Από τις Εκδόσεις Πατάκη κυκλοφορεί το βιβλίο της συγγραφέως και αφηγήτριας Λίλης Λαμπρέλλη «Το πέρασμα. Αϊβαλί-Μυτιλήνη, 1922» σε εικονογράφηση της Κατερίνας Βερούτσου. Απευθύνεται σε ηλικίες δέκα ετών και άνω, αλλά μπορεί να διαβαστεί και από ενήλικο κοινό με ενδιαφέρον.
Προσωπική άποψη: Αγγελίνα Παπαθανασίου
Πρόκειται για καταγραφή αληθινών γεγονότων λίγο πριν τη Μικρασιατική Καταστροφή το 1922. Αφηγήτρια η Ελένη, ένα κορίτσι εννιά ετών (η γιαγιά της συγγραφέως), που ως μεγαλύτερη από τα αδέλφια της, δυο ακόμα κορίτσια και ένα αγόρι μωρό, εξιστορεί όλα όσα συνέβησαν στην πόλη της πριν την καταλάβουν οι Τούρκοι.
Η συνύπαρξη με τους Τούρκους γείτονες και φίλους τους, τα τραπέζια γεμάτα με κάθε λογής εδέσματα για τις γιορτές και τα γλέντια τους. Το κείμενο ξεχειλίζει από αρώματα και χρώματα της Μικράς Ασίας, ενώ σιγά σιγά, οδηγεί τους αναγνώστες του στην απόλυτη καταστροφή αυτής της ομορφιάς και της ειρηνικής συνύπαρξης των λαών.
Οι άντρες της οικογένειας, όπως και όλοι σχεδόν οι άντρες μεταξύ δεκαοκτώ και σαράντα πέντε ετών, βρίσκονται κρατούμενοι στα χέρια των Τούρκων. Μένουν μόνες τους πέντε γυναίκες και ένα μωρό παιδί. Η μητέρα παίρνει την απόφαση να φύγουν για να γλιτώσουν. Πρέπει να περάσουν απέναντι.
«Γρήγορα, κοπελούδες, μήπως και καταφέρουμε να μπούμε σε πλοίο» έλεγε η μάνα. Είχε φτιάξει τρεις μικρούς μπόγους μόνο με ασπρόρουχα, ένα σαπούνι και τα απολύτως απαραίτητα.
Ένα βιβλίο που καταγράφει πολύ ζωντανά τον αγώνα της οικογένειας για τη σωτηρία, τις κακουχίες και δυσκολίες που βιώνει μέχρι να φτάσει με ασφάλεια στη νέα της πατρίδα και την προσπάθειά της να στήσει από την αρχή τη ζωή της με ελάχιστα μέσα στη διάθεσή της.
Εκείνες τις δυο χρονιές, σε κάθε βαπόρι με πρόσφυγες από τη Μικρασία, όταν δεν είχαμε σχολειό, ενώ η μάνα δούλευε, η γιαγιά μάς έπαιρνε μαζί της, τρέχαμε και στηνόμασταν στο λιμάνι, μήπως δούμε κάποιον απ’ τους χαμένους δικούς μας. Κανείς δεν αξιώθηκε να ’ρθει.
Μέσα από την πολύ ζωντανή γραφή, τα παιδιά γνωρίζουν ένα σημαντικό κομμάτι της ιστορίας μας, αλλά αντιλαμβάνονται επίσης ότι η ζωή δυστυχώς είναι απρόβλεπτη. Εξαιτίας μιας καταστροφής ή ενός πολέμου, πολλοί άνθρωποι αναγκάζονται να αφήσουν τον τόπο τους, τα αγαπημένα τους πρόσωπα, προκειμένου να ζήσουν ασφαλείς σε έναν τόπο νέο. Κάπως έτσι δημιουργούνται οι πρόσφυγες σε κάθε γωνιά του κόσμου.
Περιγραφή: Tο πέρασμα πέντε γυναικών και ενός μωρού –γιαγιά, μάνα, τρία μικρά κορίτσια κι ένα αβάφτιστο αγόρι– από το Αϊβαλί στη Μυτιλήνη, το 1922, με βάση πραγματικές μαρτυρίες. Οι εφτά άντρες της οικογένειας έμειναν πίσω και δεν άφησαν κανένα ίχνος, σαν να τους ρούφηξε η γη.
Αυτό το πέρασμα μοιάζει με τις ματριόσκες, τις ρώσικες κούκλες-φωλιές που η καθεμιά τους κρύβει πολλές μικρότερες, γιατί όσο ανοίγεις τις φωλιές της ιστορίας, τόσο βρίσκεις ότι τα καταχωνιασμένα περάσματα είναι πολλά. Η βασική αφηγήτρια είναι η μεγαλύτερη από τα τρία κορίτσια, η Ελένη, εννιά χρονών εκείνη τη σημαδιακή χρονιά.
Υλικά του μικρασιατικού αυτού αφηγήματος αποτέλεσαν η μυθοπλασία, μαρτυρίες Αϊβαλιωτών που μέσα στις δεκαετίες καταγράφηκαν σε βιβλία και στον τύπο –ένας από τους Αϊβαλιώτες αυτούς είναι και ο Ηλίας Βενέζης, το λογοτεχνικό έργο του οποίου φώτισε πολλές πτυχές της ιστορίας–, ιστορικά γεγονότα, μνήμες από τις οικογένειες των παππούδων της συγγραφέα και η πανταχού παρούσα στη ζωή της προφορική παράδοση.
«Ξέρεις, κι οι καημοί λιγοστεύουν και χάνονται. Στην αρχή, μοιάζουν με θεόρατα κύματα από τσιρίδες που πλησιάζουν, έρχονται και μας ξεκουφαίνουν, κυριεύουν ολόκληρη τη ζωή μας, κι ύστερα σιγά σιγά ξεμακραίνουν, ώσπου, σαν έρθει το πλήρωμα του χρόνου, βουλιάζουν πίσω από τον ορίζοντα και δε μας ταράζουν πια».
Στοιχεία Βιβλίου
Τίτλος: Το πέρασμα. Αϊβαλί-Μυτιλήνη, 1922
Συγγραφέας: Λίλη Λαμπρέλλη
Εικονογράφος: Κατερίνα Βερούτσου
Εκδόσεις: Πατάκη
ΙSBN: 9789601629483
Ημ. Έκδοσης 02/2022
Επιμέλεια: Ζωή Τσούρα
Δημιουργία κεντρικής εικόνας: Νεκταρία Βαρσαμή-Πουλτσίδη
Υποστηρίξτε το blog μας με μία δωρεά, πατώντας εδώ
