είναι δε εξ ολοκλήρου παράλογη, τη στιγμή που καυχώμεθα πως είμαστε το ανώτερο είδος. Κι αν πάμε στη χειρότερη μορφή της που είναι ο πόλεμος, εκεί η αηδία δίνει τη θέση της στην απόγνωση. Είναι ίσως αφελές να περιμένει κανείς πώς το ανθρώπινο γένος εξελίσσει και τις ηθικές του αξίες παράλληλα με την ανάπτυξη της τεχνολογίας και των επιστημών. Και εκεί βλέπουμε τη στόχευση αυτού που λέμε κοινωνία, στο να δημιουργεί και να γαλουχεί στρατούς συμφερόντων…

    Η ενασχόλησή μου με τη λογοτεχνία ήταν πράγματι μονόδρομος, καθ’ όσον το γράψιμο αποτελεί προσωπική ανάγκη. Η γραπτή έκφραση έρχεται σαν ανακούφιση από σκέψεις που μπερδεμένες καθώς είναι στο μυαλό, ξετυλίγουν ένα κουβάρι συναισθημάτων που ως τελικό σκοπό έχουν το μοίρασμα και τη “συνενοχή” του αναγνώστη.

    Ξεκίνησα πριν δέκα περίπου χρόνια γράφοντας ιστορίες μικρές  σ’ ένα free press εβδομαδιαίο περιοδικό, αυτό μου άνοιξε την πόρτα της επικοινωνίας με τον κόσμο και την επιθυμία να συνεχίσω ως συγγραφέας πλέον. Νομίζω ότι οι άνθρωποι που έχουν κλίση σ’ έναν τομέα, αργά ή γρήγορα θα τον ανακαλύψουν. Το αν θα τον εξελίξουν ή όχι, είναι θέμα επιλογής και τύχης, όμως οτιδήποτε μένει σπόρος χωρίς να ανθίζει, γίνεται τάλαντο θαμμένο.

    Επιμένετε “διηγηματικά”. Βρίσκετε πιο εύκολο ή πιο δύσκολο να αποτυπωθούν βαθύτερες σκέψεις και εντονότερα συναισθήματα σε λιγότερες λέξεις; Υπάρχει κάποια επιτυχημένη συνταγή στον τρόπο που δουλεύετε; Δηλώνετε και αναγνώστης διηγημάτων; Κάποιο βιβλίου του είδους που ξεχωρίσατε τώρα τελευταία;

    Ισμ.Ζ.: Για μένα, οι λιγότερες λέξεις είναι δώρο στον αναγνώστη. Να τις γεμίσει αυτός με τα υλικά που του προσφέρει ο συγγραφέας. Κι όταν λέω υλικά, εννοώ τις βαθύτερες ή δυσδιάκριτες έννοιες, τις ερμηνείες και την ανάλυση που πια γίνονται στο κεφάλι του ανθρώπου που διαβάζει. Δεν είναι απαραίτητη η λεπτομέρεια, ούτε η ντε φάκτο αποδοχή σε τίποτα και σε κανέναν. Το διήγημα επιδέχεται πολλαπλές αναγνώσεις. Η μικρή του μορφή έχει την ευκολία της δεύτερης προσέγγισης, της ματιάς που μπορεί ν αποκαλύψει μικρά σπήλαια αναζητήσεων. Συνταγή δε νομίζω ότι υπάρχει για να πετύχει μια ιστορία, ίσως μόνο στοιχεία που να ιντριγκάρουν τον άλλο στο να θέλει να τη διαβάσει μέχρι τέλους, να μην την παρατήσει στη μέση για να κάνει κάτι άλλο. Εκεί είναι πιστεύω η επιτυχία ενός διηγήματος. Το μονορούφι. Θα το παρομοίαζα με ένα καφέ εσπρέσσο, που τον πίνεις και στο όρθιο και όταν τελειώσει θα ήθελες μια ρουφηξιά ακόμα, κι ας είναι και πικρή..

    Όσο κι αν ξενίζει, έχω μια εμμονή με παλαιότερους διηγηματογράφους που παράλληλα υπήρξαν και μεγάλοι λογοτέχνες όπως ο Παπαδιαμάντης, ο Καραγάτσης, ο  Δημοσθένης Βουτυράς, αλλά και πιο σύγχρονοι όπως ο Χριστιανόπουλος και ο Σαμαράκης, όμως θα ανέτρεχα πολύ εύκολα και στα παιδικά μου αναγνώσματα που ήταν παραμύθια! Κάθε ένα κι ένα βασίλειο, με ιδιαίτερη προτίμηση στους αδελφούς Γκριμ.

    Συνέντευξη - Ισμήνη Ζαγοραίου
    Συνέντευξη – Ισμήνη Ζαγοραίου

    Εξ απροόπτου έρωτες, λοιπόν. Μιλάμε για αποτελέσματα προσωπικής και ψυχοφθόρας έρευνας; Είστε παρατηρητής στιγμών και καταστάσεων πριν πιάσετε μολύβι; Πώς και γιατί καταλήξατε στον δύστροπο αντίποδα του “ονειρεμένου” έρωτα; Ποιο θεωρείτε το σημαντικότερο μήνυμα που περνάει το βιβλίο σας αυτό;

    Ισμ.Ζ.: Η έρευνα γίνεται ερήμην μας, με οπτικές μνήμες, με ήχους και συναισθήματα που ανακαλούνται και αποτυπώνονται ως αδιαμφισβήτητη αλήθεια μέσα από τους ήρωες, η πρώτη ύλη ζει και κινείται ανάμεσά μας και εν τέλει ανασυντίθεται ως νέα πραγματικότητα. Πολλές φορές αυτό γίνεται αυτόματα, αβίαστα, σα να ανασύρεις από το συρτάρι κάτι που δεν ήξερες  πόσο βαθιά κρυμμένο ήταν.

    Όπως σωστά λέτε, ο δύστροπος αντίποδας του ονειρεμένου έρωτα είναι ακριβώς η σκληρή και ρεαλιστική απεικόνιση της αδυναμίας του ανθρώπου να διαχειριστεί ή να ζήσει την ομορφιά του. Ο Έρωτας γίνεται όχημα οδύνης, καμιά φορά κατάληξη μιας τραγικής σύμπτωσης, εργαλείο χειρισμού ή ο από μηχανής θεός που αποκαλύπτει τον εχθρικό περιβάλλοντα χώρο ή ακόμα και τον άλλο μας εαυτό. Σίγουρα, δεν υπάρχει η απόλαυση σαν λύτρωση αλλά σαν τιμωρία και καταδίκη. Το γιατί κατέληξα και πρόβαλλα αυτή την οπτική είναι ίσως μια βαθύτερη ανάγκη να καταδείξω αν θέλετε την αδικία που δεν έχει καλύτερο σύμμαχο από τα συναισθηματικά παίγνια απέναντι στον άνθρωπο που αφήνεται να κατασπαραχτεί είτε εν αγνοία του είτε γιατί στερείται επιλογής. Μιλάμε για ήρωες που κινούνται ανάμεσα στο σύνηθες και το περιθωριακό, εκεί που οι σχέσεις ακροβατούν  ανάμεσα σε γκρεμισμένα κορμιά και αντιστάσεις. Αυτό ίσως να είναι και το σημαντικότερο μήνυμα που επιθυμώ να περάσω μέσα απ’ αυτές τις αταίριαστες μεταξύ τους ιστορίες, κοινές μόνο ως προς το αδιέξοδο. Το μήνυμα δεν είναι μονοσήμαντο, όμως επιχειρώ να φέρω κοντά στον αναγνώστη τις μύχιες σκέψεις ανθρώπων που συνήθως προσπερνάμε γιατί αρνούμαστε να κατανοήσουμε. Ζητώ το αυτονόητο που τα στεγανά και τα ήθη μετέτρεψαν σε απροσπέλαστα κάστρα. Αν και εξισώνω τον έρωτα με το θάνατο, η κραυγή μιλάει για το δικαίωμα στη ζωή.

    Διαβάστε την άποψή μας για το βιβλίο: Εξ απροόπτου έρωτες

    Συνέντευξη – Ισμήνη Ζαγοραίου

    Διαφορετικότητα, αδιέξοδα, εμμονές, εκφοβισμός, ρατσισμός, προκαταλήψεις, λαϊκή κατακραυγή.  Μάστιγες της σύγχρονης κοινωνίας. Σας ιντριγκάρει να δίνετε λόγο στο περιθώριο και όχι στη συνηθισμένη ρουτίνα; Μήπως αυτές οι μη αποδεκτές κοινωνικές παρυφές δεν τελειοποιούν το φάσμα του ουράνιου τόξου της ανθρωπότητας;

    Ισμ.Ζ.: Οι άνθρωποι που ορίζονται ως περιθώριο παρέχουν όλες τις πληροφορίες για να μελετήσει κανείς τη δομή και τις συνθήκες κάτω από τις οποίες διαμορφώνονται τα “χρηστά ήθη” των “βολεμένων”. Οι άνθρωποι των χαντακιών όπως θα τους έλεγα, με συγκινούν γιατί δεν έχουν τα όπλα της υποκρισίας, τα δόντια του τεμαχισμού του συνανθρώπου, τη δύναμη της αντίστασης. Είναι άνθρωποι που μοιάζουν με κουκούτσια που κάποιοι έφτυσαν, είναι άνθρωποι που προσπάθησαν μα δεν κατάφεραν να γίνουν αποδεκτοί ή δεν το θέλησαν κιόλας. Δεν προσπαθώ να αγιοποιήσω ή να κατατάξω σε δοχεία διαχωρισμού τις κοινωνικές ομάδες. Είτε βρίσκεται κανείς στην από ‘δω ή στην από κει ακτή, ζει κάτω από την ίδια πλάνη. Αυτή της εξουσίας και της υποταγής. Όμως η εύκολη λεία που παρέχει ο άνθρωπος του περιθωρίου, το γεγονός ότι θεωρείται τράγος αποδιοπομπαίος από ένα σύνολο -που κι αυτό αν το εξετάσει κανείς θα δει πως διαμορφώνεται υπό πίεση-, δημιουργεί ένα άριστο χαλί για να υφάνει κανείς τη σύγχρονη ηθογραφία στην Ελλάδα.

    Το ουράνιο τόξο για μένα δεν τελειοποιείται με την υπεροχή και την καταπάτηση. Το φάσμα του φωτός ορίζεται ισάξια και τελικά η ομορφιά του είναι η διαφορετικότητα και η ποικιλία στα χρώματα, που συνυπάρχουν χωρίς το ένα να υπερισχύει ή να συνθλίβει το άλλο.

    Ποιο χρώμα, ποια απόχρωση θα ταίριαζε καλύτερα στις σχέσεις του έρωτα που μας περιγράφετε; Ποιο τραγούδι; Ποια μυρωδιά;

    Ισμ.Ζ.: Δε θα έλεγα το γκρι, γιατί θα σας παρέπεμπα σε τετριμμένα και σε ήδη χιλιοειπωμένα. Θα έβαζα το κόκκινο, γιατί μυρίζει αίμα, γιατί είναι επιθετικό, γιατί διεκδικεί, γιατί έχει και ένα στοιχείο επιμονής και νίκης. Παράδοξο θα μου πείτε για σχεδόν τελειωμένους ανθρώπους. Όχι. Η μάχη έστω και στο τέλος γίνεται με την αυτοθυσία του ανθρώπου που δεν έχει τίποτα για να χάσει. Άρα με ηρωισμό. Το κόκκινο έχει διττή έννοια, είναι όμως το χρώμα του πάθους.

    Υπάρχουν πολλά, πάρα πολλά τραγούδια που θα έβαζα να συνοδέψουν τις ιστορίες μου, θα σας πω ένα αγαπημένο, την Εκδρομή, της Δ. Γαλάνη και του Ε. Δράκου. Μιλάει για τη διαφορετικότητα, το καλωσόρισμα του άλλου εαυτού, τη χαρά της αποδοχής. Ό, τι ακριβώς λείπει από τους ήρωές μου…

    Συνέντευξη – Ισμήνη Ζαγοραίου

    Συνέντευξη – Ισμήνη Ζαγοραίου

    Η μυρωδιά, ω, επιτρέψτε μου αυτή να είναι του χαρτιού πού έμεινε χρόνια κλεισμένο σε συρτάρι με κλειδί, που ξαφνικά κάποιος το βρήκε σχεδόν μουχλιασμένο, με κείνην τη θανατερή μυρωδιά, το κοίταξε και το ξαναέχωσε ή το έριξε στον κάδο. Παλιό χαρτί, γραμμάτιο χρέους που παραγράφηκε…

    Τελικά, γιατί τα αναπάντεχα είναι πάντα τόσο καθοριστικά και μοιραία; Εσείς έχετε βιώσει έρωτες στους οποίους βρήκατε τον εαυτό σας κι έρωτες όπου χαθήκατε; Κοιτώντας πίσω στο χρόνο, ποια ήταν τα όπλα σας στις “βουτιές” αυτές και ποιο το κέρδος;

    Ισμ.Ζ.: Τα αναπάντεχα είναι ένα σκαλί που βρέθηκε μπροστά σου, και οφείλεις να το διαβείς. Θα σε πάει πάνω ή κάτω, αυτό είναι σίγουρο. Δεν είναι πάντα για κακό, όμως εδώ ο ρόλος της σκάλας είναι εκείνος της μοχθηρής γειτόνισσας που θα σου πετάξει μπουγαδόνερα εκεί που περνάς αμέριμνος. Υπάρχει η μοίρα που καραδοκεί σαν να στην έχει στημένη στη γωνία. Οι δικοί μου ήρωες τουλάχιστον πέφτουν στην παγίδα της ως ύστατη προσπάθεια να κρατηθούν στην επιφάνεια, κρατώντας τα μαλλιά τους για σωσίβιο.

    Αν και πουθενά δεν υπάρχουν βιωματικά στοιχεία στις ιστορίες μου, θα ήταν ψέμα να αρνηθώ την επιρροή του έρωτα που παίζει καθοριστικό ρόλο στη ζωή μου, ορίζοντας ακόμα και την πορεία της σαν αυτόματος πιλότος. Τώρα όχι πια τόσο, όμως έχοντας φτάσει κάπου όπου η θέα είναι ακόμα καθαρή, μπορώ να πω ότι συνήθως προχωρούσα χωρίς πυξίδα, άρα κάπου χάθηκα, κάπου τυχαία βρέθηκα, κάπου τελικά κατέληξα και κοιτάζοντας πίσω μπορώ να πω ότι οι εμπειρίες τελικά μας φέρνουν πιο κοντά στο ουσιαστικό και στις μνήμες μένει μόνο η ουσία. Όταν είμαστε ερωτευμένοι, είμαστε σίγουρα χαμένοι μέσα στην αυταπάτη και ίσως στον εγωισμό και την ορμή των νιάτων. Αργότερα παίζουμε το παιχνίδι του στρατηγού, στέκοντας στο σίγουρο στασίδι του λόφου, όπου νομίζουμε ότι κατέχουμε και τη στρατηγική της νίκης, μέχρι να εμφανιστεί το νέο “όπλο” του αντιπάλου και μας σωριάσει κατά γης. Και μια και μιλάμε για όπλα, θα τολμούσα να πω ότι το δικό μου ήταν πάντα η γνώση του επόμενου βήματος του άλλου. Πώς; Δεν ξέρω αλήθεια. Ενσυναίσθηση, ίσως. Όμως αυτό δεν προστατεύει από την πτώση, γιατί πάντα υπάρχει και η παράλογη ελπίδα ότι για μια φορά θα βγεις ψεύτης στις προβλέψεις. Για το κέρδος, θα έλεγα ότι είναι διαφυγόν κέρδος και θα με χαρακτήριζαν όλοι μίζερο και φοβισμένο ανθρωπάκι που φυλάει τα νώτα του, όμως επειδή είμαι ακριβώς το αντίθετο, θα έλεγα ότι ναι μεν διαφυγόν το κέρδος, αλλά εκεί είναι, ίπταται και το πιάνεις ανά πάσα στιγμή. Ας μου επιτραπεί λοιπόν λίγο χιούμορ για ένα θέμα όπου δύσκολα κανείς χωρίζει την ήρα απ’ το σιτάρι. Μην ξεχνάμε ότι η ζωή ξεκινάει απ’ τον έρωτα και γι’ αυτόν αξίζει και ο θάνατος ακόμη.

    Απολαμβάνετε την περιεκτικότητα και τα πολλαπλά πρίσματα στις μικρότερες συσκευασίες. Μήπως υπάρξει μελλοντικά η σκέψη για κάτι διαφορετικό; Κλείνοντας, τι μας επιφυλάσσει αργότερα η γραφίδα σας; Μια ευχή για το κοινό μας αλλά και την κοινωνία γενικότερα;

    Συνέντευξη – Ισμήνη Ζαγοραίου

    Ισμ.Ζ.: Πραγματικά μου αρέσει η μικρή συσκευασία, όμως δεν αποκλείω στο μέλλον να γράψω ένα μυθιστόρημα, όταν βρω μέσα μου το υλικό εκείνο που θα είχε ενδιαφέρον για κάτι τέτοιο. Ως επόμενο βήμα σκέφτομαι την αλληγορία σε ένα σπονδυλωτό παραμύθι για μεγάλους, με τη μορφή ιστοριών και πάλι.

    Θα ευχόμουν στο εκλεκτό κοινό σας υγεία, μάτια ζωηρά όχι μόνο στο να διαβάζουν βιβλία αλλά στο να παρατηρούν μέσα από αυτά τις αλήθειες που ίσως κάπου παράπεσαν στη ζωή και να που ανακαλύφθηκαν μέσα σε κάποιες σελίδες…

    Για την κοινωνία θα ευχόμουν να ζηλέψει την απλότητα και τη σοφία της ζωής των ζώων. Να βρει τη γαλήνη μέσα από ανοιχτούς ορίζοντες, χωρίς προκαταλήψεις και να καταλάβει ότι το μίσος κουράζει τόσο την ψυχή που κάποτε θα φύγει αγανακτισμένη και φυλακισμένη μέσα σε σαρκία που πασχίζουν σαν τον Δον Κιχώτη να αποδείξουν πώς υπερτερούν, ενώ στην πραγματικότητα ζητούν ταυτότητα.

    Σας ευχαριστώ θερμά για τις εξαιρετικές ερωτήσεις.

    Ευχαριστούμε για την τιμή και την εξομολογητική σας διάθεση και καλοτάξιδοι οι Εξ Απροόπτου Έρωτες.

    Απάντηση