Πέμπτη, Αύγουστος 22, 2019
More
    Αρχική Συνεντεύξεις Συζητώντας περί τρόμου με την Ιλέην Ρήγα

    Συζητώντας περί τρόμου με την Ιλέην Ρήγα

    -

    Συζητώντας περί τρόμου με την Ιλέην Ρήγα

    Ρωτάει ο Ηλίας Τσιάρας

    Αρθρογράφος, συγγραφέας, μεταφράστρια, καθηγήτρια και πολλά ακόμα… Είναι μεγάλη μας τιμή να φιλοξενούμε σήμερα την Ιλέην Ρήγα στους Θεματοφύλακες λόγω Τεχνών.

    Συνέντευξη

    Πριν από δυόμιση περίπου χρόνια δημιούργησες τη nyctophilia.gr. Πότε σου γεννήθηκε η σκέψη για ένα site αφιερωμένο στον Τρόμο και το Φανταστικό γενικότερα; Τι ήθελες, ή ίσως ακόμη θέλεις, να πετύχεις με αυτό;

    Ιλ.Ρ.: Πριν απαντήσω στην ερώτηση, θα ήθελα πρώτα να ευχαριστήσω τους «Θεματοφύλακες» για την φιλοξενία και την υποστήριξη στη δουλειά μου από τις πρώτες κιόλας μέρες της γνωριμίας μας. Την περίοδο που γεννήθηκε, λοιπόν, η ιδέα της Nyctophilia, είχα ήδη ξεκινήσει να αρθρογραφώ και να μεταφράζω στο “Global Voices Online”, ένα διεθνές site δημοσιογραφίας των πολιτών κοινωνικοπολιτικού ενδιαφέροντος.

    Έτσι, η αγάπη μου για τον Τρόμο και οι νέες μου γνώσεις γύρω από το WordPress ενώθηκαν και έγιναν η απάντηση στο «πώς θα μπορούσα να ενώσω με έναν σύγχρονο διαδικτυακό τρόπο την ελληνική σκηνή του Τρόμου – και γιατί όχι και όλου του Φανταστικού». Τότε, δεν υπήρχε ακόμα κάτι παρόμοιο, ένα αρθρογραφικό-ειδησεογραφικό site (όχι blog ή forum) όπου θα μπορούσες να ενημερωθείς για όλα τα ελληνικά δρώμενα στον Τρόμο και το Φανταστικό.

    Ύστερα, αποφάσισα, αντί να το τρέχω μόνη μου, να προτείνω σε μερικούς καλούς μου φίλους, που αγαπούν το Φανταστικό, να συμμετέχουν. Την πάτησαν και είπαν «ναι!». Έτσι, ξεκινώντας την πρώτη χρονιά με επίκεντρο τους Έλληνες συγγραφείς και το είδος του Τρόμου, φτάσαμε σχεδόν 3 χρόνια μετά να έχουμε γίνει ένα αναγνωρισμένο και καταξιωμένο σημείο αναφοράς στον χώρο.

    Παρόλο που στην πορεία άνοιξαν και άλλα παρόμοια sites, είμαι περήφανη που πρώτοι υλοποιήσαμε αυτή την ιδέα, δείξαμε αυτόν τον δρόμο και συνεχίζουμε να είμαστε το ίδιο δημιουργικοί και δεμένοι όπως την πρώτη μέρα -χωρίς να σου κρύβω ότι το βάρος της ευθύνης συχνά γίνεται ασήκωτο, τα ξέρεις από πρώτο χέρι.

    Έχουμε πολύ δρόμο ακόμα, αλλά αυτό που ήθελα να πετύχω, και που βλέπω να γίνεται πραγματικότητα, ήταν να συστήσουμε από την αρχή το είδος σε εκείνους τους αναγνώστες που δίσταζαν να το προσθέσουν στην «to-read list» τους, να δώσουν ευκαιρία στους Έλληνες δημιουργούς, να ανακαλύψουν ξένους, και να έχουν ένα σύγχρονου τύπου site ώστε να ενημερώνονται για τις εξελίξεις και τα διάφορα δρώμενα της εγχώριας και παγκόσμιας speculative κουλτούρας.

    Τι είναι αυτό που σε γοητεύει περισσότερο από κάθε τι στον Τρόμο; Γιατί έχεις επιλέξει να υπηρετείς κυρίως το συγκεκριμένο είδος της speculative fiction;

    Ιλ.Ρ.: Κυρίως, γιατί με εντυπωσιάζει ο τρόπος που επιβάλλεται όχι απλά στις αισθήσεις, αλλά και στην ίδια την ψυχοσύνθεση του αναγνώστη. Είναι εκπληκτικό το πώς μπορεί να επηρεάσει μια εικόνα τρόμου ένα φαινομενικά ακίνδυνο κείμενο -σαν να πετάς ένα βότσαλο που ταράζει τα νερά της φαντασίας του αναγνώστη, του αλλοιώνει ακόμα και την γνώριμη φωνή του αφηγητή στο κεφάλι του και, αν παίξεις σωστά το χαρτί σου, ακόμα και αν στιγμιαία κλείσει ή εκσφενδονίσει το βιβλίο απέναντι, σύντομα θα επιστρέψει να διαβάσει την συνέχεια. Και είναι εξίσου συναρπαστική η έλξη που ασκεί στον συγγραφέα αυτή η κυριαρχία των αισθήσεων, η δυνατότητα να εξουσιάσει τους φόβους και τους εφιάλτες των αναγνωστών του, ανακαλύπτοντας και αντιμετωπίζοντας συγχρόνως και τους δικούς του.

    Τον Ιούνιο κυκλοφόρησε η συλλογή του Maurice Level Ιστορίες του Γκραν Γκινιόλ από τις Εκδόσεις Αρχέτυπο σε δική σου μετάφραση. Ήταν και δική σου η όλη πρωτοβουλία για το συγκεκριμένο εγχείρημα; Γιατί επέλεξες το συγκεκριμένο έργο;

    Ιλ.Ρ.: Όντως, ο φετινός Ιούνιος έκρυβε μια μεγάλη χαρά για μένα. Κάμποσο καιρό πιο πριν, αναζητώντας πληροφορίες για ένα άρθρο της Nyctophilia πάνω στο θέατρο του Γκραν Γκινιόλ, έπεσα πάνω σε ένα όνομα που είχα ξανασυναντήσει, αλλά είχα ξεχάσει. Για τον Maurice Level είχα διαβάσει αρχικά στο δοκίμιο του Lovecraft «Ο υπερφυσικός τρόμος στη λογοτεχνία» και, όταν τον ξαναβρήκα, έψαξα πιο διεξοδικά το έργο του.

    Διάβασα, λοιπόν, τα διηγήματα της συλλογής «Les Portes de l’ Enfer» (Οι Πύλες της Κολάσεως) και ξεχώρισα γρήγορα αρκετά από αυτά, συν μερικά ακόμα εκτός της συλλογής. Κάνοντας έρευνα ανακάλυψα πως δεν είχε ακόμα μεταφραστεί κανένα στα ελληνικά. Όπως καταλαβαίνεις, το αρχικό άρθρο για το Γκραν Γκινιόλ μπήκε σε δεύτερη μοίρα και άρχισα σταδιακά να μεταφράζω κάποια διηγήματα. Υπήρχε από την αρχή η αμφιβολία αν θα τα έβρισκαν και άλλοι αναγνώστες το ίδιο ενδιαφέροντα όσο εγώ, αν θα τα απέρριπταν εξαιτίας του ότι ο συγγραφέας ήταν άγνωστος ή αν, εν τέλει, η ίδια η μετάφρασή μου θα ήταν ικανοποιητική.

    Οι Εκδόσεις Αρχέτυπο κατέρριψαν τους φόβους μου και τους ευχαριστώ που πίστεψαν στην δουλειά μου και στα συγκεκριμένα διηγήματα και, έτσι, οι ιστορίες του Maurice Level διαβάζονται πλέον και στα ελληνικά και, μέχρι στιγμής, οι αναγνώστες δείχνουν να τα απολαμβάνουν!

    Αρθρογράφος, συγγραφέας, μεταφράστρια. Τρεις ιδιότητες σχετικές με τον γραπτό λόγο, αλλά αρκετά διακριτές μεταξύ τους. Ποια νομίζεις πως σου ταιριάζει καλύτερα και γιατί;

    Ιλ.Ρ.: Αν εξαιρέσεις τις διαφορετικές τεχνικές που απαιτεί κάθε μία, τα κοινά τους σημεία είναι πολλά και όλες καθοδηγούνται από την ίδια επιθυμία, εκείνη της έκφρασης. Ως αρθρογράφος μαθαίνω να ερευνώ, ως συγγραφέας να εκφράζομαι και ως μεταφράστρια να αποκωδικοποιώ. Κάθε δουλειά μου είναι μια μίξη από γνώσεις και εμπειρίες και των τριών ιδιοτήτων, πραγματικά μου είναι αδύνατον να ξεχωρίσω κάποια ως πιο «ταιριαστή».

    Νομίζω πάει απλά με την όρεξή μου κάθε φορά, πότε έχω διάθεση, δηλαδή, να ψάξω ένα θέμα και να γράψω ένα άρθρο ή να μεταφράσω ένα διήγημα που με ενθουσίασε ή να γράψω μια ιδέα που μου ήρθε. Στοχεύω, όμως, στο να εκπαιδεύομαι εξίσου και στις τρεις ιδιότητες, ώστε το αποτέλεσμα κάθε δουλειάς μου να είναι ισάξια ποιοτικό και επαγγελματικό.

    Του χρόνου τελειώνεις το μεταπτυχιακό σου πάνω στη δημιουργική γραφή. Τι σου έχει προσφέρει η συγκεκριμένη εμπειρία ως άνθρωπο και ως λογοτέχνη; Σε βλέπουν σαν την τρελή του χωριού ή πλέον αντιμετωπίζουν τον Τρόμο ως εξίσου σοβαρό λογοτεχνικό είδος;

    Ιλ.Ρ.: Είχα την τύχη από τα πρώτα κιόλας μαθήματα να έχω καθηγητές που κυνηγούσαν να βρουν το διαφορετικό, το πιο τολμηρό. Τους καλύτερους βαθμούς μου τους έχω πετύχει με διηγήματα τρόμου, οπότε μπορώ να πω πως η εμπειρία μου κάθε άλλο παρά σαν «τρελή του χωριού» μπορεί να παρομοιαστεί, ευτυχώς! Πιστεύω πως όταν θες να ασχοληθείς επαγγελματικά με τις Τέχνες ή την Λογοτεχνία, το ταλέντο από μόνο του δεν αρκεί.

    Πρέπει να το δουλέψεις, να το καλλιεργήσεις, να πειραματιστείς με τις ικανότητές σου. Όμως, για να έχουν αποτέλεσμα όλα αυτά πρέπει από κάπου να έχεις μια καθοδήγηση, μια κριτική ή μια επιβράβευση. Είναι μια σπουδαία ευκαιρία το ότι έχουμε μέσω των πανεπιστημίων του Ε.Α.Π. και της Δυτικής Μακεδονίας την δυνατότητα να μελετήσουμε μέσα σε ένα πλαίσιο ανώτατης εκπαίδευσης την συγγραφική διαδικασία, την τέχνη της κριτικής, αλλά και την διδασκαλία της λογοτεχνίας. Μέσα από το ακαδημαϊκό πρίσμα έχω αναθεωρήσει κατά πολύ τις προσεγγίσεις μου στην λογοτεχνία, ενώ έχω γίνει πιο αυστηρή και απαιτητική με τον εαυτό μου και όσα αποτυπώνω στο χαρτί.

    Αυτά τα χρόνια που ασχολείσαι πιο δυναμικά με τον χώρο του Φανταστικού στην Ελλάδα, έχεις γνωρίσει πολύ κόσμο. Ποια η άποψή σου για την ελληνική κοινότητα; Υπάρχει κοινό που όντως ενδιαφέρεται ή είναι μια μόδα ωθούμενη εν μέρει και από τις επιταγές της pop κουλτούρας;

    Ιλ.Ρ.: Είμαι αισιόδοξη όσον αφορά την ποιότητα, αλλά και το μέλλον, της ελληνικής κοινότητας του Φανταστικού. Υπάρχει μια ειλικρίνεια στο ενδιαφέρον της κοινότητας για την εξέλιξη και την διάδοση της εγχώριας σκηνής του Φανταστικού.

    Σίγουρα, οι επιρροές της pop κουλτούρας έχουν παίξει έναν καθοριστικό ρόλο στο να αυξηθεί η απήχηση του Φανταστικού, όμως δεν πιστεύω πως αποτελούν την βασική πηγή αυτού του ενδιαφέροντος. Πιστεύω όμως πως είναι ευθύνη μας όσο το ενδιαφέρον μεγαλώνει, τόσο να ψηλώνει και ο πήχης στην ποιότητα και την πρωτοτυπία των εγχώριων δειγμάτων φανταστικού, καθώς αυτή η κοινότητα, ανεξαρτήτως του πόσο μεγάλη είναι, συνεχίζει να παραμένει ο κυριότερος και αυστηρότερος κριτής.

    Πώς βλέπεις την ελληνική σκηνή του Φανταστικού; Ποιους θεωρείς τους τέσσερις καλύτερους πρεσβευτές της τη δεδομένη στιγμή;

    Ιλ.Ρ.: Θα μου επιτρέψεις, για αρχή, να μην μπω σε συγκρίσεις. Καθένας, με την τέχνη και το έργο του, έχει κάτι ξεχωριστό να προσφέρει στην όποια καλλιτεχνική σκηνή πρεσβεύει. Θεωρώ πως η ελληνική σκηνή του Φανταστικού είναι στην φάση όπου πειραματίζεται μέσα από νέες τεχνικές και εμπνεύσεις και ωριμάζει μέσα την γνώση των λαθών του παρελθόντος. Αυτό που βλέπω να χαρακτηρίζει την τρέχουσα ελληνική σκηνή του Φανταστικού είναι μια ακόρεστη όρεξη για δημιουργία και έκφραση. Αν η λογοτεχνική αξία του αποτελέσματος μας δικαιώσει, αυτό θα το κρίνει ο χρόνος.

    Συζητώντας περί τρόμου με την Ιλέην Ρήγα

    Πέραν των άλλων επαγγελματικών σου υποχρεώσεων, διδάσκεις γαλλικά σε παιδιά. Τι σου προσφέρει η συγκεκριμένη δουλειά; Προσπαθείς να τα στρέψεις στα σκοτεινά μονοπάτια του Τρόμου ή είσαι πιο συμβατική δασκάλα;

    Ιλ.Ρ.: Το να μην τα στρέφω προς τον Τρόμο δεν σημαίνει απαραίτητα πως είμαι και συμβατική καθηγήτρια, σωστά; Μέσα από την διδασκαλία και την αλληλεπίδρασή μου με τα παιδιά μαθαίνω -ή μάλλον εκπαιδεύομαι- να σκέφτομαι πιο απλά, πιο ουσιαστικά και, το σημαντικότερο, πιο αθώα και ανθρώπινα. Αυτό έχει άμεσο αντίκτυπο και στο ύφος της γραφής, με βοηθάει να ξεσκαρτάρω οτιδήποτε μου φαίνεται πια περιττό, αλλά και να καταλαβαίνω καλύτερα τους χαρακτήρες μου.

    Όσον αφορά τον Τρόμο, προσπαθώ να τους εμφυσήσω την αγάπη για την λογοτεχνία γενικά, να τους παρακινήσω να ψάξουν Γάλλους συγγραφείς και ποιητές, να γνωρίσουν την λογοτεχνία της Αναγέννησης, που την λατρεύω, να μάθουν για τα διάφορα λογοτεχνικά ρεύματα, αλλά και την ιστορία της χώρας. Τα μεγαλύτερα παιδιά μου γνωρίζουν πως η «Μαντάμ Ελέν» είναι και συγγραφέας τρόμου και εντυπωσιάζονται, αλλά ως εκεί. Ας αγαπήσουν την ανάγνωση και θα ανακαλύψουν μόνα τους το είδος που τους εκφράζει -άλλωστε σε αυτή την ανακάλυψη κρύβεται όλη η μαγεία!

    Πώς βλέπεις τα πράγματα για τη Λογοτεχνία Τρόμου στην Ελλάδα, αν αναλογιστεί κανείς πως ορισμένοι εκδοτικοί που βοήθησαν στην αναγνώρισή της (Jemma Press, Οξύ) είχαν μείνει ανενεργοί για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα; Είσαι αισιόδοξη για το μέλλον;

    Ιλ.Ρ.: Κάθε κλάδος αντιμετωπίζει κάποια στιγμή μια περίοδο παρακμής και φαινομενικά ανυπέρβλητης ύφεσης, και αυτό ακριβώς συνέβη για ένα διάστημα με τον Τρόμο στην Ελλάδα. Πλέον, οι αριθμοί (συγγραφείς του είδους, μεταφρασμένοι και εγχώριοι νέοι τίτλοι, επαναλειτουργία και δημιουργία νέων εκδοτικών, ιντερνετικό ενδιαφέρον μέσα από sites και blogs) μαρτυρούν μια ανάκαμψη που σίγουρα μας κάνει να βλέπουμε πλέον πιο αισιόδοξα το μέλλον του Τρόμου στην Ελλάδα. Μεγάλο ρόλο στην αποδοχή παίζει πάντα και ο κινηματογράφος, και ας μην φαίνεται να επηρεάζει άμεσα την αγορά του βιβλίου, σίγουρα συμβάλλει στο να νιώθει το κοινό πιο εξοικειωμένο με το είδος και, έτσι, να του δίνει μια ευκαιρία και σε άλλες μορφές τέχνης. 

    Συζητώντας περί τρόμου με την Ιλέην Ρήγα

    Διηγήματά σου συμπεριλαμβάνονται σε αρκετές ανθολογίες (Έπος της Φαντασίας, Νυχτερινό Ανθολόγιο, Κόκκινος Θάνατος, Ψίθυροι Μέσα στη Νύχτα κ.ά.). Έχεις κάποια προσωπικά projects στα σκαριά τα οποία θα ήθελες να μοιραστείς μαζί μας, γράφεις ή μεταφράζεις κάτι αυτή την περίοδο;

    Ιλ.Ρ.: Αν και θα ήθελα να μπορώ να σου πω πως όχι, δεν ετοιμάζω κάτι γιατί είμαι σε διακοπές, δυστυχώς θα πρέπει να παραδεχτώ πως ναι, ήδη δουλεύω την μετάφραση ενός ακόμα έργου του Maurice Level, μια νουβέλα μεταφυσικού τρόμου αυτή την φορά, με κάπως διαφορετική ατμόσφαιρα από εκείνη των διηγημάτων του που ελπίζω να βρει και αυτή την θετική ανταπόκριση που έλαβαν τα διηγήματα.

    Βέβαια, αυτό έχει ακόμα κάμποσο καιρό μέχρι να ολοκληρωθεί και ελπίζω στο ενδιάμεσο να καταφέρω να τελειώσω επιτέλους μερικά δικά μου διηγήματα που έμειναν παραμελημένα στον φάκελο «ΓΡΑΨΤΑ ΕΠΙΤΕΛΟΥΣ» πάνω δεξιά στην οθόνη μου. Όμως, το πιο σημαντικό μου project αυτή την στιγμή είναι η δράση «Read for Greece», μια ιδέα του blogger και δημοσιογράφου Γιάννη Σαχανίδη που στοχεύει να ενώσει την βιβλιοφιλική κοινότητα υπέρ της στήριξης των πυρόπληκτων του νομού Αττικής. Περισσότερα για το πώς λειτουργεί η δράση αλλά και πώς μπορούν να συμμετέχουν όλοι στην προσπάθειά μας, θα βρείτε στο site readforgreece.com.

    Σας ευχαριστώ και πάλι για την φιλοξενία και την υπέροχη συζήτηση. Κάθε επιτυχία στους «Θεματοφύλακες» ώστε να συνεχίσετε την εξαιρετική σας πορεία!

    Μη χάσετε την ομιλία της Ιλέην Ρήγα στο φετινό ΦantastiCon“Το κοράκι και η Παλλάδα”. Η Ελληνική Μυθολογία στο έργο του Ε. Α. Poe

    “Μια προσέγγιση των επιρροών της ελληνικής μυθολογίας στο έργο του Ε.Α.Poe μέσα από τα διηγήματα και ποιήματα του. 

    Με αφετηρία την αφήγηση του μύθου και ύστερα, με γνώμονα τα εκάστοτε έργα του Poe στα οποία τον συναντάμε, θα μελετάμε πώς συμβάλλει στο να δώσει στο κείμενο περισσότερη ζωντάνια, τρόμο, αλλά και συμβολισμό. 

    Επίσης, θα εξετάσουμε εν γένει τα μοτίβα που δημιουργούνται από την χρήση συγκεκριμένων μύθων, τη θέση τους στην αφηγηματική προ-οικονομία, αλλά και τη λειτουργία τους στην ατμόσφαιρα του μακάβριου.” 

    Σάββατο 6 Οκτωβρίου, στις 13:00 – 14:00
    ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ 4ΟΣ στην Hellenic American Union (Μασσαλίας 22, Αθήνα)

    Συζητώντας περί τρόμου με την Ιλέην Ρήγα

    Επεξεργασία εικόνας: Χαρά Δελλή

    Avatar
    Θεματοφύλακες Λόγω Τεχνών
    Είμαστε μια ομάδα ανθρώπων που αγαπάμε τις λέξεις σε όποια τους μορφή κι αν τυπώνονται: άρθρα, ειδήσεις, λογοτεχνία, ποίηση και δραστηριοποιείται στο διαδίκτυο. Σας ενημερώνουμε για δραστηριότητες παλιές και καινούριες. Ελάτε μαζί μας να παίξουμε με τα λόγια που γράφονται!
    Προηγούμενο άρθροΙστορίες του Γκραν Γκινιόλ – Maurice Level
    Επόμενο άρθροIvan Aivazovsky

    Απάντηση