Τετάρτη, 21 Οκτωβρίου, 2020
More
    Αρχική Συνεντεύξεις Συνέντευξη - Θεοχάρης Παπαδόπουλος

    Συνέντευξη – Θεοχάρης Παπαδόπουλος

    -

    Συνέντευξη – Θεοχάρης Παπαδόπουλος

    Σήμερα στους Θεματοφύλακες Λόγω Τεχνών, φιλοξενούμε τον συγγραφέα Θεοχάρη Παπαδόπουλο, που συνομιλεί με τον συνεργάτη μας Δημήτρη Μπουζάρα.

    Ρωτάει ο Δημήτρης Μπουζάρας

    Συνέντευξη

    Καλησπέρα. Η πρώτη σας ποιητική συλλογή έχει κυκλοφορήσει πριν χρόνια. Ποιήματά σας έχουν μεταφρασθεί στα αγγλικά και βουλγαρικά, επίσης στα αλβανικά και πακιστανικά. Επανέρχεστε με μια συλλογή διηγημάτων που εντυπωσιάζει με την αρτιότητα, την ευστοχία και την ομορφιά των διηγημάτων. Γιατί επιλέξατε διηγήματα και όχι ένα άλλο είδος, πώς προέκυψε αυτή η συλλογή;

    Θ.Π.: Διηγήματα γράφω από πολύ μικρός. Μπορώ να πω ότι την πρώτη μου μικρή ιστοριούλα την έγραψα δυο χρόνια πριν γράψω το πρώτο μου ποίημα. Το ότι προηγήθηκαν 8 ποιητικές συλλογές πριν πάρω την απόφαση να εκδώσω διηγήματα, οφείλεται στο ότι ασχολούμαι πιο αραιά με τον πεζό λόγο και στο ότι πολλά διηγήματά μου δεν τα έκρινα ικανά για να δημοσιευτούν. Κατά τη γνώμη μου, είναι αρετή για έναν συγγραφέα να κρίνει πολύ αυστηρά τον εαυτό του.

    Το «Είπαμε ψέματα πολλά» είναι ως φράση μια μεγάλη αλήθεια. Είναι παράλληλα ο τίτλος του βιβλίου σας, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Κέδρος. Τι ήταν αυτό που σας ώθησε να επιλέξετε αυτό τον τίτλο;

    Θ.Π.: Αν δω τον τίτλο με μια επιφανειακή προσέγγιση, θα μπορούσα να πω ότι τον επέλεξα γιατί υπάρχει ομότιτλο διήγημα μέσα στη συλλογή. Όμως, αν το δούμε ουσιαστικότερα, πρόκειται για μια φράση που διαπερνά όλο το βιβλίο. Οι ιστορίες μου μοιάζουν με αληθινές, αλλά δεν είναι. Θα μπορούσαν, όμως, και να είναι στο κοντινό μέλλον. Το διήγημα «Η εποχή των κλειδάριθμων», όπου οι άνθρωποι μένουν εγκλωβισμένοι σε μια τσιμεντένια πόλη μακριά από τη φύση και δεν τους επιτρέπεται να βγουν από τα όρια της πόλης, είναι μια δυστοπία που θα μπορούσε να γίνει πραγματικότητα. Κάτι σαν τα Καβαφικά «Τείχη». Στο διήγημα «Έκτακτο δελτίο», η ποίηση είναι παράνομη και ο ποιητής αντιμετωπίζεται σαν εγκληματίας. Εδώ δεν έχουμε κάτι που μπορεί να γίνει, αλλά κάτι που έχει ήδη γίνει -τηρουμένων των αναλογιών- σε ολοκληρωτικά καθεστώτα.

    Στα διηγήματα συνήθως γίνεται προσπάθεια να εξαχθεί συναίσθημα από λέξεις -λόγω της μικρής έκτασης- και έτσι, μας διαφεύγει η σοβαρότητα του αφηγηματικού πλαισίου και το βάρος που θα πρέπει να δώσουμε σε αυτό. Καταφέρατε να εξάγετε το αναμενόμενο συναίσθημα από την ιστορία και όχι από τις λέξεις, πόσο εύκολο είναι αυτό σε ένα κείμενο αυτού του μεγέθους;

    Συνέντευξη - Θεοχάρης Παπαδόπουλος
    Συνέντευξη – Θεοχάρης Παπαδόπουλος

    Θ.Π.: Στη λογοτεχνία τίποτα δεν είναι εύκολο. Για παράδειγμα, ένα μυθιστόρημα θα πρέπει να κρατά το ενδιαφέρον του αναγνώστη μέχρι το τέλος, να μην κάνει κοιλιά, να κάνει τον αναγνώστη να νιώθει την πλοκή σαν να τη ζει ο ίδιος. Το ίδιο συμβαίνει και με τη νουβέλα και με το διήγημα. Έχω διαβάσει ακόμα και μικρά διηγήματα που πλατειάζουν. Έχω διαβάσει πολυσέλιδα μυθιστορήματα που μου διατήρησαν το ενδιαφέρον από την αρχή ως το τέλος τους. Όσον αφορά τις λέξεις, προσπαθώ να χρησιμοποιώ απλές και κατανοητές. Στους διαλόγους των προσώπων των διηγημάτων μου προσπαθώ να είμαι όσο πιο απλός γίνεται. Ένας λαϊκός τύπος θα μιλήσει διαφορετικά από έναν διανοούμενο. Αν και δεν συνηθίζω να παίζω με τις λέξεις, ειδικά στο διήγημα «Εκδρομή στο Λουτράκι» υπάρχει ένα λογοπαίγνιο. Τα διυλιστήρια στην έκθεση του μικρού μαθητή γίνονται δηλητήρια. Χωρίς να το συνειδητοποιήσει ο μαθητής, στέλνει ένα οικολογικό μήνυμα.

    Τούτες οι μικρές αφηγήσεις είναι μια αγαπητή φόρμα και χρησιμοποιείται συχνά ειδικά τα τελευταία χρόνια στην ελληνική πεζογραφία. Παρότι όμως μικρά σε μέγεθος, έχουν στα σπλάχνα τους πολλές τεχνικές και «μυστικά». Ποιες είναι οι αρετές και ποιοι κανόνες διέπουν ένα καλό διήγημα, κατά τη γνώμη σας, ποια σημεία θα πρέπει να προσέξει ο επίδοξος συγγραφέας;

    Θ.Π.: Ένα καλό διήγημα έχει αρχή, μέση και τέλος. Αρχίζει με μια εισαγωγή για να βάλει τον αναγνώστη στην υπόθεση, συνεχίζει με το κυρίως θέμα που θίγεται στο συγκεκριμένο διήγημα, και έχει ένα τέλος, που όσο απρόβλεπτο και αν είναι, όσες ανατροπές και αν έχει, φαίνεται ότι τελειώνει το διήγημα. Το τέλος του διηγήματος έχει ένα είδος κάθαρσης με την έννοια που της είχε δώσει ο Αριστοτέλης για την τραγωδία. Ένα καλό διήγημα δεν πρέπει να πλατειάζει. Επίσης, κατά τη γνώμη μου, ένα καλό διήγημα κάνει αυτό που λέει η λέξη: διηγείται μια ιστορία. Άρα δεν είναι καλό αν σε ορισμένα σημεία παύει να διηγείται και μετατρέπεται σε δοκίμιο. Οι απόψεις του συγγραφέα μπορούν να φανούν από τη διήγηση, χωρίς να χρειάζεται να τις παρεμβάλει μέσα στο διήγημα, χρησιμοποιώντας το ύφος και τον χαρακτήρα ενός δοκιμίου.

    Διηγήματα που σατιρίζουν, καυτηριάζουν, ψάχνουν για το νόημα της ζωής και αναρωτιούνται για το μέλλον. Πραγματεύονται την απομάκρυνση του ανθρώπου από τη φύση, την υπέρμετρη χρήση της τεχνολογίας, την πάλη με τον εαυτό μας, την αβάσταχτη ελαφρότητα της μετριότητας. Ποιο θεωρείτε περισσότερο καθοριστικό παράγοντα για την εκκίνηση της γραφής, ένα θετικό ή ένα αρνητικό συναίσθημα; Πώς «δουλεύει» με εσάς;

    Θ.Π.: Τις περισσότερες φορές το συναίσθημα είναι αρνητικό. Ζούμε σε μια κοινωνία που τα αρνητικά είναι γύρω μας. Τα βλέπουμε και δεν μπορούμε να κλείσουμε τα μάτια. Συνήθως ξεκινάω με σκοπό να γράψω ένα ευχάριστο διήγημα, που θα μπορεί να κάνει τον αναγνώστη να γελάσει, αλλά στην πραγματικότητα οι καταστάσεις που περιγράφω είναι κωμικοτραγικές.

    Σας δυσκόλεψε κάποιος από τους ήρωες, ποιος και για ποιους λόγους; Συνήθως τους κατευθύνετε ή σας κατευθύνουν; Θεωρείτε τελικά πιο βατό ένα διήγημα από ένα μυθιστόρημα;

    Θ.Π.: Ναι. Με δυσκόλεψε ο ζωέμπορος στο διήγημα «Γιατρός στο χωριό», γιατί έπρεπε να μιλάει βλάχικα. Συνήθως κατευθύνω τους ήρωές μου, εκτός από το διήγημα «Είπαμε ψέματα πολλά», που έχω την εντύπωση ότι ο αγέννητος ήρωάς μου κατάφερε να με κατευθύνει.

    Τέλος, θεωρώ ένα διήγημα πιο βατό από ένα μυθιστόρημα, γιατί απαιτεί λιγότερο χρόνο συγγραφής. Επίσης, αν γράψω ένα διήγημα και κρίνω ότι δεν μου αρέσει, μπορώ να το σκίσω και λίγες μέρες μετά να γράψω ένα άλλο. Το μυθιστόρημα αν δεν είναι καλό και κρίνω ότι δεν αξίζει, θα έχει σπαταλήσει πολύ περισσότερο από τον χρόνο μου. Αρκετοί σπουδαίοι συγγραφείς μυθιστορημάτων χρειάστηκαν χρόνια για να ολοκληρώσουν ένα μυθιστόρημα. Μυθιστορήματα όπως «Οι Άθλιοι» του Ουγκώ ή το «Πόλεμος και ειρήνη» του Τολστόι δεν γράφονται από τη μια μέρα στην άλλη.

    Τι ετοιμάζετε για το μέλλον;

    Θ.Π.: Έχω ήδη έτοιμη την επόμενη ποιητική μου συλλογή, που υπολογίζω να κυκλοφορήσει στις αρχές του 2021. Από εκεί και πέρα υπάρχει πολύ ανέκδοτο υλικό, τόσο στην ποίηση όσο και στο διήγημα, που θα κυκλοφορήσει σε βάθος χρόνου.

    ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

    Please enter your comment!
    Please enter your name here