Το «Γλυκιές στιγμές, πικρές θύμησες» της Χριστίνας Ρούσσου έφτασε όταν μετακόμιζα κούτες και βιβλία από το ένα σπίτι στο άλλο. Τη Χριστίνα τη γνωρίζω χρόνια, κι όποτε πιάνω βιβλίο της, ξέρω ότι θα με πάρει σε ταξίδι που δεν το περίμενα. Κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις ΕΞΗ.
Προσωπική άποψη: Νεκταρία Βαρσαμή-Πουλτσίδη
Πώς δύο άνθρωποι κρατιούνται όρθιοι όταν ο κόσμος γύρω τους γκρεμίζεται; Πώς η αφοσίωση μπορεί να γίνει τρόπος ζωής; Πώς η αγάπη μεταξύ αδερφών δεν χρειάζεται λόγια για να υπάρχει;
Η ιστορία μας ταξιδεύει σε μια πολυκατοικία στη Θεσσαλονίκη, παραμονή Πρωτοχρονιάς, σήμερα. Η Μιμίκα και η Θουλίτσα είναι δύο αδερφές πάνω από ενενήντα χρονών που έχουν γίνει θέμα συζήτησης στη γειτονιά. Ζουν κλεισμένες στο σπίτι τους, πάντα μαζί, χωρίς επισκέπτες, χωρίς κοινωνική ζωή. Οι γείτονες κουβεντιάζουν, αναρωτιούνται, κρίνουν – όπως κάνουν οι γείτονες παντού. Αλλά κανείς δεν ξέρει την ιστορία τους. Μέχρι που μια νεαρή γειτόνισσα δέχεται την πρόσκληση να περάσει τη βραδιά της Πρωτοχρονιάς μαζί τους. Και τότε ανοίγει η πόρτα – όχι μόνο του σπιτιού, αλλά και του παρελθόντος.
Μέσα σε μία νύχτα, μπροστά στο τζάκι, με έναν καινούριο υπολογιστή που γίνεται γέφυρα ανάμεσα στις γενιές, η Μιμίκα αρχίζει να διηγείται. Και εμείς ταξιδεύουμε μαζί της πίσω στο 1950, όταν οι δύο αδερφές ήταν ακόμη παιδιά. Χάνουν τη μητέρα τους πολύ νωρίς – τόσο νωρίς, που το κενό που αφήνει πίσω της δεν κλείνει ποτέ εντελώς. Βρίσκουν στέγη στο σπίτι του θείου Μένιου και της θείας Πλουσίας, ενός ζευγαριού που ζει με οικονομική άνεση αλλά κυρίως με περίσσια καρδιά. Εκεί δεν υπάρχουν παιδιά και ξαφνικά υπάρχουν δύο, που γίνονται σχεδόν αμέσως δικές τους κόρες. Η πόρτα μένει ανοιχτή για όποιον έχει ανάγκη, το υπηρετικό προσωπικό δεν είναι απλώς εργαζόμενοι αλλά μέλη της οικογένειας, και η αγκαλιά χωρά ανθρώπους που αλλού θα έβρισκαν κλειστές πόρτες.
Η Θουλίτσα είναι από αυτές τις ψυχές που δεν χωρούν στα καλούπια. Ζει με τον δικό της τρόπο την πραγματικότητα, κολλάει σε ιδέες, μπερδεύει εποχές, ερωτεύεται διά βίου έναν πολιτικό που βλέπει μόνο στην τηλεόραση και ποτέ δεν θα γνωρίσει. Σε άλλο βιβλίο, σε άλλη πένα, θα γινόταν εύκολα καρικατούρα, το «τρελό» μέλος της οικογένειας που υπάρχει για γέλιο. Αλλά η Χριστίνα Ρούσσου δεν το κάνει αυτό. Η Θουλίτσα κρατά την παιδικότητά της, χωρίς να χάνει την αξιοπρέπειά της. Είναι ιδιαίτερη, όχι γελοία. Και η Μιμίκα στέκεται δίπλα της σαν βράχος, βάζει όρια όταν χρειάζεται, καθησυχάζει, καλύπτει, λέει μικρά ψέματα για να την προστατεύσει από έναν κόσμο που δεν την καταλαβαίνει.
Η σχέση των δύο αδερφών είναι ο κεντρικός άξονας του βιβλίου. Όσο κι αν τσακώνονται, όσο κι αν κουράζονται, όσο κι αν περνούν στιγμές που θέλουν να ξεφύγουν η μία από την άλλη, στο τέλος επιστρέφουν πάντα. Αυτή η αφοσίωση δίνει στο κείμενο μια ζεστασιά που δεν σε αφήνει, ακόμα και στις πιο σκληρές στιγμές. Κι όταν λέω σκληρές το εννοώ, γιατί η ζωή τους δεν είναι παραμύθι.
Παράλληλα με τη δική τους ιστορία, βλέπουμε και τη διαδρομή της χώρας. Από τη μετεμφυλιακή Ελλάδα μέχρι το σήμερα περνούν μπροστά μας δεκαετίες αλλαγών. Πολιτικές εντάσεις, κοινωνικές προκαταλήψεις, οικονομικές ανατροπές – όλα ακουμπούν τις ζωές των δύο γυναικών. Η Χριστίνα δεν κάνει μαθήματα ιστορίας, δεν γεμίζει το βιβλίο με ημερομηνίες και ονόματα πολιτικών. Αφήνει τα γεγονότα να φανούν μέσα από μικρές σκηνές – ένα σχόλιο στο τραπέζι, μια πορεία στον δρόμο που διακόπτει την καθημερινότητα, ένα πρόσωπο που εξαφανίζεται τη λάθος στιγμή. Έτσι η ιστορία μένει ανθρώπινη, δεν χάνει το κέντρο της. Και το κέντρο είναι πώς δύο άνθρωποι προσπαθούν να κρατηθούν όρθιοι ενώ γύρω τους αλλάζει ολόκληρος ο κόσμος.
Η γραφή της Χριστίνας Ρούσσου είναι άμεση, νιώθεις ότι κάθεσαι δίπλα στη Μιμίκα και την ακούς να μιλά με χιούμορ εκεί που δεν το περιμένεις, με φράσεις που σε σταματούν μια στιγμή για να πάρεις ανάσα. Το μαύρο χιούμορ που διαπερνά τις σελίδες ισορροπεί τη συγκίνηση, έτσι δεν βουλιάζεις στη μελαγχολία αλλά ούτε ξεχνάς πόσο βαριές είναι κάποιες από τις επιλογές και τις απώλειες που κουβαλούν αυτές οι γυναίκες. Προσωπικά, βρήκα τον εαυτό μου να χαμογελά σε σελίδες που λίγο πριν με είχαν κάνει να βουρκώσω.
Αυτό που με κέρδισε στο «Γλυκιές στιγμές, πικρές θύμησες», είναι πως δεν προσπαθεί να εξωραΐσει τίποτα. Οι «γλυκιές στιγμές» υπάρχουν – αληθινές, ζεστές, γεμάτες γέλιο και αγάπη. Αλλά οι «πικρές θύμησες» είναι εκεί δίπλα τους, δεν σβήνουν, δεν ξεχνιούνται. Συνυπάρχουν, όπως συμβαίνει στις περισσότερες ζωές. Και η Μιμίκα και η Θουλίτσα δεν είναι χαρτονένιες φιγούρες – είναι αληθινές γυναίκες με λάθη, με φόβους, με επιλογές που τις κυνηγούν μέχρι τα γεράματα.
Κλείνοντας το «Γλυκιές στιγμές, πικρές θύμησες», βλέπετε πως η ζωή περνάει πιο γρήγορα απ’ ό,τι νομίζουμε, πως οι άνθρωποι που αγαπάμε γίνονται το σπίτι μας και πως οι αποφάσεις που παίρνουμε σήμερα μας ακολουθούν για πάντα.
Κι αναρωτιέμαι: πόσο τολμάμε στ’ αλήθεια να ζούμε κάθε μέρα σαν να μην υπάρχει άλλη ή πόσο συχνά αφήνουμε τις δικές μας μέρες να περνούν χωρίς να τις κοιτάμε κατάματα;
Περίληψη: Δύο αδερφές, η Μιμίκα και η Θουλίτσα. Δύο ψυχές δεμένες με αόρατα νήματα αγάπης, που πορεύτηκαν μαζί σε μια ζωή γεμάτη χαρές, λύπες, όνειρα, προκαταλήψεις που όριζαν τις μοίρες των ανθρώπων. Από τα πρώτα τους βήματα ως την τελευταία τους ανάσα, η μία στάθηκε φύλακας άγγελος της άλλης. Η Θουλίτσα, μια ψυχή αγνή, σχεδόν παιδική, με μια αθωότητα, σαγήνευε και μαγνήτιζε τους πάντες γύρω της. Η Μιμίκα, προσγειωμένη, συνετή, η φωνή της λογικής, η αδερφή που προστάτευε, ήξερε. Στη ζωή τους υπήρχαν πολλοί που τις αγάπησαν, όμως δεν κατάφεραν να τις προστατεύσουν από τη σκληρότητα της ζωής.
Με αφετηρία το 1950, ξεδιπλώνεται όχι μόνο η προσωπική τους ιστορία αλλά και η ιστορία μιας χώρας που άλλαξε, προδόθηκε, προχώρησε. Ένα συγκινητικό μυθιστόρημα για τις ζωές που καθορίζονται από τις εποχές τους, για το πεπρωμένο από το οποίο κανείς δεν μπορεί να ξεφύγει και να δραπετεύσει, για τις γλυκές στιγμές και τις πικρές θύμησες που μας ακολουθούν. Και για τη ζωή που πάντα πρέπει «να ζούμε κάθε μέρα σαν να μην υπάρχει άλλη».
Στοιχεία βιβλίου
Τίτλος: Γλυκές Στιγμές, Πικρές Θύμησες
Συγγραφέας: Χριστίνα Ρούσσου
Εκδόσεις: Έξη
ISBN: 978-618-571-377-5
Σελίδες: 506
Έτος έκδοσης: 2025
Επιμέλεια: Ζωή Τσούρα
Δημιουργία κεντρικής εικόνας: Νεκταρία Βαρσαμή-Πουλτσίδη
Υποστηρίξτε το blog μας με μία δωρεά, πατώντας εδώ
