Σάββατο, 16 Ιανουαρίου, 2021
More
    Αρχική Συνεντεύξεις Συνέντευξη - Βησσαρία Ζορμπά-Ραμμοπούλου

    Συνέντευξη – Βησσαρία Ζορμπά-Ραμμοπούλου

    -

    Συνέντευξη – Βησσαρία Ζορμπά-Ραμμοπούλου

    Σήμερα στους Θεματοφύλακες Λόγω Τεχνών, έχουμε τη χαρά και την τιμή να φιλοξενούμε την εκπαιδευτικό και συγγραφέα Βησσαρία Ζορμπά-Ραμμοπούλου. Μια συγγραφέα με πολλές διακρίσεις στο ενεργητικό της. Με αφορμή το τελευταίο της παιδικό βιβλίο «Νινιάν», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Σαΐτη, μιλά για τα βιβλίο της και όχι μόνο. Ελάτε να τη γνωρίσουμε.

    Ρωτάει η Αγγελίνα Παπαθανασίου

    Συνέντευξη

    Καλησπέρα σας, κυρία Ζορμπά. Σας ευχαριστούμε πολύ για τη συνέντευξη που μας παραχωρείτε. Είστε πολυγραφότατη. Έχετε λάβει πολλές και σημαντικές διακρίσεις. Πώς προέκυψε η συγγραφή στη ζωή σας; 

    Β.Ζ.Ρ. Δεν μπορώ να απαντήσω με βεβαιότητα για το τι με ώθησε στη συγγραφή. Συνηθίζω να λέω πως η γραφή με διάλεξε, δεν τη διάλεξα εγώ. Αφηγούμουν ιστοριούλες από τότε που κατάλαβα τον εαυτό μου – έχω βραβευτεί ως νήπιο γι’ αυτό.

    Η σχέση μου με τη λογοτεχνία ξεκινά από την παιδική μου ηλικία. Αρχικά, είχα άμεση επαφή με αυτό που ονομάζουμε προφορική λογοτεχνία μέσα από το παραδοσιακό ελληνικό τραγούδι, το λαϊκό ελληνικό παραμύθι και την προφορική του αφήγηση. Μεγάλωσα με γιαγιά. Αργότερα, αναζητούσα μόνη μου βιβλία με παραμύθια, έψαχνα τα βιβλία των οποίων αποσπάσματα υπήρχαν στα αναγνωστικά και σε εκείνη την ηλικία άρχισα να σκαρώνω τις πρώτες δικές μου ιστορίες. Άρχισα να γράφω και παραμύθια «εικονογραφώντας» τα, μάλιστα, με δικές μου ζωγραφιές. Με παρότρυνση του δασκάλου μου, στην Έκτη Δημοτικού συμμετείχα σε μαθητικό λογοτεχνικό διαγωνισμό και θεωρώ εκείνο το βραβείο μου μεγάλης σημασίας ενθάρρυνση.

    Στις πρώτες τάξεις του Γυμνασίου ανακάλυψα την ποίηση και άρχισα να συνθέτω τα πρώτα μου ποιήματα στα διαλείμματα ή στις ώρες των βαρετών παραδόσεων. Η σχέση μου με τη λογοτεχνία, και με την ιδιότητα του αναγνώστη και με την ιδιότητα του συγγραφέα, είναι για μένα μία σύμφυτη υπαρξιακή λειτουργία…

    Τα βραβεία που έχετε λάβει, εκτός από χαρά, ικανοποίηση, σας δημιουργούν και ένα άγχος όταν ξεκινάτε να γράφετε νέο βιβλίο; Ποια είναι τα χαρακτηριστικά που θα πρέπει να διαθέτει ένα καλό παιδικό βιβλίο;

    Συνέντευξη - Βησσαρία Ζορμπά – Ραμμοπούλου
    Συνέντευξη – Βησσαρία Ζορμπά – Ραμμοπούλου

    Β.Ζ.Ρ. Όχι άγχος. Η αρχή της συγγραφής είναι για μένα μια πολύ ευφρόσυνη στιγμή: αρχίζει ο καιρός που θα ζήσω μαζί με τους «χάρτινους» συντρόφους μου. Οπωσδήποτε η αίσθηση της ευθύνης είναι τεράστια. Δεν απορρέει όμως από τις προηγούμενες βραβεύσεις μου, όσο από τη συναίσθηση ότι καταπιάνομαι με μια γλώσσα και μια λογοτεχνία που έχουν υπηρετηθεί από πανάξιες πένες και από τον σεβασμό προς το γούστο και την ψυχή του αναγνώστη∙ ειδικά για τα παιδιά αναγνώστες η ευθύνη προκύπτει από τη συνειδητοποίηση ότι μιλάς κατευθείαν στις ψυχές τους, ότι διαμορφώνεις αξίες και στάσεις. Επιπλέον, στο παιδικό ανάγνωσμα έχω μια παραπάνω αγωνία, ένα στοίχημα να κερδίσω: το παιδί αναγνώστη πρέπει να το «αιχμαλωτίσω» από την πρώτη γραμμή, να κρατάω αμείωτο το ενδιαφέρον του σελίδα σελίδα. Γιατί αυτό είναι το βασικό χαρακτηριστικό του επιτυχημένου παιδικού αναγνώσματος: το παιδί να γυρνάει τη σελίδα επειδή θέλει, επειδή το ενδιαφέρει, επειδή του αρέσει. Όχι επειδή «πρέπει», για να «βγάλει» βαθμό ή για να γράψει καλή έκθεση. Αυτά είναι αποτελέσματα, όχι στόχοι του παιδικού αναγνώσματος.

    Επομένως, αν υπάρχει συνταγή για το παιδικό λογοτεχνικό βιβλίο είναι πρώτα απ’ όλα αυτό να είναι λογοτεχνία: Το παιδικό μυθιστόρημα πρέπει να είναι μυθιστόρημα, το παιδικό ποίημα να είναι ποίημα, το παιδικό διήγημα πράγματι διήγημα και το παιδικό θέατρο ένα κανονικό θεατρικό έργο, με σεβασμό προς όλους τους περιορισμούς και τις προϋποθέσεις του κάθε είδους. Όπως έχω ξαναπεί πολλές φορές, ένα παιδικό ανάγνωσμα ή ένα παιδικό θέαμα πρέπει να μπορεί να το διαβάσει, να το παρακολουθήσει και ένας ενήλικας χωρίς να προσβάλλεται η αισθητική του, χωρίς να χρειάζεται να κάνει παραχωρήσεις του τύπου “ε, απλοϊκό βέβαια ή αφελές εύρημα, αλλά… τέλος πάντων για παιδιά είναι”. Για τη λογοτεχνία, βασικό υλικό είναι η γλώσσα και η διαχείρισή της, η διαπραγμάτευση ενός θέματος μέσω αυτής. Η συγγραφή για παιδιά όμως, εκτός από Τέχνη του Λόγου, είναι πλέον μία ξεχωριστή επιστήμη που υπαγορεύει τη χρήση ιδιαίτερων λογοτεχνικών μέσων, τη γνώση παιδαγωγικών αρχών και τεχνικών που ποικίλλουν, μάλιστα, ανά ηλικία. Γι’ αυτό, ιδιαίτερα απαιτητικοί πρέπει να είμαστε στην επιλογή περιεχομένου, γλώσσας και τίτλου.

    Τα τελευταία χρόνια, βλέπουμε να κυκλοφορούν πολλά βιβλία με τη μορφή αυτοέκδοσης. Φτάνουν στα χέρια των αναγνωστών χωρίς επιμέλεια, αδιάφορα, με λίγα λόγια, χωρίς λόγο ύπαρξης. Σας ενοχλεί αυτή η κατάσταση; Η προχειρότητα δηλαδή με την οποία αντιμετωπίζουν κάποιοι το βιβλίο και τη λογοτεχνία;

    Β.Ζ.Ρ. Βεβαίως με ενοχλεί… Αυτό συμβαίνει κατά κόρον στην παιδική λογοτεχνία: πολλοί θεωρούν ότι η παιδική λογοτεχνία είναι ένα εύκολο είδος –και πολλά παιδικά βιβλία επιβεβαιώνουν την αντίληψη αυτή– επειδή αντιμετωπίζουν το παιδί ως κατώτερη κατηγορία αναγνώστη, άρα  με εύκολα χειραγωγήσιμη αισθητική. Αυτό, εκτός από ανεύθυνο, είναι και εν πολλοίς ανακριβές: ο άνθρωπος από πολύ νωρίς μπορεί να διακρίνει το όμορφο από το άσχημο, το αληθινό από το ψεύτικο. Το ότι λόγω ηλικίας το παιδί έχει ιδιαίτερες ανάγκες από την ανάγνωση δεν το καθιστά ευκολότερο, αλλά απαιτητικότερο αναγνώστη. Κι αν δεν έχει αρθρώσει ακόμη λόγο επαρκή για να εκφράσει την κρίση του, αυτό δεν αναιρεί την ευθύνη των ενηλίκων: συγγραφέων, εκδοτών, εκπαιδευτικών, γονέων. Αλλά είναι πράγματι γενικότερο φαινόμενο μιας εποχής, της οποίας το μότο είναι «μπορείς να γίνεις όποιος θέλεις» ή «ο καθένας επενδύει τα χρήματά του όπως θέλει». Πρόκειται για άγνοια κινδύνου. Αφού το κέντρο βάρους πέφτει στη θέληση του καθενός, στη δυνατότητα να παράγει ή να πουλήσει το πόνημά του,  παραγνωρίζονται εντελώς οι όροι εκείνοι που απαιτούνται ώστε να δημιουργηθούν ευτυχισμένοι από τη λογοτεχνική ανάγνωση αναγνώστες.

    Συγγραφέας γεννιέται κανείς ή γίνεται; Ποια είναι η άποψή σας για τα σεμινάρια δημιουργικής γραφής που τα τελευταία χρόνια γίνονται από διάφορα βιβλιοπωλεία και εκδοτικούς οίκους;

    Β.Ζ.Ρ. Νομίζω πως απαντώ σε αυτήν την ερώτηση κάθε φορά που για τον εαυτό μου λέω πως η γραφή με διάλεξε και δεν τη διάλεξα. Η συγγραφή είναι τάλαντο, όπως είναι η καλή φωνή, η ευκολία στη ζωγραφική ή στη γλυπτική, στον χορό ή στη μουσική. Αυτό καθορίζει την κλίση, τα ενδιαφέροντα, τις αγάπες του καθενός μας. Δεν αρκεί όμως. Το τάλαντο είναι η αναγκαία αλλά όχι ικανή συνθήκη. Απαιτούνται διάβασμα, εργατικότητα, εμπειρίες ζωής, ταπεινότητα και αυτοκριτική. Με αυτήν την έννοια, τα σεμινάρια βοηθούν στην πληροφόρηση, στη γνώση των ειδών και των τεχνικών, στην οργάνωση του υλικού κάποιου που έχει ήδη αυτήν την κλίση. Και οπωσδήποτε συνεισφέρουν στο διάβασμα, που είναι απαραίτητο για κάθε επίδοξο συγγραφέα. Συγγραφέα, όμως, εκ του μηδενός δεν μπορεί κατά τη γνώμη μου να δημιουργήσει κανένα σεμινάριο.

    Πριν λίγο καιρό κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Σαΐτη το βιβλίο σας «Νινιάν». Ένα θεατρικό έργο που τιμήθηκε με έπαινο από τη Γυναικεία Λογοτεχνική Συντροφιά το 2003, ενώ έγινε και παράσταση από το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Ιωαννίνων το 2004. Ποια ήταν η αφορμή για να γεννηθεί ο Νινιάν; Γράφτηκε αποκλειστικά για τον διαγωνισμό της Συντροφιάς;

    Συνέντευξη - Βησσαρία Ζορμπά – Ραμμοπούλου
    Συνέντευξη – Βησσαρία Ζορμπά – Ραμμοπούλου

    Β.Ζ.Ρ. Ο Νινιάν γράφτηκε ως θεατρικό και ευτύχησε ως θεατρικό έργο, γιατί παραστάθηκε πολλές φορές: εκτός από το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ Ιωαννίνων, ανέβηκε στο ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ Αγρινίου το 2013, στην Κέρκυρα το 2006, το 2016, το 2018. Όχι, δεν γράφτηκε αποκλειστικά για τον Διαγωνισμό της Λογοτεχνικής Συντροφιάς. Προέκυψε μέσα από ένα Σεμινάριο κατά των Εξαρτήσεων που είχε οργανώσει ο Ο.ΚΑ.ΝΑ για εκπαιδευτικούς. Το είχα παρακολουθήσει και με είχε συγκλονίσει, γιατί συνειδητοποιούσα μέρα τη μέρα την άμεση σχέση που υπάρχει ανάμεσα στην αποδοχή του εαυτού μας και στην «ανάγκη» να τον καταστρέψουμε αν δεν τον αγαπάμε και δεν τον αποδεχόμαστε…  Κατέφυγα στη μορφή του παραμυθιού γιατί ήθελα να μιλήσω με σύμβολα και μεταφορική γλώσσα για καταστάσεις «δύσκολες» και επώδυνες για παιδιά και ενήλικες.

    Το βιβλίο σας αναφέρεται στην αποδοχή του εαυτού μας. Πόσο εύκολο είναι για τα νέα παιδιά να αποδεχτούν τον εαυτό τους με τα προτερήματα και τα μειονεκτήματά του, όταν η ομορφιά προβάλλεται από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και την τηλεόραση ως μοναδικός τρόπος για την απόκτηση ευτυχίας και κοινωνικής αποδοχής; 

    Β.Ζ.Ρ. Και μάλιστα μια μονοδιάστατα καθορισμένη ομορφιά, μια ετεροπροσδιορισμένη τυπολογία που «οφείλουν» να ακολουθούν για να πετύχουν στη ζωή διάφορα, για να είναι αποδεκτοί από τους συνομήλικους και τον γενικότερο περίγυρο. Είναι δύσκολο για τους σημερινούς εφήβους όχι μόνον να αποδεχτούν, αλλά και να γνωρίσουν τον εαυτό τους: είναι πολλές οι «φωνές» που τους αποσπούν από το ταξίδι προς την αυτογνωσία. Ακόμα και η υπερβολική πληροφορία της εποχής είναι συχνά μια Σειρήνα που μπορεί να τους βγάλει εκτός πορείας…

    Διαβάστε την άποψη μας για το βιβλίο Νινιάν – Οι περιπέτειες ενός ευτυχισμένου Νάνου που έγινε δυστυχισμένος Γίγαντας

    Αυτή την περίοδο υπάρχουν νέοι ήρωες που σας βασανίζουν γλυκά και περιμένουν να πάρουν σάρκα και οστά;

    Β.Ζ.Ρ. Βέβαια! Όπως τον περισσότερο χρόνο της καθημερινότητάς μου, αυτόν τον καιρό με απασχολούν τρυφερά τα βάσανα της προσφυγοπούλας Ιζαμπώς και η περιπέτεια του αγαπημένου της Τραϊανού στη Βενετία του 1453, ενώ με βασανίζει και η τύχη ενός πρίγκιπα του Κιέβου, λίγο πριν το τέλος της πρώτης χιλιετίας.

    Λίγο πριν ολοκληρώσουμε τη συνέντευξη, θα θέλατε να πείτε κάτι στους αναγνώστες μας;

    Β.Ζ.Ρ. Να τους ανταποδώσω την αγάπη που δείχνουν στα βιβλία και στους ήρωές μου και να τους ευχηθώ από καρδιάς το 2020 να είναι μια καλή χρονιά με υγεία, με ειρήνη, με αγάπη, με λογισμό και με όνειρο!

    Σας ευχαριστώ πολύ για τον χρόνο σας και σας εύχομαι καλή δημιουργική συνέχεια.

    Επιμέλεια κειμένου: Ζωή Τσούρα

    Πηγή εικόνων: Βησσαρία Ζορμπά – Ραμμοπούλου

    ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

    Please enter your comment!
    Please enter your name here

    Mια γραμμή και μια τελεία κι είναι θαύμα η ιστορία – Ευαγγελία Γκιώνη

    Το βιβλίο της ψυχολόγου και συγγραφέως Ευαγγελίας Γκιώνη «Μια γραμμή και μια τελεία κι είναι θαύμα η ιστορία» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μέγας Σείριος...

    Ο Πιλοτίμος – Μανταλένα Οικονόμου

    Η συγγραφέας Μανταλένα Οικονόμου συστήνεται στο αναγνωστικό κοινό με το βιβλίο της για παιδιά «Ο Πιλοτίμος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις iWrite. Η εικονογράφηση...

    Το κρυμμένο χαμόγελο – Φωτεινή Κωνσταντοπούλου

    Το βιβλίο της συγγραφέως Φωτεινής Κωνσταντοπούλου «Το κρυμμένο χαμόγελο» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Γράφημα, με μια υπέροχη εικονογράφηση της Μαριάννας Φραγκούλη. Προσωπική άποψη: Αγγελίνα Παπαθανασίου Δεν...

    Η κατάσκοπος των βιβλίων – Λίνα Μουσιώνη

    Από τις Εκδόσεις Μεταίχμιο κυκλοφορεί το νέο βιβλίο της συγγραφέως Λίνας Μουσιώνη «Η κατάσκοπος των βιβλίων», σε εικονογράφηση του Βασίλη Γρίβα. Απευθύνεται σε ηλικίες...

    Mια γραμμή και μια τελεία κι είναι θαύμα η ιστορία – Ευαγγελία Γκιώνη

    Το βιβλίο της ψυχολόγου και συγγραφέως Ευαγγελίας Γκιώνη «Μια γραμμή και μια τελεία κι είναι θαύμα η ιστορία» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μέγας Σείριος...

    Ως το τέλος του κόσμου (απόσπασμα) – Μαίρη Μαγουλά

    Ως το τέλος του κόσμου (απόσπασμα) - Μαίρη Μαγουλά Ακολουθήστε τη νεαρή πρωταγωνίστρια σε ένα ταξίδι γεωγραφικό, ιστορικό, πνευματικό, σ’ ένα υπαρξιακό ταξίδι αυτογνωσίας ως...

    Αφήγηση – Παναγιώτης Λογγινίδης

    Αφήγηση. Τρία είναι τα στάδια της μέρας: η ανατολή, η δύση και αυτό που υπάρχει ανάμεσά τους. Αυτό στο οποίο ονειρεύεσαι, σχεδιάζεις, ελπίζεις. Ελπίζεις...

    Άσε την αγάπη να σε βρει – Johanna Lindsey

    Άσε την αγάπη να σε βρει. Περίμενα με αγωνία την έκδοση του τελευταίου μέρους της σειράς Οικογένεια Ράιντ της αείμνηστης Johanna Lindsey από τις...