«Σκόνη», ο τίτλος της νουβέλας του Νορβηγού συγγραφέα Bjornstjerne Bjornson που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Συρτάρι σε μετάφραση του Χρίστου Κρεμνιώτη.
Προσωπική άποψη: Αγγελίνα Παπαθανασίου
Ο συγγραφέας, ποιητής και δημιουργός του εθνικού ύμνου της Νορβηγίας, βραβευμένος το 1903 με Νόμπελ Λογοτεχνίας, θεωρείται ένας από τους πιο σημαντικούς λογοτέχνες της χώρας του. Στην Ελλάδα, τα έργα του δεν είναι γνωστά.
Η νουβέλα «Σκόνη» γράφτηκε το 1882 και μας μεταφέρει στο Stoksund της Νορβηγίας, στην οικία της οικογένειας Άτλουνγκ. Ο αφηγητής της ιστορίας είναι φίλος της οικογένειας. Τους επισκέπτεται, έχοντας να τους δει αρκετά χρόνια. Ξεκινά την αφήγησή του με την περιγραφή των μαγευτικών τοπίων που περνούν μπροστά στα μάτια του κατά τη διάρκεια της διαδρομής μέχρι την οικία της οικογένειας, και στη συνέχεια η περιγραφή εστιάζει στην οικία και στα πρόσωπα της οικογένειας.
Το ταξίδι ήταν πανέμορφο. Πρόσφατα είχε χιονίσει πάλι και όλα ήταν ντυμένα στα λευκά. Δε φυσούσε ο παραμικρός άνεμος. Μια ελάχιστη άνοδος της θερμοκρασίας όμως έκανε τα δέντρα, που χαμηλά ήταν πυκνότερα, να μην μπορούν να βαστάξουν το χιόνι και έτσι, ενώ στην κορυφή τους ήταν σκεπασμένα, πιο κάτω οι φυλλωσιές τους είχαν λιγάκι χνούδι μόνο από τις νιφάδες που είχαν πέσει το ξημέρωμα.
Ο αφηγητής παρατηρεί γύρω του τόσο το περιβάλλον όσο και τα πρόσωπα. Εστιάζει στις αλλαγές που έχει επιφέρει πάνω τους ο χρόνος που μεσολάβησε από την προηγούμενη φορά που συναντήθηκε με το ζεύγος Άτλουνγκ. Ιδιαίτερα η γυναίκα τού φαίνεται αλλαγμένη, τόσο εξωτερικά, όσο κι εσωτερικά. Συνομιλεί με τα παιδιά της οικογένειας, τον Αντόνιο και τον Στορμ, ακούει για τον θάνατο ενός μικρού αγοριού που έμενε κοντά τους και πνίγηκε στη λίμνη. Του μιλούν για την αγάπη του Θεού, το πεπρωμένο. Γνωρίζει τη Στίνα, τη γυναίκα που φροντίζει τα δυο αγόρια, και αντιλαμβάνεται ότι έχει μεταδώσει στα αγόρια τις δικές της θρησκευτικές πεποιθήσεις.
Ο αφηγητής δεν παίρνει θέση για όσα βλέπει και ακούει. Παρατηρεί, αφουγκράζεται, αλλά δεν εκφέρει άποψη. Έχει αντιληφθεί ότι μεταξύ του ζευγαριού υπάρχει διαφωνία για τη διαπαιδαγώγηση των αγοριών.
Η οικογένεια της ιστορίας είναι εύπορη και ζει μια άνετη ζωή κοντά στη φύση. Οι χαρακτήρες των δυο γονιών είναι εκ διαμέτρου αντίθετοι. Ο πατέρας πιο ορθολογιστής, χωρίς έντονα συναισθήματα, ασχολείται με τις επιχειρήσεις του και αφήνει στη σύζυγό του την ανατροφή των παιδιών του. Δεν συμφωνεί μαζί της, αλλά δεν προχωρεί σε κάποια κίνηση. Από φόβο μήπως ταραχτεί η «φαινομενική ηρεμία» της οικογένειας; Ενδεχομένως. Η μητέρα από την άλλη πλευρά έχει δημιουργήσει έναν δικό της κόσμο, είναι πιο συναισθηματική. Βιώνει μοναξιά, ανία.
Μέσα σε λιγότερες από εκατό σελίδες, στη Σκόνη ο συγγραφέας ξεδιπλώνει μια ιστορία που μπορεί να μην έχει έντονη δράση, αλλά γοητεύει τον αναγνώστη με τη γραφή του, την πιο λυρική, τη σκιαγράφηση των χαρακτήρων του. Παρασύρει το αναγνωστικό κοινό σε ένα ταξίδι πίσω στον χρόνο, στον 19ο αιώνα. Το παρακινεί να αφουγκραστεί τους ήρωές του, να βιώσει το δράμα τους, να αναλογιστεί τη ζωή, την αγάπη, την εξουσία, τον θάνατο.
Περιγραφή: «Μία μέρα πρόσφερε τη ζωή, μια άλλη χάριζε τον θάνατο», αναφέρεται σε κάποια από τις γραμμές που υφαίνουν αυτήν την ιστορία και κάτι τέτοιο μοιάζει με ανατροπή μόνο υπό το σκιόφως της λήθης της εξατομίκευσης της ζωής, όχι δε, στο φως του κάθε προσωπικού βίου ως κάτι το πανανθρώπινο, εκεί που υπάρχει συντονισμός με τη συχνότητα μιας σκληρής ή εύκολης, πάντως ατομικής, καθημερινότητας και όχι στα κύματα της Κοινωνίας, όπου η θυσία σε ξανοίγει στην υφήλιο. Ο -ἵνα μὴ τὸ κακὸν ἀθάνατο γένηται – θάνατος είναι ο φύλακας άγγελός μας και μέσα από αυτήν την υποδουλωτική συχνότητα• ίσως κάτι τέτοιο να συμβαίνει και στην παρούσα νουβέλα. Όμως η πρόθεση παραμένει η μεγαλύτερη προϋπόθεση και καρτερά την πράξη, για να μην εκπέσει η αποτυχία της σε δικαιολογία.
Ο Bjornstjerne Bjornson μας τοποθετεί εκεί, όπου τα τάλαντα και οι διαστάσεις του ανθρώπινου νοσούν και καθίστανται εμμονές, δηλαδή εκεί, όπου η επιστήμη και η πίστη συγκρούονται, ζουν με προφάσεις και πεθαίνουν με δικαιολογίες. Μεταξύ των πεποιθήσεων, το δράμα της αθωότητας – το μόνο που μετρά. Σύζυγοι – ανέπαφες εφαπτόμενες. Και στο κενό ουσίας που χαίνει ανάμεσα σε βεβαιότητες, τα παιδιά. Όλα αυτά, σε μια μεριά της ομορφιάς του κόσμου, όπου «Παντού η θάλασσα έφτανε ως εκεί που ξεκινούσε το χιόνι. Μικρές φθαρμένες πέτρες και λίγα φύκια, μόνο αυτά σε διευκόλυναν να διακρίνεις πού χωρίζονταν αυτές οι δύο εκδοχές της ίδιας φύσης. Το νερό, το χιόνι, τα δύο τους χρώματα. Ποίηση και πραγματικότητα, με την ποίηση, εξίσου πραγματική με τη δεύτερη και την πραγματικότητα, λιγότερο διαρκή από την πρώτη».
Στοιχεία Βιβλίου
Τίτλος: Σκόνη
Συγγραφέας: Bjornstjerne Bjornson
Μετάφραση: Χρίστος Κρημνιώτης
Εκδόσεις: Συρτάρι
ISBN: 978-618-5763-34-3
Ημ. Έκδοσης: 12/12/2024
Επιμέλεια κειμένου: Ζωή Τσούρα
Υποστηρίξτε το blog μας με μία δωρεά, πατώντας εδώ
