Πέμπτη, 1 Οκτωβρίου, 2020
More
    Αρχική Συνεντεύξεις Συνέντευξη - Πάνος Γιαλίτσης

    Συνέντευξη – Πάνος Γιαλίτσης

    -

    Συνέντευξη – Πάνος Γιαλίτσης

    Ρωτάει η Βίκυ Ζηλιασκοπούλου 

    Σήμερα στους Θεματοφύλακες Λόγω Τεχνών, θα γνωρίσουμε τον κ. Πάνο Γιαλίτση, συγγραφέα του βιβλίου «Ο βάτραχος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν.

    Συνέντευξη

    Καλησπέρα, κ. Γιαλίτση, ευχαριστώ πολύ για τον χρόνο που μας διαθέτετε.

    Π.Γ. Κι εγώ σας ευχαριστώ για τη φιλοξενία.

    Βλέπω στο βιογραφικό σας ότι είστε άνθρωπος της τέχνης παρότι οι σπουδές σας αφορούν τον κλάδο της υγείας. Πιστεύω ότι η ενασχόληση με την τέχνη οποιασδήποτε μορφής, όπως εξάλλου και ο αθλητισμός, είναι μια διέξοδος από την καθημερινότητα και βοηθά να ξορκίσουμε τα όσα άσχημα μας συμβαίνουν. Ποια από όλες τις τέχνες με τις οποίες ασχολείστε αποδίδει καλύτερα για εσάς σε αυτόν τον τομέα;

    Π.Γ. Τα τελευταία πέντε χρόνια, η τέχνη της υποκριτικής, η μελέτη θεατρικών κειμένων και το θέατρο γενικότερα μονοπωλεί το ενδιαφέρον μου. Όμως ποτέ δεν είδα την ενασχόλησή μου αυτήν σαν έναν άλλο τρόπο πρόσκαιρης διαφυγής από μια άχαρη καθημερινότητα. Δεν είχα τέτοιες προσδοκίες. Με τον καιρό, εισχωρώντας στα βαθιά της τέχνης αυτής, κατάλαβα πως στο θέατρο κανείς δεν μπορεί να ξορκίσει κανένα κακό, τους φόβους και την ασχήμια της ζωής του. Ο σκοπός του, άλλωστε, δεν είναι να σε βοηθήσει να ξεχάσεις ή να ξεχαστείς, αλλά το ακριβώς αντίθετο, να σε κάνει να θυμηθείς. Και συνήθως σε οδηγεί σχεδόν μαζοχιστικά στα μονοπάτια της μνήμης εκείνα που δεν θέλεις να περπατήσεις. Αυτά είναι που θέλει να σου φωτίσει, τα «σκοτεινά» μέσα σου. Και το φως αυτό άλλοτε λυτρώνει και άλλοτε τυφλώνει. Δεν το αντέχουν όλοι. 

    Αυτά τα μονοπάτια λοιπόν ήταν που ήθελα να περπατήσω. 

    Η λογοτεχνία τι θέση έχει στη ζωή σας; Περνάτε ώρες διαβάζοντας βιβλία; Ποιο είδος είναι το αγαπημένο σας, αυτό που θα σας βοηθήσει να χαλαρώσετε;

    Π.Γ. Δεν θα έλεγα πως διαβάζω όσο θα ήθελα. Το μεγαλύτερο κομμάτι του ελεύθερου χρόνου μου το αφιερώνω στο θέατρο και στον κινηματογράφο. Ειδικά τα τελευταία 3 χρόνια που έγραφα τον «βάτραχο» είχα μια άρνηση να διαβάσω οτιδήποτε. Ήμουν απόλυτα προσκολλημένος στη συγγραφή.

    Συνέντευξη – Πάνος Γιαλίτσης

    Αυτόν τον καιρό, που έχω περισσότερο χρόνο για διάβασμα, επιλέγω κυρίως θεατρικά έργα, γιατί θέλω να τακτοποιήσω κάποιες παλιές εκκρεμότητες με σημαντικούς κλασικούς συγγραφείς. Όταν όμως θέλω πραγματικά να χαλαρώσω, τότε σίγουρα θα ανατρέξω σε ένα καλό μυθιστόρημα. Αυτό που αναζητώ και εκτιμώ περισσότερο σε ένα βιβλίο είναι η καλή ιστορία, η λιτή αφήγηση, η έξυπνη πλοκή. Θέλω να διαβάζω πρωτότυπες ιστορίες που με ταξιδεύουν, που γεμίζουν τα μάτια μου εικόνες, αλλά και που αφήνουν ταυτόχρονα τα απαραίτητα κενά στην πλοκή τους ώστε να χωθώ και να χαθώ μέσα τους, περιδιαβαίνοντας τα ίδια μονοπάτια με τους ήρωές τους. Υπάρχουν πολλά καλογραμμένα βιβλία που δεν με αφορούν γιατί οι ιστορίες τους με αφήνουν απ’ έξω, μου φράζουν τον δρόμο, δεν με αφήνουν να μπω. 

    «Ο βάτραχος» είναι το πρώτο σας μυθιστόρημα. Η ιδέα να γράψετε ένα μυθιστόρημα με πρωταγωνιστές ζώα και όχι ανθρώπους υπήρχε καιρό στο μυαλό σας ή σας ήρθε ξαφνικά; Πώς πήρατε αυτή την απόφαση; 

    Π.Γ. Έψαχνα καιρό να βρω κάποιον τρόπο να μιλήσω για τα ανθρώπινα που με απασχολούν χωρίς να δείχνω με το δάχτυλο ανθρώπους. Ήθελα το είδωλό τους στον καθρέφτη να μην έχει ανθρώπινη μορφή… Πιστεύω στη δύναμη της αλληγορίας, και έτσι η ιδέα να πρωταγωνιστήσουν στη μυθοπλασία μου ΚΑΙ ζώα δεν ήρθε καθόλου τυχαία ή ξαφνικά. Αλλά δεν ήταν και μια εύκολη απόφαση που πάρθηκε αβίαστα. Προβληματίστηκα αρκετά, γιατί δυσκόλευε πολύ την αφηγηματική πλοκή η απόφασή μου να μην έχουν τα ζώα ανθρώπινες ικανότητες και κινήσεις, παρά μόνο συναισθήματα, συνείδηση και φωνή. Θα ήθελα δηλαδή, αν ζωντάνευε η ιστορία τους μπροστά μας, παρατηρώντας τα ανυποψίαστοι, να μη μας έκανε τίποτα εντύπωση. Να μη βλέπαμε τίποτα το παράξενο, αφού δεν θα ήμασταν σε θέση να αναγνωρίσουμε τη γλώσσα που επικοινωνούν, τι σκέφτονται και τι αισθάνονται. 

    Διαβάζοντας το βιβλίο μού δημιουργήθηκε η εντύπωση ότι είστε πολύ καλός γνώστης των ανθρώπινων συναισθημάτων, αφού καταφέρατε να τα αποτυπώσετε τόσο όμορφα στο χαρτί. Και μάλιστα, με εντυπωσίασε το γεγονός ότι κάποιες συμπεριφορές των πρωταγωνιστών που θα μπορούσα να θεωρήσω άσχημες, κάνατε προσπάθεια να τις αιτιολογήσετε, εξηγώντας τους λόγους που τους ώθησαν να δράσουν με τον συγκεκριμένο τρόπο. Το κάνετε αυτό και στην προσωπική σας ζωή; 

    Συνέντευξη – Πάνος Γιαλίτσης

    Π.Γ. Στο θέατρο συνηθίζουμε να λέμε πως τα λόγια που λέει ο ηθοποιός δεν έχουν καμία αξία, αυτά που έχουν αξία και ενδιαφέρουν πραγματικά είναι αυτά που δεν λέγονται, αυτά που κρύβονται στο κάτω-κείμενο και που πρέπει να ανακαλύψουμε και να τα φέρουμε στην επιφάνεια. Έτσι λοιπόν και στην πραγματική ζωή δεν βιάζομαι επιπόλαια να κρίνω τις άσχημες συμπεριφορές, αλλά προσπαθώ να βρω και να κατανοήσω τι κρύβεται πίσω από αυτές. Δεν ήμουν πάντα έτσι, αλλά… Ξέρετε, όσο μεγαλώνω το βλέμμα μου λειαίνει, ο τρόπος που βλέπω τα πράγματα γίνεται πιο μαλακός, χάνεται η απολυτότητα του νεαρού της ηλικίας. Και ναι, προσπαθώ να δικαιολογήσω άσχημες συμπεριφορές, όσες περισσότερες μπορώ. Όχι πάντα και όχι όλες. Αλλά η ροπή που έχω τώρα πια είναι προς αυτήν την κατεύθυνση. Όπως πολύ σωστά επισημάνατε, το ίδιο έκανα και με τους ήρωες του βιβλίου. Ίσως αυτή η οπτική να είναι μια βαθύτερη ανάγκη μου. Νιώθω πολύ καλύτερα έτσι. Ας αναλογιστούμε τι κερδίζουμε αν ασκούμε μόνιμα αυστηρή κριτική; Αντιθέτως μπορούμε να έχουμε μεγαλύτερο όφελος αν μπούμε στη διαδικασία να αιτιολογήσουμε, να κατανοήσουμε και, γιατί όχι, ακόμα και να συγχωρήσουμε. 

    Σε κάποιο σημείο του μυθιστορήματος, ένας από τους ήρωες ρωτάει: “Η μεγαλύτερη πλάνη που ακούς συχνά στις μέρες μας είναι «Να είσαι ο εαυτός σου». Ποιος από όλους αυτούς που είμαι είναι ο εαυτός μου;” 

    Κόλλησα αρκετή ώρα σκεπτόμενη αυτές τις προτάσεις και φοβάμαι ότι δεν έχω καταλήξει στα σίγουρα σε ένα συμπέρασμα. Εσείς προφανώς έχετε προβληματιστεί σχετικά. Καταλήξατε σε κάποιο συμπέρασμα;   

     Π.Γ. Ο Σικελός δραματουργός Λουίτζι Πιραντέλλο έλεγε:

    «Ο καθένας μας είναι τόσοι πολλοί, όσες είναι οι δυνατότητες που υπάρχουν μέσα μας. Εμείς οι ίδιοι δεν ξέρουμε παρά μονάχα ένα μέρος του εαυτού μας. Γιατί έχουμε μέσα μας την ανάγκη να εξαπατούμε αδιάκοπα τον εαυτό μας, δημιουργώντας μια πραγματικότητα».

    Συμφωνώ λοιπόν και με τον Πιραντέλλο και με τον ήρωα του βιβλίου, που αναρωτιέται γεμάτος απόγνωση «Ποιος από όλους αυτούς που είμαι είναι ο εαυτός μου;» και επίσης θεωρώ πως η προτροπή των καιρών μας «να είσαι ο εαυτός σου» είναι μια αυταπάτη, μια πλάνη. Γιατί ποιος μπορεί να γνωρίζει ποιος είναι ο εαυτός του; Και από πού να προέρχεται αυτή η γνώση; Συνήθως η φράση αυτή είναι συνυφασμένη με το αυθεντικό, το μη επιτηδευμένο, το ειλικρινές, ακόμη και το αυθόρμητο. Δηλαδή νομίζουμε πως εάν δεν υποκρινόμαστε κάτι που δεν είμαστε, αυτό είναι αρκετό για να βγάλουμε τον «γνήσιο» εαυτό μας. Μα δεν είναι τόσο απλό, γιατί μέσα σε κάθε άνθρωπο υπάρχει αυτός που πραγματικά είναι, αυτός που νομίζει ο ίδιος ότι είναι, και αυτός έτσι όπως τον νομίζουν οι άλλοι πως είναι. Πιστεύω πως ο καθένας μας πρέπει να βρει τον δικό του τρόπο για να περάσει από την αυτοάγνοια στην αυτογνωσία. Αλλά αν όλοι μας έχουμε πράγματι μια εσφαλμένη εικόνα του εαυτού μας, τότε δεν μένει παρά να απολαύσουμε όλο αυτό που μοιάζει με μια φάρσα της ζωής.

    Και άλλο ένα ερώτημα που μου δημιουργήθηκε αφού τελείωσα με την ανάγνωση του –πολύ ωραίου μπορώ να πω- βιβλίου σας: Θεωρείτε ότι για να απολαύσεις τη ζωή πρέπει να παίρνεις ρίσκα κι ας χάνεις αυτά που μέχρι τότε είχες ως δεδομένα ή είναι εντάξει και η ρουτίνα που προσφέρει η καθημερινότητα; 

    Συνέντευξη – Πάνος Γιαλίτσης

    Π.Γ. Η πρώτη λέξη που μου έρχεται σαν απάντηση στην ερώτησή σας είναι η «επιλογή». Αν και στην προσωπική μου ζωή έχω πάρει συχνά τέτοια ρίσκα προκειμένου να μην αφήσω “ευκαιρίες” και απολαύσεις χαμένες, δεν θεωρώ πως κάτι τέτοιο είναι προϋπόθεση μιας καλής ζωής. Το πώς θα ζήσουμε και πώς θα χαρούμε τη ζωή μας, είναι καθαρά θέμα προσωπικής επιλογής. Κάθε άνθρωπος είναι σε θέση να απολαύσει τη ζωή του με διαφορετικούς τρόπους. Δεν υπάρχει μονάχα ένας. Θα επιλέξει τους στόχους που θα βάλει, θα επιλέξει πώς θα κινηθεί και τι είναι διαθέσιμος να χάσει προκειμένου να τους πετύχει. Γιατί όπως όλα σε τούτη τη ζωή, έτσι και οι επιλογές μας έχουν το τίμημά τους, που νομοτελειακά θα κληθούμε κάποια στιγμή να το πληρώσουμε, μιλώντας πάντα για την επίγεια ζωή. Εν κατακλείδι, ας αποφασίσει ο καθένας από εμάς τι είδους ζωή θέλει να ζήσει, στο μερίδιο του χρόνου που του αναλογεί. 

    Η ρουτίνα –δηλαδή η συνήθεια μιας ίδιας καθημερινότητας– στις μέρες μας έχει αρνητικό πρόσημο. Πιστεύω πως μόνο όταν χαθεί μπορεί να πάρει θετικό. Τη χαμένη ρουτίνα την περιβάλλει μια γλυκιά νοσταλγία. Είναι, βλέπετε, που μαζί της χάνεται κι εκείνο το αίσθημα της σιγουριάς, της ασφάλειας, της οικειότητας που δεν βρίσκεις εύκολα μακριά της.

    Υπάρχει στο μυαλό σας η σκέψη για ένα ακόμα μυθιστόρημα;

    Π.Γ. Όλη μου η σκέψη είναι πάνω στο θεατρικό έργο που ήδη έχω ξεκινήσει να γράφω.

    Μπορείτε να μας προτείνετε ένα βιβλίο που αγαπήσατε στα παιδικά ή εφηβικά σας χρόνια και ένα βιβλίο που σας δημιούργησε έντονα συναισθήματα στην ενήλικη ζωή σας;

    Συνέντευξη – Πάνος Γιαλίτσης

    Π.Γ. Από τα εφηβικά μου χρόνια «Το αηδόνι και το τριαντάφυλλο» του Όσκαρ Ουάιλντ. Μια ιστορία που ακόμα με συγκινεί με την ίδια -αν όχι με μεγαλύτερη- ένταση!

    Και πολύ αργότερα, «ο Αφρός των Ημερών» του Μπόρις Βιαν, που τον θεωρώ σαν μία από τις ομορφότερες και ονειρικές ιστορίες αγάπης.

    Θα σας πω και ένα ακόμα βιβλίο που διάβασα τώρα τελευταία και μου προκάλεσε ποικίλα συναισθήματα, με τάραξε μα και με γαλήνεψε, είναι «ο Εκκλησιαστής», κομμάτι της εβραϊκής Βίβλου και της χριστιανικής Παλαιάς Διαθήκης, αγνώστου συγγραφέα, που γράφτηκε κάπου 2500 χρόνια πριν.

    Κλείνοντας, και αφού σας ευχαριστήσω για την ειλικρίνειά σας, θα θέλατε να ευχηθείτε κάτι στους αναγνώστες μας;

    Π.Γ. “Όλα αλλάζουν” στις ζωές των ηρώων του βιβλίου μου, όπως άλλωστε το ίδιο συμβαίνει και στις δικές μας. Να ευχηθώ λοιπόν να αλλάζουν για όλους πάντα προς το καλύτερο.

    Επιμέλεια κειμένου: Ζωή Τσούρα

    Πηγή εικόνων: Εκδόσεις Βακχικόν

    ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

    Please enter your comment!
    Please enter your name here