Σάββατο, 21 Αυγούστου, 2021
More
    ΑρχικήΣυνεντεύξειςΣυνέντευξη - Κυριακή Βέλκου

    Συνέντευξη – Κυριακή Βέλκου

    -

    Συνέντευξη – Κυριακή Βέλκου

    Σήμερα στους Θεματοφύλακες Λόγω Τεχνών, φιλοξενούμε την ποιήτρια Κυριακή Βέλκου. Απαντά στις ερωτήσεις του συνεργάτη μας Δημήτρη Μπουζάρα.

    Ρωτάει ο Δημήτρης Μπουζάρας

    Συνέντευξη

    Ποια εσωτερική ανάγκη ωθεί τους σύγχρονους ανθρώπους να εκφραστούν ποιητικά; Ποια ανάγκη ώθησε εσάς;

    Κ.Β.: Θεωρώ ότι η ίδια η ζωή δημιουργεί καταστάσεις που ωθούν κάποιον να εκφραστεί ποιητικά, δηλαδή να αναζητήσει μέσα στον λόγο τη δική του αφήγηση για ένα βαθύτερο βίωμα που τον δόνησε έντονα. Η ποίηση για μένα είναι προσωπική υπόθεση, γιατί αναζητώ αποτυπώματα στιγμών, τα ξεσκονίζω, παίζω με τις λέξεις στην προσπάθειά μου να τα περιγράψω και αναλώνω αποθέματα συναισθημάτων, όπως ένα μικρό παιδί στην προσπάθειά του να κατανοήσει τον κόσμο μέσα από το δικό του παιχνίδι. Προσωπικά, κάθε φορά που επιζητώ τη λύτρωση από βιώματα που δημιουργούν εκρήξεις μέσα μου, καταφεύγω στην ανοιχτή της πόρτα και αυτό με βοηθάει να βλέπω με έναν διαφορετικό τρόπο τα πράγματα.

    Στο βιβλίο Ψίθυροι στην αχλή του χρόνου, στο οπισθόφυλλο, γράφετε πως διάφορα προσωπικά γεγονότα πυροδότησαν τον εσωτερικό διάλογο και κατ’ επέκταση τη γραφή. Υπάρχουν ενδεχομένως και εξωτερικά γεγονότα που το πετυχαίνουν; Αντλείτε πρώτη ύλη και από αλλού; Υπάρχει η ιδανική ώρα και συναισθηματική κατάσταση να γράψετε ποίηση; Από ποιους ποιητές θεωρείτε πως έχετε επηρεασθεί;

    Συνέντευξη - Κυριακή Βέλκου
    Συνέντευξη – Κυριακή Βέλκου

    Κ.Β.: Η πρώτη ύλη είναι κάθε τι που δημιουργεί θύελλες μέσα μου, είτε αυτό ακουμπά στην προσωπική μου ζωή είτε όχι.

    Για μένα δεν υπάρχει ιδανική ώρα. Σε ανύποπτη ώρα με επισκέπτεται η διάθεση για γραφή.

    Με επηρέασε η ποίηση της Κικής Δημουλά, ο τρόπος που συμπυκνώνει νοήματα στις εικόνες που δημιουργεί. Η ποίηση του Ελύτη επίσης, η πρισματική ποιητική του έκφραση, δηλαδή το γεγονός ότι οι λέξεις του δεν βρίσκονται ποτέ στο ίδιο επίπεδο αλλά κυματούνται. Δεν γνωρίζεις τελικά αν η γοητεία των ποιημάτων του προέρχεται από αυτό που λέει ο ποιητής ή από τον τρόπο που το λέει. Στάθηκε αφορμή να νιώθω την ανάγκη να βρω καλύτερες λέξεις και να τις γράψω πριν χαθούν στη στιγμή. Η ποίηση του Καρούζου επίσης, η μορφική ακαταστασία των ποιημάτων του μου έδωσε μια άλλη προοπτική στη σύνθεση του λόγου.

    Στα ενδιαφέροντά σας συμπεριλαμβάνονται η λογοτεχνία, η ποίηση, το παραμύθι. Από τα παραπάνω ποιο είναι το πιο άμεσο, κατά τη γνώμη σας, και για ποιους λόγους; Πώς θα περιγράφατε τη διαδικασία γραψίματος ενός ποιήματος; Σε ένα άρτιο ποίημα, θεωρείτε πως πρέπει να υπάρχει κάποια λύση στην αιτία που το δημιούργησε;

    Κ.Β.: Νομίζω ότι η ποίηση είναι πιο άμεση γιατί είναι προσωπική.

    Για μένα είναι μια διαδικασία επίπονη. Παιδεύομαι, θέλω να εξασφαλίσω τις κατάλληλες λέξεις, να τις βάλω σε μια σειρά για να μπορώ να εκφράσω όλα αυτά που έχουν κεντηθεί μέσα μου.

    Νομίζω ότι δεν υπάρχει άρτιο ποίημα με την έννοια της λύσης σε ό, τι το δημιούργησε. Το να φτιάξεις ένα άρτιο ποίημα είναι πάρα πολύ δύσκολο, γιατί χρειάζεται να ενεργοποιηθεί εκείνος που το διαβάζει με τέτοιο τρόπο που να δει διαφορετικά, με μια άλλη ματιά, τόσο τον κόσμο όσο και τον εαυτό του.

    Έχετε ποτέ γράψει ένα ποίημα το οποίο το κρατήσατε σε ένα συρτάρι για καιρό και όταν το ξαναδιαβάσατε νιώσατε μια έκπληξη; Στα ποιήματά σας με ποια φωνή εκφράζεστε καλύτερα; Όταν μιλάτε στον εαυτό σας, όταν μιλάτε σε ένα αγαπημένο σας πρόσωπο ή όταν απευθύνεστε σε ένα ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον;

    Κ.Β.: Ναι, είναι η «Μετέωρη συνάντηση». Κάθε φορά που το διαβάζω μετά από καιρό, νιώθω με έκπληξη ότι έχω τη δυνατότητα να συναντώ μέσα σε αυτό το πρόσωπο που αγάπησα και να συμφιλιώνομαι με τη θλίψη της απώλειάς του.

    Θεωρώ ότι εκφράζομαι καλύτερα με τη φωνή που ταιριάζει σε κάθε στιγμή.

    Υπάρχει λογοκρισία στην ποίηση; Υπάρχουν όρια; Αυτολογοκρίνεστε; Με τι θα παρομοιάζατε την ποίηση; Τι είδους φωνή είναι ένα ποίημα;

    Κ.Β.: Από τότε που οι άνθρωποι άρχισαν να επικοινωνούν, θεωρώ ότι υπάρχει η λογοκρισία σε διάφορες μορφές. Ας θυμηθούμε ότι στη σύγχρονη ιστορία υπάρχουν περιπτώσεις όπου συντηρητικά και ολοκληρωτικά καθεστώτα λογόκριναν και κατέστρεψαν ακόμα και βιβλία. Για παράδειγμα στον ελληνικό χώρο, κατά τη διάρκεια της Χούντας, βιβλία του Παλαμά, του Καζαντζάκη, όπως και ξένων κλασικών, όπως ο Ντοστογιέφσκι, Ζολά, Τολστόι, έγινε προσπάθεια καταστροφής τους ως «αντεθνικών» βιβλίων. Επίσης, κάθε χώρα έχει τους δικούς της νόμους ενάντια στον λίβελο, την αισχρολογία, τη βλασφημία, την ανταρσία ενάντια στο κράτος, συνεπώς θέτει και τα δικά του όρια. Προσωπικά, συμφωνώ με αυτό που λέει ο Βιζυηνός:

    «Όπως και να έχει, ο ποιητής οφείλει να είναι επικίνδυνος, να μην αυτολογοκρίνεται, να αναιρείται διαρκώς, να σπάει τα μούτρα του, να πτωχεύει, να αποκαλύπτει, να εκτίθεται, να σκανδαλίζει, να γκρεμοτσακίζεται, να συγκρούεται, ν’ ακούει το σώμα του, να κατοικεί στη μητρική του γλώσσα, να μεταβληθεί εντός του και ο ρυθμός του κόσμου».

    Είναι η «άλλη φωνή», άχρονη ανάμεσα στην επανάσταση και τη θρησκεία, είτε έρχεται από το παρελθόν, είτε αναδύεται στο σήμερα. Είναι μια δική μου φωνή και παράλληλα είναι ξένη σε μένα, όντας κάποια άλλη μέσα στο ερημητήριό μου, η οποία δεν ανήκει σε κανέναν αλλά παράλληλα ανήκει σε όλους.

    Ζούμε σε μια εποχή που θα μπορούσαμε να πούμε πως δεν προωθεί, δεν βοηθά τη δημιουργία ποίησης. Παρ’ όλα αυτά, πολλές ποιητικές συλλογές βλέπουν το φως. Πώς θα εξηγούσατε την αντίφαση αυτή; Έχει «εχθρούς» η ποίηση; Αν ναι, ποιους θα αναγνωρίζατε στη δική μας εποχή;

    Κ.Β.: Πιθανόν να οφείλεται σε μια προσπάθεια να βγει η ποίηση από το περιθώριο και σε πρακτικό επίπεδο να δοθεί η ευκαιρία να γίνουν γνωστοί δημιουργοί των οποίων το έργο μένει άγνωστο σε ένα διόλου ευκαταφρόνητο τμήμα του αναγνωστικού κοινού. Ίσως ακόμα να οφείλεται στην προσπάθεια κάποιων δημιουργών να αναδείξουν την ανάγκη τους να σταθούν απέναντι στον ενεστώτα χρόνο της εποχής τους, όσο χαλεπός και αν είναι, και να τον αναδείξουν με μια νέα οπτική, βοηθώντας έτσι τους αναγνώστες να ανακαλύψουν τις δικές τους δυνάμεις που βρίσκονται σε εγρήγορση για αντίσταση απέναντι σε όσα τους ταλαιπωρούν.

    Η ποίηση είναι μια δυνατότητα έκφρασης μέσα από την οποία συμπυκνώνεται η ζωή, το συναίσθημα, οι πράξεις και βγαίνει ως απόσταγμα ο λόγος της. Ο κυριότερος εχθρός της είναι η φλυαρία, η περιττολογία, η πολυλογία, που κυριαρχούν στη δική μας εποχή. Όλοι μάθανε να μιλούν, δίχως να ξέρουν πώς να σιωπούν. Η ποίηση ξέρει να σιωπά.

    Οι «Ψίθυροι στην αxλή του χρόνου» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Αποστακτήριο» είναι ένα σύνολο ποιητικών συλλογών, οι οποίες βραβεύτηκαν στον διαγωνισμό «Κούρος Ευρωπού». Ποια η σημασία του βραβείου για εσάς; Πόσο θα σας επηρέαζε μια θετική ή μια αρνητική ενδεχομένως κριτική; Ποιος είναι ο ιδανικός αναγνώστης, ποιο το ιδανικό, το τρανό, το σπουδαίο ποίημα;

    Κ.Β.: Το γεγονός ότι η κριτική επιτροπή αποτελούνταν από πρόσωπα καταξιωμένα στον χώρο της ποίησης (ποιητές και πανεπιστημιακούς της Φιλοσοφικής Σχολής του Α.Π.Θ), τα οποία στάθηκαν με σοβαρότητα στα γραφόμενά μου και έκριναν ότι τελικά είχαν κάποια αξία, μου έδωσε απέραντη χαρά. Μου έδωσε επίσης και το κίνητρο να συνεχίσω, και όπως λέει σε ένα ποίημά του ο Τίτος Πατρίκιος: «Μόνο μιαν άκρη της αλήθειας να σηκώσω, να ρίξω λίγο φως στην πλαστογραφημένη μας ζωή, όσο μπορώ, κι όσο κρατήσω».

    Αρνητική είτε θετική κριτική πάντοτε με επηρεάζει, γιατί με κάνει να θέλω να αυτοβελτιώνομαι.

    Ο ιδανικός αναγνώστης για μένα είναι εκείνος που αισθάνεται ότι, αν δεν το είχε διαβάσει, θα είχε χάσει μια σημαντική στιγμή της ζωής του. Το ιδανικό, το σπουδαίο ποίημα για μένα είναι εκείνο που είναι ικανό να μας υπενθυμίζει πόσο σημαντικό είναι το κάθε τι στη ζωή μας, ξυπνάει το συναίσθημα, δονεί χορδές μυστήριες μέσα μας και μπορεί και προκαλεί αντιδράσεις που δεν είναι απαραίτητο να τις κατανοούμε.

    Πώς αλλάζει ο κόσμος; Μπορεί να αλλάξει μέσω της λογοτεχνίας, της ποίησης; Εσείς; Τι ετοιμάζετε για το μέλλον;

    Κ.Β.: Αν υποθέσουμε ότι η λογοτεχνία και η ποίηση μας μαθαίνουν τρόπους να σκεφτόμαστε και να βλέπουμε τα πράγματα στη ζωή μας, ίσως τότε υπάρχει δυνατότητα να αλλάξουμε ως άτομα και να επιδράσουμε θετικά στους γύρω μας. Πίσω από κάθε αφήγημα, είτε στον χώρο της λογοτεχνίας είτε στον χώρο της ποίησης, υπάρχει μια αλήθεια που προεκτείνει τα σύνορα της δικής μας ύπαρξης και μπορεί να μας κάνει λιγότερο αφελείς, κραυγαλέους, ευκολόπιστους απέναντι στον τρόπο που αντιμετωπίζουμε τα πράγματα στη ζωή μας. Ξεκινώντας από εμάς, πιθανόν να υπάρχει ελπίδα να αλλάξουμε τον κόσμο.

    Ειλικρινά, δεν έχω αποφασίσει, αλλά θεωρώ ότι είμαι σε ετοιμότητα να κυνηγήσω κάποια ασύλληπτα συναισθήματα και εικόνες που κρύβουν κάποια ελπίδα, που τροφοδοτούν έναν βαθύ στοχασμό, που προκαλούν την επανάστασή μου.

    Επιμέλεια κειμένου: Ντίνα Καβουκίδου  

    ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

    Please enter your comment!
    Please enter your name here