Δευτέρα, 6 Απριλίου, 2020
More
    Αρχική Συνεντεύξεις Συνέντευξη - Μιχάλης Σπέγγος

    Συνέντευξη – Μιχάλης Σπέγγος

    -

    Συνέντευξη – Μιχάλης Σπέγγος

    Ρωτάει ο Δημήτρης Μπουζάρας

    Σήμερα στους Θεματοφύλακες Λόγω Τεχνών, φιλοξενούμε τον συγγραφέα Μιχάλη Σπέγγο, ο οποίος απαντά στις ερωτήσεις του συνεργάτη μας Δημήτρη Μπουζάρα.

    Συνέντευξη

    Έχετε ένα βαρύ βιογραφικό, με σπουδές στην πυρηνική φυσική, το 1998 όμως πήρατε τη μεγάλη απόφαση να ασχοληθείτε με τη συγγραφή. Είχατε πει για την πυρηνική φυσική «απαιτεί απ’ τους υπηρέτες της τον απόλυτο έρωτα, την αφοσίωση που δείχνει ο καλόγερος στον Χριστό», η συγγραφή; Τι σημαίνει για εσάς “συγγραφέας”; Θυμάστε τι ήταν το πρώτο που γράψατε και τι ανάγκες κάλυψε;

    Μ. Σπ: Η συγγραφή είναι έρωτας και ανάγκη. Τρόπος έκφρασης και επικοινωνίας.  Αναλγητικό επίσης, σίγουρα. Διέξοδος και διαφυγή. 

    Σε όλους μας αρέσει να ακούμε ιστορίες. Κάποιοι μπορούμε και τις αφηγούμαστε σε άλλους. Μας αρέσει που μπορούμε και τις αφηγούμαστε. Για μένα, όποιος μπορεί με σωστό γραπτό τρόπο και αφηγείται ιστορίες που θεωρεί καλές και όμορφες, είναι συγγραφέας. Το πρώτο που έγραψα ήταν μια κωμωδία, για να κάνω τους συμμαθητές μου να γελάσουν. Στην τελευταία τάξη του Δημοτικού. Τότε αυτό μου κάλυψε όλες μα όλες τις ανάγκες του παιδικού μου σύμπαντος. 

    Πόσο μεγάλη απόσταση υπάρχει από την πυρηνική φυσική έως τη συγγραφή; Πόσο εύκολα και γρήγορα την καλύψατε;

    Μ. Σπ: Να μιλήσω καλύτερα για το τι έχουν κοινό. Απαιτούν και τα δύο σκέψη αναλυτική. Απαιτούν μια δομή με κανόνες, τουλάχιστον όπως εγώ γράφω, μια πορεία αλγοριθμική. Σταμάτησα τη Φυσική το 1998, το πρώτο μου μυθιστόρημα κυκλοφόρησε το 2000. Τα νούμερα λένε… γρήγορα. Όσο για το εύκολα, το πολύ δύσκολο θα ήταν αν η πορεία μου ήταν αντίστροφη, πιστεύω. Οι δυσκολίες δεν είχαν να κάνουν με συγγραφικούς λόγους, αλλά μάλλον με κοινωνικούς. 

    Συνέντευξη - Μιχάλης Σπέγγος
    Συνέντευξη – Μιχάλης Σπέγγος

    Είναι εύκολο για έναν συγγραφέα να αποφύγει τα βιωματικά στοιχεία στα κείμενά του; Είναι απαραίτητο, αναγκαίο, σημαντικό, ουσιώδες ή επουσιώδες;

    Μ. Σπ: Πιστεύω ότι τρεις είναι οι πηγές έμπνευσης ενός συγγραφέα. Τα βιώματά του, τα ακούσματά του από τον περίγυρο, αλλά και ό,τι έχει διαβάσει από άλλους στη ζωή του. Εδώ, βεβαίως, να συμπεριλάβουμε και όλες τις τέχνες. Θέατρο, κινηματογράφο, ζωγραφική, κλπ. Ανάλογα με τις ανάγκες της μυθοπλασίας, κάθε φορά χρησιμοποιεί, όχι ισόποσα, και τις τρεις δεξαμενές. Το συγκεκριμένο έργο επιβάλλει το τι και το πόσο κάθε φορά. 

    Το “Χώρα από χαλκό”, το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ελληνικά γράμματα, είναι το όγδοο μυθιστόρημά σας. Τι είναι αυτό που σας έλκει σε αυτό το λογοτεχνικό είδος;

    Μ. Σπ: Οι βαθμοί ελευθερίας που μου δίνει. Να αναπτύξω όπως και όσο θέλω αυτό το απαραίτητο δεύτερο επίπεδο που πρέπει να υπάρχει σε κάθε έργο φαντασίας που σέβεται τον εαυτό του. Η απόσταση, φαινομενικά τουλάχιστον, από το σήμερα, επίσης απελευθερώνει. 

    Υπάρχει μια συνεχής ροή εμφάνισης αριθμών και των πολλαπλασίων τους στην πορεία της ιστορίας, είναι τυχαίο ή μήπως συμβολίζει κάτι; Πώς ξεκινάτε συνήθως τα βιβλία σας, βασισμένος σε κάποια ιδέα ή στους χαρακτήρες;

    Μ. Σπ: Δεν το είχα σκοπό, ούτε καν το είχα προσέξει και σας ευχαριστώ που το επισημάνατε. Τα βιβλία μου τα ξεκινώ πάντα από μια ιδέα. Οι χαρακτήρες χτίζονται για να την υπηρετήσουν. 

    Συνέντευξη - Μιχάλης Σπέγγος
    Συνέντευξη – Μιχάλης Σπέγγος

    Έχουν αλλάξει πολλά από την εποχή που περιγράφετε, εκτός από το κυνήγι της ματαιοδοξίας, το κυνήγι της αναγνώρισης, της δόξας, του χρήματος. Θεωρείτε πως μπορεί να αλλάξει κάτι στη φιλοσοφία μας στο μέλλον, ή μήπως ο άνθρωπος θα είναι πάντοτε ίδιος και δέσμιος των παθών του;

    Μ. Σπ: Είστε σίγουρος ότι έχουν αλλάξει; Αυτά τα «εκτός» που περιγράφετε μήπως είναι οι δομικές ουσίες οποιασδήποτε κοινωνίας, η οποία φυσικά αποτελείται από άτομα; 

    Το μέλλον όμως δεν θα είναι το ίδιο, αυτό το πιστεύω σίγουρα. Αυτό βεβαίως δεν είναι επειδή ο άνθρωπος θα αλλάξει. Είναι επειδή η πέμπτη βιομηχανική/τεχνολογική επανάσταση -σήμερα λένε οι ειδικοί είμαστε στην τέταρτη- θα δημιουργήσει τον υπερ-άνθρωπο. Προσοχή… σας απαντώ ότι θα αλλάξει, δεν σας απαντώ αν θα αλλάξει προς το καλύτερο ή το χειρότερο. 

    Ένα μυθιστόρημα με ιστορικά στοιχεία είναι φτιαγμένο με «παλιά υλικά», ανιχνεύει όμως το σήμερα; Τι κερδίζουμε από αυτή την αναμόχλευση; Προτείνει-παρουσιάζει ίσως τρόπους απαγκίστρωσης από τα λάθη του παρελθόντος; 

    Μ. Σπ: Αυτό ακριβώς. Και χαίρομαι πολύ για την ερώτησή σας γιατί εμπεριέχει και την απάντηση. Ναι, αυτό ακριβώς προσπαθώ να πω και να δείξω. 

    Ακούμε συχνά πως η  “ιστορία επαναλαμβάνεται”, ισχύει κατά τη γνώμη σας;

    Μ. Σπ. Είναι σαν τις μεταλλάξεις των γονιδίων. Επανάληψη, επανάληψη, και κάπου συμβαίνει μια απειροελάχιστη διαφορά, η οποία όμως μετά… γεννά το οργανικό από το ανόργανο, τον άνθρωπο από το ανθρωποειδές. Φυσικά και επαναλαμβάνεται, ποτέ όμως με ακριβώς τον ίδιο τρόπο. Και αυτό εμπεριέχει μαγεία, αλλά και κινδύνους. 

    Ανάμεσα στις σελίδες, ο έρωτας άλλοτε περνά από σαράντα κύματα, άλλοτε είναι κρυφός, επικίνδυνος, μοιραίος, καταστροφικός, μυστικός και ελάχιστες φορές βλέπει το φως με θάρρος και αυτοπεποίθηση. Θα βρει ποτέ ησυχία; Τι σημαίνει έρωτας για τον Μιχάλη Σπέγγο με την ιδιότητα του συγγραφέα, αλλά και τι σημαίνει δίχως αυτή; Η συναισθηματική σταθερότητα είναι σημαντικός παράγοντας για να γράψετε καλά; Σας “πήγε” κάποιος από τους χαρακτήρες του βιβλίου αλλού -και ποιος είναι αυτός- ή μήπως η πορεία τους ήταν από την αρχή καθορισμένη αυστηρά από εσάς;

    Μ. Σπ: Όπως είπε και μια φίλη μου, η Ν.Β, στο συγκεκριμένο βιβλίο ο έρωτας παίζει τον ρόλο όχι των πρώτων αλλά των δεύτερων βιολιών της ορχήστρας. Φανταστείτε όμως μια συμφωνία χωρίς τα δεύτερα βιολιά. Δεν μπορεί λοιπόν να βρει ησυχία, ρόλους μόνο αλλάζει. 

    Για κάθε συγγραφέα πιστεύω ο έρωτας είναι πυλώνας, αλλά και επέκεινα μαζί. Έτσι και για μένα. Το ίδιο πιστεύω και στη ζωή μου. 

    Αντιθέτως από ό,τι υπονοεί η ερώτησή σας, πιστεύω ότι η αστάθεια οδηγεί τον συγγραφέα στη δημιουργική υπέρβαση, και όχι η σταθερότητα.

    Θα το ήθελα κάποτε να συμβεί. Μέχρι τώρα σε εμένα δεν έχει συμβεί. Γιατί είναι ο τρόπος μου τέτοιος, που ξέρω δηλαδή από την αρχή τα πώς, τα γιατί και τα πότε. 

    Συνέντευξη - Μιχάλης Σπέγγος
    Συνέντευξη – Μιχάλης Σπέγγος

    Καταφέρνετε να εισάγετε τον αναγνώστη μέσα στο εξαιρετικό σας κείμενο, δεν τον αφήνετε να μένει αποστασιοποιημένος, τον γαντζώνετε και τον ωθείτε να έρθει πιο κοντά στον συγγραφέα, να γίνει  “συνένοχος” κατά κάποιο τρόπο, να συμφωνήσει, να αποδεχθεί, να νιώσει οικεία, με διάφορα έξυπνα συγγραφικά τεχνάσματα. Ποιος είναι ο ιδανικός αναγνώστης κατά τη γνώμη σας; Ποιες είναι οι επιλογές σας ως αναγνώστης;

    Μ. Σπ: Σας ευχαριστώ πολύ. Προσπαθώ ο αναγνώστης να βιώσει τις ζωές των άλλων. Τον ωθώ πράγματι να αφομοιωθεί με το σύμπαν μου, όχι να έρθει κοντά σε εμένα. Διαφέρουν αυτά. Υπάρχουν τεχνάσματα, έχετε δίκιο, αλλά μήπως σε κάθε τέχνη δεν υπάρχουν; Για ρωτήστε έναν ζωγράφο, ας πούμε. 

    Ιδανικός αναγνώστης δεν υπάρχει. Οι άνθρωποι είμαστε διαφορετικοί, οι παντοδύναμοι άνθρωποι, γιατί παντοδύναμος είναι ο κάθε αναγνώστης, είμαστε ακόμα πιο διαφορετικοί. Δεν θέλω ο αναγνώστης μου να έρθει στο ταξίδι με μισή καρδιά, αυτό δεν θέλω μόνο. Ας έρθει και ας μην του αρέσει, αυτό είναι θεμιτό, μην ανεβαίνεις όμως με γκρίνια, υποχρέωση ή προκατάληψη, κάνεις σε όλους κακό.

    Διαβάζω σχεδόν τα πάντα. Για να μην πέσω όμως μέσα σε μυθιστορηματική μονομέρεια, επιλέγω κάθε τρίτο βιβλίο περίπου να μην είναι καν λογοτεχνικό. 

    Τι ετοιμάζετε για το μέλλον;

    Μ. Σπ: Θέατρο. Μια παράσταση με τίτλο «Μπίλη ο Τίγρης», στο θέατρο «Μπιπ» στην Κυψέλη, μετά το Πάσχα. Τη δραστηριότητά μου κάποιος μπορεί να την παρακολουθήσει και στο facebook. Είμαι ο:  Michael Spengos

    Σας ευχαριστώ πολύ για τον χρόνο σας.

    Μ. Σπ: Κι εγώ σας ευχαριστώ πολύ. Το απόλαυσα. 

    Επιμέλεια κειμένου: Ζωή Τσούρα

    Επεξεργασία εικόνας: Παναγιώτα Γκουτζουρέλα 

    ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

    Please enter your comment!
    Please enter your name here