Το βιβλίο Άγια Λευτεριά κλείνει την τριλογία για τον αγώνα του 1821. Μπορεί στο τέλος η Ελλάδα να αναγνωρίζεται ως ελεύθερο κράτος, το τίμημα όμως που πληρώθηκε είναι μεγάλο. Και εξίσου μεγάλη είναι δυστυχώς και η στεναχώρια που νιώθει ο κάθε σκεπτόμενος αναγνώστης διαβάζοντας το βιβλίο, κι ας μη φέρει ευθύνη για όσα περιγράφονται.
Προσωπική άποψη: Βίκυ Ζηλιασκοπούλου
Στα χρόνια που διαδραματίζεται η ιστορία αυτού του τόμου, ο εμφύλιος μαίνεται. Οι Έλληνες είναι διχασμένοι σε δύο στρατόπεδα, οι πολιτικοί κοιτούν την προσωπική τους ανάδειξη και το συμφέρον τους και δεν διστάζουν να δυσφημίσουν και να στραφούν εναντίον γνωστών οπλαρχηγών που πέτυχαν σημαντικές νίκες. Ταυτόχρονα, οι Τούρκοι προσπαθούν να καταστείλουν κάθε πυρήνα επανάστασης καταστρέφοντας ολόκληρες περιοχές, σκοτώνοντας ή πουλώντας για σκλάβους όλους τους κατοίκους. Εμείς παρακολουθούμε τη σφαγή της Χίου, των Ψαρών και τελικά την ηρωική έξοδο των πολιτών και πολεμιστών του Μεσολογγίου, με την οποία κλείνει το βιβλίο.
Έξι γεμάτοι μήνες είχαν διαβεί από τότε που η οθωμανική αυτοκρατορία είχε ρίξει καταπάνω στο Μεσολόγγι τον καλύτερο στρατό της με επικεφαλής τον πιο τρανό και άξιο στρατηγό της. Κι όμως, τούτη η μικρή πολιτεία των ψαράδων, η μισοβυθισμένη στη λάσπη και τη θάλασσα, το Μεσολόγγι, ολομόναχο και ηρωικό αντιβγήκε με τις λιγοστές δυνάμεις του στο τρομερό ασκέρι και το ανάγκασε να τραβηχτεί και να οπισθοχωρήσει λαβωμένο και αδυνατισμένο.
Διαβάστε την άποψή μας για το πρώτο βιβλίο της τριλογίας: Άγιο Αίμα
Η πλοκή φυσικά είναι εξαιρετική, η μυθοπλασία μπλέκεται όμορφα με την ιστορία και η ζωή των πρωταγωνιστών μας προχωρά, μέχρι να μάθουμε πώς τελειώνει η ιστορία του καθενός. Ο λόγος του συγγραφέα, η σύνταξη, οι λέξεις που χρησιμοποιεί είναι όπως πάντα μοναδικά, άψογα, χαίρεσαι να διαβάζεις. Οι χαρακτήρες είναι ζωντανοί, όσοι πλάστηκαν από τη φαντασία του περιγράφονται πλήρως, οι υπαρκτές προσωπικότητες προσεγγίζονται με ευγένεια και σεβασμό, βάσει των ιστορικών πηγών. Ιδιαίτερη μνεία θέλω οπωσδήποτε να κάνω στη Μαλαμή, ο χαρακτήρας της οποίας και οι ατάκες της με έκαναν να συγκινηθώ αλλά και να γελάσω.
Ο Νικόλας διάβασε πέντε και δέκα φορές το αναρτημένο ψήφισμα και δεν μπορούσε να το πιστέψει, δεν το χωρούσε ο νους του. Ο άντρας που πολεμούσε την Τουρκιά από τα παιδικάτα του, ο λαοπρόβλητος καπετάνιος που ξεσήκωνε τους ραγιάδες και τους ανύψωνε σε λεύτερους ανθρώπους, ο θριαμβευτής του Βαλτετσιού, της Τριπολιτσάς και των Δερβενακίων, οδηγούνταν σε δίκη και πιθανή εκτέλεση, λες κι η δόλια πατρίδα είχε τσούρμα ολάκερα σαν αυτόν και της περίσσευαν.
Το πιο δύσκολο σημείο του βιβλίου Άγια Λευτεριά είναι τα ιστορικά γεγονότα που περιγράφονται. Μέσα στο κείμενο δεν δίνονται πολλές λεπτομέρειες, το συνηθίζει αυτό ο Θοδωρής Παπαθεοδώρου, γράφει μόνο λίγες γραμμές και βάζει εκτενείς σημειώσεις στο τέλος του βιβλίου, ώστε όποιος θέλει να διαβάσει πιο αναλυτικά ορισμένα γεγονότα. Ε, αυτές ακριβώς οι σημειώσεις (που εγώ τις διάβαζα παράλληλα με την πλοκή του βιβλίου) με ζόρισαν και με στενοχώρησαν πολύ, αφού τα γεγονότα που αναφέρονται είναι πολύ βαριά για την εθνική μας περηφάνια. Η ιστορία που έχουμε διδαχθεί περιορίζεται στις μάχες και στα ηρωικά κατορθώματα, ελάχιστες πληροφορίες υπάρχουν για τον εμφύλιο και τα όσα ακολούθησαν. Εδώ, ο συγγραφέας επέλεξε να δώσει χώρο στις αναφορές στον εμφύλιο και αφιέρωσε σχεδόν όλο το τρίτο βιβλίο περιγράφοντας τα γεγονότα.
Διαβάστε την άποψή μας για το δεύτερο βιβλίο της τριλογίας: Άγιες Ψυχές
Γενικά, η τριλογία είναι άλλο ένα έργο που αξίζει να υπάρχει σε κάθε βιβλιοθήκη. Τόσο από άποψη ποιότητας γραφής, μυθοπλασίας και περιγραφής χαρακτήρων, όσο και αποτύπωσης της ιστορικής πραγματικότητας.
Πετάμε μια διχόνοια και ξεμπερδεύουμε, με αυτή δικαιολογούμε ό,τι κρίμα κι ό,τι παλιανθρωπιά κάνουμε. Η διχόνοια φταίει, λέμε και ξεμπερδεύουμε, μήτε οι άνθρωποι φταίνε, μήτε τα αψίθυμα και αγύριστα κεφάλια τους. Μα η διχόνοια δε φυτρώνει μονάχη της σαν αγριόχορτο. Θέλει λίπασμα και πότισμα, και σε τούτο είμαστε οι καλύτεροι περιβολάρηδες.
Περίληψη Άγια Λευτεριά: Συναγμένοι πίσω απ’ το τείχος, καρτερούν με το όπλο στο χέρι, με την ψυχή στο στόμα. Άντρες και γυναίκες όμοια ντυμένοι με φουστανέλες και σελαχλίκια, τα παιδιά λαιμαριές κρεμασμένες απάνω στα κορμιά τους σαν τάματα σε εικονίσματα, ναρκωμένα απ’ το αφιόνι.
Μόλις το φεγγάρι χάνεται στα διαβατάρικα σύγνεφα, το πρόσταγμα των καπεταναίων ακούγεται σ’ όλη τη φάλαγγα σαν πνιχτικό ψιθύρισμα. Αγωνιστές και γυναικόπαιδα κινούν για τη μεγάλη Έξοδο διαβαίνοντας σιωπηρά την πύλη. Κάποιοι γέρνουν και φιλούν το χιλιοτρυπημένο απ’ τα βόλια τείχος, κάποιοι άλλοι το ανασκαμμένο απ’ τις μπόμπες χώμα. Τα ραίνουν, τα ποτίζουν με τα σεβαστικά τους δάκρυα.
«Αχ, Μισολόγγι, που σ’ αφήνουμε… Αχ, αίματα που σε ποτίσαμε άδικα…»
Στη Χίο, στα Ψαρά, στο Μεσολόγγι…
Από ολοκαύτωμα σε ολοκαύτωμα τραβάει ο λαός μας, που πολεμάει ν’ αντιγυρίσει τη σκλάβα μοίρα του, ματοβαμμένος μ’ ακόμη ορθός. Συνάμα, πλάι στο λαμπρό μεγαλείο του αγώνα, στέκει η σκοτεινιά της μνησικακίας και της ιδιοτέλειας που φέρνει αδερφοσκοτωμό.
Η Δέσπω, η Αργυρώ, ο Νικόλας, ο Στέφανος, η Λενίτσα, ο Γιωργάκης, η Μαλαμή, ο γερο-Καψάλης, άγιες ψυχές σε τούτο τον ματωμένο κόσμο, ανασαίνουν με βια κι αγωνίζονται με νύχια και δόντια ν’ ανταμώσουν λευτεριά και λύτρωση.
Σε τούτο ή τον άλλο κόσμο.
Στοιχεία βιβλίου
Τίτλος: Άγια Λευτεριά
Συγγραφέας: Θοδωρής Παπαθεοδώρου
Εκδόσεις: Ψυχογιός
Σελίδες: 616
Ημερομηνία έκδοσης: Δεκέμβριος 2021
ISBN: 978-618-01-3972-3
Επιμέλεια κειμένου: Ζωή Τσούρα
Υποστηρίξτε το blog μας με μία δωρεά, πατώντας εδώ
