Παρασκευή, 4 Δεκεμβρίου, 2020
More
    Αρχική Συνεντεύξεις Συνέντευξη - Μιχάλης Τσάμης

    Συνέντευξη – Μιχάλης Τσάμης

    -

    Μεταθανάτιες εξορμήσεις κι ανησυχίες προσφέρει το τελευταίο διάστημα ο συγγραφέας της οικογένειας των Εκδόσεων Ελκυστής, ο κύριος Μιχάλης Τσάμης, μετά την κυκλοφορία του βιβλίου του Άλλη μια μέρα στον Παράδεισο.

    Ρωτάει η Χαρά Δελλή 

    Ας τον υποδεχτούμε για μια φιλική ανάκριση.

    Συνέντευξη

    Κύριε Τσάμη, καλησπέρα σας και καλοτάξιδο το έργο σας. Μιλήστε μας λίγο για σας. Ποιος είναι ο Μιχάλης Τσάμης; Τι αγαπάτε και τι σας εξοργίζει;

    Μ.Τσ.: Καλησπέρα και ευχαριστώ πολύ. Από νωρίς στα δύσκολα καθώς δεν είναι το καλύτερό μου να μιλάω για τον εαυτό μου, αλλά θα προσπαθήσω… Who are you? λοιπόν που λέγανε και οι Who. Προς το παρόν είμαι ένας νέος συγγραφέας, έστω και τυπικά. Γιατί ουσιαστικά πολλοί μπορούν να γράψουν αλλά πόσοι είναι πραγματικά συγγραφείς; Μόνο το κοινό μπορεί να πει. Έχω σπουδάσει Σκηνοθεσία Κινηματογράφου, η οποία είναι και η μεγάλη μου αγάπη, παρέα με τη μουσική και τη λογοτεχνία (προφανώς). Πέρα από αυτά, δηλώνω και λάτρης της αστρονομίας και των φυσικών επιστημών καθώς εκεί βρίσκεται η απάντηση στο ερώτημα ‘ποιοι είμαστε’. Πιστεύω λοιπόν ότι οι τέχνες είναι η παρακαταθήκη της ανθρωπότητας και η επιστήμη αυτό που την πηγαίνει μπροστά. Όσο για το τι με εξοργίζει… Το να είμαστε περήφανοι για την ημιμάθειά μας.

    Αντί για σενάριο, μας συστήνεστε λογοτεχνικά με ένα μυθιστόρημα, Αντιμετωπίσατε δυσκολίες στο εγχείρημα αυτό; Υπάρχουν κοινά μεταξύ των δύο αυτών τεχνών κι αν ναι, ποια; Πού διαφοροποιούνται;

    Μ.Τσ.: Το βασικό κοινό που έχουν είναι πως και στα δύο υπάρχουν πλοκή και χαρακτήρες(!). Ωστόσο μια ιστορία σε μορφή σεναρίου δεν έχει περιγραφή τοπίου, δεν έχει συναισθήματα ούτε σκέψεις των ηρώων. Με άλλα λόγια, ο σεναριογράφος δεν έχει τον ρόλο του αφηγητή. Αυτόν τον έχει ο σκηνοθέτης, με τα δικά του μέσα. Αυτό όμως δε σημαίνει ότι είναι ευκολότερο. Πρέπει να δουλέψεις κατάλληλα τους διαλόγους και την αλληλουχία σκηνών, ώστε στο σύνολό του το έργο να έχει ρυθμό και να περνάει το νόημά του ανεπιτήδευτα. Στη λογοτεχνία, ο σκηνοθέτης είναι ο ίδιος ο συγγραφέας. Το ‘Άλλη μια μέρα στον Παράδεισο’ το ξεκίνησα σαν σενάριο με τη σκέψη ότι η αφήγηση σε πρώτο πρόσωπο θα ήταν το voice over, σύντομα όμως ήθελα να προσθέσω περισσότερα στοιχεία που πλησίαζαν τη μορφή μυθιστορήματος και τελικά εξελίχθηκε έτσι. Μπορώ να πω ότι η διαδικασία ήταν πιο απελευθερωτική με την έννοια ότι δοκίμαζα κάτι για πρώτη φορά και έμοιαζε από μόνο του σιγά σιγά να παίρνει λογοτεχνική μορφή. Θα έλεγα ότι ήταν σαν να σκηνοθετούσα με λέξεις και αυτό μου φαινόταν μια πολύ δημιουργική πρόκληση.

    Συνέντευξη – Μιχάλης Τσάμης

    Το βιβλίο σας είναι ένα παντελώς πρωτότυπο ανάγνωσμα που παντρεύει αριστοτεχνικά τον θάνατο με ένα έντονα κωμικό στοιχείο, ένα σαρκαστικό black χιούμορ. Πώς καταλήξατε εδώ; Τι μηνύματα προσπαθείτε ιδανικά να περάσετε στους αναγνώστες και τι κοινά στοιχεία μοιράζεστε εσείς με τον πρωταγωνιστή;

    Μιχάλης Τσάμης
    Μιχάλης Τσάμης

    Μ.Τσ.: Το χιούμορ είναι η απάντηση σε όλα. Στην ίδια τη ζωή. Αλήθεια, πώς αλλιώς μπορούμε να αντιμετωπίσουμε όλα τα τραγελαφικά που συμβαίνουν γύρω μας; Το απαγορευμένο μυστικό στο Όνομα του Ρόδου ήταν το χιούμορ, ο αυτοσαρκασμός και η σάτιρα (sorry στους αναγνώστες για το spoiler αλλά αν δεν το έχετε διαβάσει ακόμα… τι κάνετε στη ζωή σας;;;) Και αυτό γιατί σου διευρύνει το πνεύμα, σου ιντριγκάρει την κριτική σκέψη. Κατ’ επέκταση, αν αντιμετωπίσεις με τον ίδιο τρόπο το θάνατο κατά κάποιο τρόπο τον έχεις νικήσει. Ο αναγνώστης θα γελάσει με το θάνατο και θα υψώσει το μεσαίο του δάχτυλο στην παρανοϊκότητα της ζωής. Αυτό θέλω να περάσει σε όλους που το ξεφυλλίσουν. Όσο για τον πρωταγωνιστή, είναι ένας χαρακτήρας που επίτηδες δεν έχει όνομα για να δει πάνω του ο κάθε αναγνώστης τον εαυτό του και να σκεφτεί τι επιλογές θα έκανε ο ίδιος. Φυσικά και έχει δικά μου στοιχεία,είναι αναπόφευκτο όταν δημιουργείς μια προσωπικότητα στο χαρτί, ήρωα ή αντιήρωα.

    Διαβάστε την άποψή μας για το βιβλίο: Άλλη μια μέρα στον Παράδεισο

    Rock φαντασία σε μια απρόσμενη μαγεία. Πώς αποφύγατε τις όποιες εμπλοκές με πλέον ευαίσθητα θέματα, όπως η θρησκεία και η μετενσάρκωση; Ποια είναι η σχέση σας με τη Λήθη; Φοβάστε κάποια πλευρά του Θανάτου; Τι θεωρείτε Αμαρτία;

    Μ.Τσ.: Υπάρχουν κομμάτια μέσα στο βιβλίο που αναφέρονται στις θρησκείες, ειδικά κάποια με άμεσο τρόπο, απλά δεν ήθελα να δείξω ότι θα μπορούσαν να είναι αληθινά ούτε καν σε μυθιστόρημα, γι’ αυτό προτίμησα τη δική μου φανταστική εκδοχή του Άλλου Κόσμου. Αν και μια ιστορία τύπου κόντρας Παραδείσου-Κόλασης μου φαίνεται καλή ιδέα τώρα που το σκέφτομαι…

    Ο θάνατος δεν θα έπρεπε να μας φοβίζει. Είναι το πιο σίγουρο πράγμα στη ζωή. Φοβόμαστε το άγνωστο γιατί έχουμε ενστικτώδη κατάλοιπα από τους προγόνους μας, όμως ο θάνατος δεν είναι κάτι άγνωστο, είναι κάτι δεδομένο. Ξέρουμε τι θα γίνει απλά αρνούμαστε να το πιστέψουμε. Τα πάντα στο σύμπαν πεθαίνουν για να δημιουργηθεί κάτι άλλο από αυτά. Έτσι και εμείς απλά θα επιστρέψουμε εκεί απ’ όπου γεννηθήκαμε.

    Οι άνθρωποι είμαστε το παρελθόν μας, είμαστε οι μνήμες μας. Εάν δεν θυμόμαστε ή δεν μας θυμούνται, τότε δεν υπάρχουμε (εξού και η αναφορά μέσα στο βιβλίο στο Blade Runner). Ο ήρωας του βιβλίου καταβάλλει προσπάθεια (κυριολεκτικά σε κάποια σημεία) για να θυμηθεί ποιος είναι, ώστε να μη χαθεί στην ανυπαρξία. Θα το πάω και ένα βήμα παραπέρα και θα συνδέσω την έννοια της μνήμης με την αυτογνωσία, γιατί αυτό είναι τελικά το ζητούμενο στη ζωή, σε ατομικό αλλά και σε συλλογικό επίπεδο.

    Αμαρτία θα έλεγα ότι είναι να ζεις ή να πράττεις κάτι εις βάρος κάποιου άλλου. Σίγουρα όχι το προγαμιαίο σεξ…

    Συνέντευξη – Μιχάλης Τσάμης

    Μουσική βιομηχανία, βιομηχανία ταινιών και λογοτεχνικός κόσμος; Ποιο από τα τρία πεδία φαντάζει δυσκολότερο στα μάτια σας και γιατί; Πώς καταφέρνετε να βρίσκετε τις ισορροπίες σας στο μεταίχμιο όλων αυτών; Αν έπρεπε να ξεχωρίσετε μόνο έναν εκπρόσωπο του κάθε είδους, ένα άτομο που σας γοητεύει το έργο και η πορεία του, πού θα καταλήγατε και γιατί;

    Μιχάλης Τσάμης

    Μ.Τσ.: Νομίζω ότι και στους τρεις τομείς η επιτυχία εξαρτάται πάνω κάτω από τους ίδιους παράγοντες: ταλέντο, γνωριμίες, μια ελάχιστη οικονομική άνεση ίσως για το ξεκίνημα και να σε ευνοούν οι συγκυρίες. Όσον αφορά στη δυσκολία της υλοποίησης, σίγουρα ο κινηματογράφος έχει τα πρωτεία, γιατί πρέπει να δουλέψουν άψογα πολλοί επιμέρους τομείς υπό την καθοδήγηση ενός ατόμου για να βγει αποτέλεσμα. Και για να γίνει αυτό χρειάζεται πολλή αντοχή, πολλή υπομονή και απόλυτη προσήλωση αλλά και πίστη στο όραμά σου. Πρέπει να είσαι μαέστρος, ψυχολόγος και αρχιτέκτονας ταυτόχρονα. Ουσιαστικά ο κινηματογράφος είναι όλες οι άλλες τέχνες σε μια και μαζί και οι δυσκολίες τους. Γι’ αυτό και για μένα είναι φυσιολογικό να τρέφω παρόμοιο θαυμασμό και για τις τρεις αυτές μορφές τέχνης. Για να κάνεις σινεμά πρέπει να υπάρξει μια μορφή λογοτεχνίας στην αρχή (έστω και αποστειρωμένης λογοτεχνίας όπως είναι το σενάριο). Οι στίχοι σε ένα τραγούδι είναι και αυτοί κάποιου είδους διηγήματα ή ποιήματα. Δεν μπορείς να φανταστείς μια μεγαλειώδη σκηνή σε ένα έργο χωρίς μουσική υπόκρουση -πλην εξαιρέσεων. Και οι τρεις αυτές τέχνες είναι αλληλένδετες.

    Τώρα, ξεχωρίζοντας έναν από κάθε είδος θα ξεκινήσω από το σινεμά και τον Στάνλεϊ Κιούμπρικ, έναν από τους μεγαλύτερους καλλιτέχνες όλων των εποχών. Η επιμονή που είχε για το όραμά του είναι μοναδική. Στο χώρο του είναι συνώνυμο της έννοιας τελειομανία, πήγε την τέχνη του μπροστά και έγινε για τους κινηματογραφιστές το όριο εκείνο όπου πέρα από αυτό τίποτα δεν μπορεί να γίνει καλύτερο. Επίσης κρατούσε μια μυστικοπαθή και μετριοπαθή δημόσια εικόνα που όμοιά της λίγες φορές έχουμε συναντήσει σε άλλες προσωπικότητες του χώρου.

    Από την ευρύτερη γκάμα της μουσικής κρατάει για μένα μια θέση εκεί ψηλά ο Φρανκ Ζάππα, σίγουρα από τους πιο ιδιαίτερους μουσικούς του περασμένου αιώνα. Είχε ασχοληθεί σχεδόν με όλα τα είδη της μουσικής, από ψυχεδελική ροκ και jazz μέχρι μουσική δωματίου, ηλεκτρονική και ορχηστρική. Μέγας σάτυρος και τρομερός κιθαρίστας, καυτηρίαζε τα ήθη της εποχής, έδωσε μάχες ενάντια στη λογοκρισία και δούλευε ασταμάτητα πάνω σ’ αυτό που αγαπούσε, χωρίς να δίνει σημασία στις εμπορικές επιταγές της βιομηχανίας.

    Κλείνοντας με έναν εκπρόσωπο του λογοτεχνικού κόσμου, θα αναφέρω τον Χ. Φ. Λόβκραφτ. Τον θεωρώ κορυφαίο χειριστή του λόγου και μάγο στις περιγραφές του φανταστικού, σε σημείο που τα διηγήματά του να μοιάζουν περισσότερο με καταγραφή εμπειρίας παρά με μυθοπλασία. Είναι επίσης μια τρανή απόδειξη ότι στη λογοτεχνία δεν έχει σημασία αυτό που λες αλλά ο τρόπος που το λες. Κρίμα που μόνο οι λάτρεις της λογοτεχνίας τρόμου αναγνωρίζουν το μεγαλείο του. Τέλος, βρίσκω συγκλονιστικό το γεγονός ότι -όπως και άλλοι- πέθανε φτωχός και άσημος και έχει επηρεάσει εν αγνοία του το 80% της κουλτούρας του τρόμου του τελευταίου αιώνα.

    Απολαμβάνετε ίσως περισσότερο ένα αισιόδοξο κι ελπιδοφόρο κλείσιμο σ’ ένα βιβλίο ή ανάλογα; Θα μπορούσατε να σκεφτείτε ενδεχομένως την ενασχόλησή σας και με άλλο λογοτεχνικό είδος, τώρα που έγινε η αρχή; Διαβάσατε, σαν αναγνώστης πλέον, το έργο σας μετά την κυκλοφορία του; Σας ικανοποίησε το αποτέλεσμα ή πάσχετε από το μικρόβιο της τελειότητας, σύμφωνα με το οποίο όλο και κάτι εντοπίζετε που θα μπορούσατε να εκφράσετε καλύτερα ή διαφορετικά κτλ;

    Μ.Τσ.: Το βιβλίο δεν το διάβασα μετά την κυκλοφορία του, γιατί το είχα κάνει περίπου 10 φορές κατά τη διάρκεια της επιμέλειας. Ουσιαστικά το έκανα σαν αναγνώστης καθώς ‘είχε μείνει στο ράφι’ για ένα χρόνο, οπότε το είδα με καθαρή ματιά. Και μπορώ να πω ότι όχι μόνο δεν το είδα επικριτικά αλλά μου άρεσε όλο και περισσότερο. Ίσως επειδή δεν έγινε σκόπιμα. Δεν είπα ποτέ «τώρα θα γράψω ένα βιβλίο», αλλά έγινε από μόνο του. Η ιστορία υπήρχε μέσα μου και ήθελε να βγει προς τα έξω, βρίσκοντας ως μέσο το πληκτρολόγιό μου. Με άλλα λόγια νομίζω επειδή η διαδικασία δεν ήταν βεβιασμένη, το αποτέλεσμα βγήκε ‘καθαρό’.

    Το τέλος μιας ιστορίας οπωσδήποτε εξαρτάται από την ίδια την ιστορία. Μου αρέσει ένα πεσιμιστικό φινάλε, όπως στο 1984 του Όργουελ, γιατί έτσι κάνει το πρόβλημα που θίγει πιο υπαρκτό (αν και το συγκεκριμένο μπορούμε να το θεωρήσουμε διφορούμενο). Συν ότι δεν θα ταίριαζε ένα απόλυτα αισιόδοξο τέλος με το υπόλοιπο πνεύμα του βιβλίου.

    Από την άλλη, πολλά από τα βιβλία του Κινγκ -τον οποίο λατρεύω κατά τα άλλα-πάσχουν από αισιόδοξο κλείσιμο, το οποίο μοιάζει ξένο σε σχέση με το ύφος του βιβλίου συνολικά. Πάντως ιδανικό για μένα θα έλεγα ότι είναι να βρίσκεται κάπου στη μέση -το λεγόμενο ανοιχτό φινάλε- γιατί έτσι το έργο συνεχίζεται και μετά την τελευταία σελίδα, στο μυαλό του αναγνώστη.

    Σχετικά με το ενδεχόμενο ενασχόλησής μου με άλλο λογοτεχνικό είδος, σίγουρα θέλω να εξερευνήσω κι άλλα. Εξαρτάται από το ποια ιστορία θα θελήσει να ξεπηδήσει κάθε φορά και ευτυχώς υπάρχουν αρκετές στο μυαλό μου. Θα ήθελα να βάλω το λιθαράκι μου στη λογοτεχνία τρόμου, όπως και στην επιστημονική φαντασία. Δυνητικά θα μπορούσα να καταπιαστώ με οποιοδήποτε είδος και ακόμα καλύτερα να τα αναμείξω. Θέλω να αποφύγω αυτά που υπάρχουν σε αφθονία γύρω μας. Αν δεν είναι ελάχιστα πρωτότυπο εξάλλου, πιθανότατα δεν θα μου έρθει η επιθυμία να το γράψω εξαρχής. Μου αρέσει μια ιστορία που να μην είναι εύκολα κατατάξιμη. Όπως το ‘Άλλη μια μέρα στον Παράδεισο’, το οποίο αν το περιγράψεις ως βιβλίο φαντασίας σίγουρα δεν θα είναι απόλυτα ακριβής η περιγραφή.

    Ποια είναι η σχέση σας με τους φιλαναγνώστες; Πού μπορεί να βρει κανείς το διάστημα αυτό και ποια σχέδια περιλαμβάνει το απώτερο ή άμεσο μέλλον για σας; Μια ευχή για όσους μας ακολούθησαν ως εδώ;

    Μ.Τσ.: Τους αναγνώστες κατά κάποιο τρόπο τους θεωρώ φίλους μου, γιατί πλέον με ξέρουν. Όχι επειδή το βιβλίο έχει αυτοβιογραφικά στοιχεία αλλά με την έννοια ότι σε οποιοδήποτε έργο ο εκάστοτε δημιουργός αφήνει κομμάτια από το ‘είναι’ του. Ελπίζω ότι στο δικό μου θα βρουν κάτι να τους εκφράζει και να τους προβληματίσει. Να γελάσουμε μαζί και να μοιραστούμε τις περιπέτειες και τις σκέψεις του ήρωα. Επιπλέον, οι αναγνώστες και το κοινό γενικότερα είναι ο λόγος που ένας συγγραφέας θα γράψει ένα βιβλίο, ένας σκηνοθέτης θα κάνει μια ταινία, ένας μουσικός θα συνθέσει ένα τραγούδι. Διαφορετικά το έργο θα αποθηκευόταν στο σκληρό δίσκο και τέλος! Θέλουμε να μοιραστούμε πράγματα, θέλουμε να ακούσουμε τη γνώμη των άλλων, θέλουμε η δημιουργική μας χαρά να φτάσει στον κόσμο και αυτοί με τη σειρά τους να αντλήσουν έμπνευση, να διασκεδάσουν, να σκεφτούν, να κρίνουν.

    Αυτό το διάστημα εργάζομαι στον ιδιωτικό τομέα και παρακολουθώ με χιούμορ, όπως πάντα, την παράνοια που επικρατεί στον κόσμο τη φετινή χρονιά. Παράλληλα δουλεύω το επόμενο μυθιστόρημα, μπαίνω στον κόσμο του κάθε μέρα και ανυπομονώ να το μοιραστώ με τους αναγνώστες.

    Ευχαριστώ πολύ όλους για τη βοήθεια και τη στήριξη και τους Θεματοφύλακες που μου δώσατε την ευκαιρία να μοιραστώ κάποιες σκέψεις. Εύχομαι σε όλους καλές αναγνωστικές περιπλανήσεις!

    Κύριε Μιχάλη Τσάμη, σας ευχαριστώ ιδιαίτερα για τον χρόνο σας και σας εύχομαι μια εξίσου δημιουργική συνέχεια, με όπλα την έμπνευση και την επίμονη εργατικότητα σε ό,τι κι αν κάνετε.

    Πηγή εικόνων: Μιχάλης Τσάμης

    ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

    Please enter your comment!
    Please enter your name here

    Αστέρια στη Δαχτυλήθρα – Τζίνα Καρδιόλακα

    Από τις εκδόσεις Οσελότος, κυκλοφορεί το βιβλίο της συγγραφέως Τζίνας Καρδιόλακα «Αστέρια στη Δαχτυλήθρα». Προσωπική άποψη: Αγγελίνα Παπαθανασίου Πρόκειται για μια ευφάνταστη ιστορία, με χιούμορ, δράση,...

    Η κοκκινοσκουφίτσα σήμερα – Ελευθερία Παπαδημητρίου

    Από τις εκδόσεις Φίλντισι κυκλοφορεί το βιβλίο της παιδαγωγού και συγγραφέως Ελευθερίας Παπαδημητρίου «Η κοκκινοσκουφίτσα σήμερα», σε εικονογράφηση Δανάης Δάφνη-Μητσάκου. Προσωπική άποψη: Αγγελίνα Παπαθανασίου Αναμφισβήτητα, η...

    Η οδύσσεια του μικρού Οδυσσέα – Έφη Αργυροπούλου

    Η Έφη Αργυροπούλου είναι γνωστή στις περισσότερες μητέρες από την ιστοσελίδα της Workingmoms.gr.  Μια σελίδα με θέματα για τη μητέρα, το παιδί, αλλά και...

    Οι άθλοι του Ηρακλή – Λεύκη Σαραντινού

    Οι «άθλοι του Ηρακλή» είναι το δεύτερο βιβλίο της σειράς Ελληνική μυθολογία και αρχαιότητα της συγγραφέως Λεύκης Σαραντινού και κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Γράφημα,...

    Το Πέρασμα – Χάρης Οικονομόπουλος

    Το «Πέρασμα» είναι το τρίτο βιβλίο του Χάρη Οικονομόπουλου το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πηγή, μετά την «Τελευταία Πόρτα» και την «Αποκαθήλωση». Προσωπική άποψη:...

    Αστέρια στη Δαχτυλήθρα – Τζίνα Καρδιόλακα

    Από τις εκδόσεις Οσελότος, κυκλοφορεί το βιβλίο της συγγραφέως Τζίνας Καρδιόλακα «Αστέρια στη Δαχτυλήθρα». Προσωπική άποψη: Αγγελίνα Παπαθανασίου Πρόκειται για μια ευφάνταστη ιστορία, με χιούμορ, δράση,...

    Το δωμάτιο με τις πεταλούδες (απόσπασμα) – Lucinda Riley

    Το δωμάτιο με τις πεταλούδες (απόσπασμα) - Lucinda Riley Στην αγγλική εξοχή η Πόουζι μεγάλωσε κυνηγώντας πεταλούδες με τον πατέρα της. Όταν τα χρόνια περνούν και...

    Ο γραφέας του παλατιού – Ahmet Ümit

    Στη σύγχρονη Τουρκία, η αρχαιολογική ανασκαφή φέρνει στο φως τις πινακίδες του γραφέα του παλατιού, Πατασάνα, που έζησε πριν σχεδόν τρεις χιλιετίες. Με έναν...