Στη σημερινή συνέντευξη στους Θεματοφύλακες Λόγω τεχνών, ο δημοσιογράφος και συγγραφέας κύριος Παναγιώτης Σερ. Χανός μας παρουσιάζει το μυθιστόρημα «Οι Ιέρειες της Εκάτης», ένα εξαιρετικό μείγμα φαντασίας και ιστορικής πραγματικότητας. Μια γλαφυρή αφήγηση δραματικών γεγονότων με συγκλονιστικές ανατροπές που κόβουν την ανάσα.
Βυζάντιο, λίγο πριν την Άλωση. Το βιβλίο μας μεταφέρει στη Σηλυβρία του 1447 μ.Χ., το τελευταίο προπύργιο της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας που παραπαίει, όπου μυστικά, πάθη, συνωμοσίες και μάχες καθορίζουν την πορεία προς τη Συντέλεια. Θα καθυστερήσει η επέλαση των Οθωμανών; Κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Anubis.
Συνέντευξη
Ρωτάει η Νεκταρία Βαρσαμή-Πουλτσίδη
Καλησπέρα σας, κύριε Χανέ, ευχαριστώ για τον χρόνο σας. Τι σας ενέπνευσε να γράψετε για το χαμένο χρονικό της Σηλυβρίας και πώς συνδυάσατε την ιστορική πραγματικότητα με το στοιχείο της φαντασίας;
Απ: Να σας ευχαριστήσω για την ευκαιρία που μου δίνετε να απευθυνθώ στους αναγνώστες σας και να ευχηθώ Χρόνια Πολλά και καλή χρονιά σε όλους. Στην ερώτησή σας τώρα: Η Σηλυβρία είναι από μόνη της ένα αίνιγμα. Ιδρύθηκε το 675 π.Χ. από τους Μεγαρείς και είναι μια από τις σημαντικότερες αρχαίες ελληνικές πόλεις της σημερινής Τουρκίας. Με τα σπίτια της να βρέχονται στη θάλασσα του Μαρμαρά, χωροταξικά βρίσκεται περί τα 74 χιλιόμετρα δυτικά της Κωνσταντινούπολης. Στα πρώιμα βυζαντινά χρόνια μετονομάστηκε σε Ευδοξιούπολη προς τιμήν της Ευδοξίας, συζύγου του Αυτοκράτορα Αρκάδιου (395-408). Το κάστρο της, το κάστρο των Σάκκων, χτισμένο στην κορυφή ενός απόκρημνου βράχου περίπου 500 μέτρα ψηλότερα από τη θάλασσα, ήταν κυριολεκτικά απόρθητο. Πολιορκήθηκε δεκάδες φορές, αλλά ποτέ δεν έπεσε. Εκεί βρισκόταν, σύμφωνα με όλες τις ιστορικές πηγές, το τελευταίο εργαστήρι παρασκευής του υγρού πυρός, της φωτιάς που δεν σβήνει… Στην απόρθητη Σηλυβρία λοιπόν εμφανίζεται ένα ιστορικό παράδοξο: αυτό το μυστικό εργαστήρι που λειτουργούσε επί 40 χρόνια υπό την εποπτεία και την επίβλεψη του Μανουήλ Παλαιολόγου και του εκάστοτε Ρωμαίου αυτοκράτορα, έξι χρόνια πριν την άλωση της Πόλης σταμάτησε αιφνιδίως να παράγει το -τόσο απαραίτητο για τη βυζαντινή άμυνα- φονικό υγρό. Όλες οι πηγές αναφέρουν ότι σταμάτησε, όμως κανείς δεν μας λέει το γιατί. Αυτό το γιατί ήταν το ερώτημα, η πρόκληση, αλλά και η ιδέα για τη συγγραφή ενός μυθιστορήματος (όπως εξηγώ στον πρόλογο του βιβλίου) που μου έδωσε την ευκαιρία να περιγράψω τον ορατό, αλλά και τον αόρατο πόλεμο ανάμεσα στους Βυζαντινούς και το οθωμανικό στοιχείο… Μάταιος κόπος! Αποδείχθηκε Λερναία Ύδρα! Διότι αφού μετά από εκτεταμένη και ενδελεχή έρευνα κατάφερα να δώσω απάντηση στο κυρίαρχο ερώτημα, αμέσως μετά προέκυψαν άλλα τρία και συγκεκριμένα: Υπάρχουν εκ των προτέρων χαμένες υποθέσεις; Αξίζει άραγε να αγωνίζεται κάποιος για αυτές; Από ποιο υλικό είναι τελικά φτιαγμένοι οι ήρωες;
Όμως αυτή είναι στην πραγματικότητα και η ζωτική φύση της επιτυχούς πεζογραφίας: να επιχειρείς να δώσεις απάντηση στα ερωτήματα (υπαρξιακά ή γνωστικά) τα οποία προκύπτουν, με τέτοιο τρόπο, ώστε να δράσουν ευεργετικά και να εγείρουν τη σκέψη του αναγνώστη.
Οι Ιππότες του Δράκου παίζουν σημαντικό ρόλο στην πλοκή. Ποια είναι η σχέση τους με το υγρό πυρ και πώς διαχειριστήκατε την αφήγηση αυτής της μυστικής αδελφότητας;
Απ: Πώς θα μπορούσαν αλλιώς; Ο ρόλος τους είναι θεμελιώδης. Ποιος άλλος θα κατάφερνε να διαφυλάξει το μυστικό της “υγρής φωτιάς” παρά οι ίδιοι οι Δράκοι. Συνεπώς ακόμα και να μην υπήρχαν, θα έπρεπε να τους εφεύρω. Βεβαίως το Τάγμα των Ιπποτών του Δράκου υπήρξε πραγματικά και τα μέλη του ήταν ένα είδος υπερ-πολεμιστών, ατρόμητων και άριστα εκπαιδευμένων στις πολεμικές τέχνες. Η μυστική αδελφότητα, μοναδική στα Βαλκάνια μέχρι την ίδρυση της Φιλικής Εταιρείας, ιδρύθηκε το 1402 από τον Σέρβο ηγεμόνα Στέφανο Λαζάρεβιτς υπό την έγκριση και την εποπτεία του Βυζαντινού Αυτοκράτορα Μανουήλ Παλαιολόγου, (γεννήτορα του έσχατου Βασιλέα Κωνσταντίνου ΙΑ’ Δραγάση Παλαιολόγου) με σκοπό την προστασία της Χριστιανοσύνης από την οθωμανική απειλή. Ανάμεσα στους επιφανείς άρχοντες και ιππότες του Τάγματος των Δράκων, συγκαταλέγονται πολλοί από τους ηγεμόνες και τους βασιλείς της εποχής στη Βαλκανική και την Ανατολική Ευρώπη, μεταξύ των οποίων και ο γνωστός Κόμης Δράκουλας, ο Παλουκωτής (Βλαντ Γ’ Τσέπες), ηγήτωρ της Βλαχίας. Η ελληνική σέκτα της απόκρυφης αδελφότητας αναλάμβανε πάντοτε απόρρητες και υψηλού κινδύνου αποστολές. Μία από αυτές ήταν η προστασία του κάστρου των Σάκκων (της Σηλυβρίας) και η διαφύλαξη της πολύτιμης φόρμουλας για την παρασκευή του “Υγρού Πυρός”. Το πόσο ατρόμητοι και γενναίοι ήταν οι ιππότες του Δράκου αποδεικνύεται από το γεγονός ότι παρά τις συλλήψεις και τα εξαιρετικά επώδυνα βασανιστήρια των Οθωμανών που έφταναν μέχρι τον μαρτυρικό θάνατο δι’ ανασκολοπισμού, το μυστικό της φόρμουλας του υγρού πυρός δεν αποκαλύφθηκε ποτέ.
Οι «Ιέρειες της Εκάτης» φαίνεται να κινούν τα νήματα στο παρασκήνιο. Τι αντιπροσωπεύουν και πώς συνδέονται με τη μυθολογία; Τι ρόλο παίζει η τελευταία στη ζωή σας;
Απ: Εκπροσωπούν μια άλλοτε πανίσχυρη, αλλά σήμερα ξεχασμένη θρησκεία, ενώ αντιπροσωπεύουν (συμβολικά) τις τρεις ηλικίες της αρχαίας Θεότητας, της Εκάτης και της θηλυκής γεωγραφίας: την κόρη, τη μητέρα και τη γραία. Διαπνέουν τη μυθιστορία οριζοντίως και καθέτως, ρίχνουν φως για πρώτη φορά στα απόκρυφα Μυστήρια της αρχαιότητας όπως αυτά των Καβείρων, αποκαλύπτοντας παράλληλα τη μυστικιστική αλήθεια των Χαλδαϊκών Χρησμών που κατάφερε να διασώσει ο Μέγας αλχημιστής, φιλόσοφος, συγγραφέας και ακαδημαϊκός Μιχαήλ Ψελλός. Είναι πανταχού παρούσες και συνάμα αόρατες, έχουν ανοσία απέναντι στις λοιμώδεις ασθένειες και επιβιώνουν κόντρα στην τοξικότητα και στα πάσης φύσεως δηλητήρια. Κατά κάποιον τρόπο απελευθερώνουν τη μαγεία, ασκούν τη γοητεία και τη σαγήνη με συναρπαστικό τρόπο, σε κάνουν έρμαιο των προθέσεων και των διαθέσεών τους… Κι εσύ σαν υπνωτισμένος ακολουθείς αναπόφευκτα το νήμα της ιστορίας, με τα αντανακλαστικά σου μεθυσμένα, και όλες τις αισθήσεις σου σε απόλυτη εγρήγορση. Με αυτό τον τρόπο βίωσα κι εγώ, υποταγμένος, για περίπου έναν χρόνο μαζί με τις τρεις ηρωίδες και μετέφερα στο χαρτί όλα όσα περιγράφω στο βιβλίο.
Η πλοκή του βιβλίου συνδυάζει πολεμικές σκηνές, πολιτικές ίντριγκες και σκοτεινές συνωμοσίες. Ποιο από αυτά τα στοιχεία ήταν πιο απαιτητικό στη συγγραφή; Αντιμετωπίσατε δυσκολίες;
Απ: Ξέρετε, ο τρόπος που γράφω είναι απολύτως βιωματικός. Το λέω αυτό μετά λόγου γνώσεως και για να σας εξηγήσω πώς λύνω κάθε φορά τα προβλήματα της συγγραφής. Η δυσκολία έγκειται μέχρι να καταφέρω να μπω στο κλίμα της μυθιστορίας, αλλά μετά δεν υπάρχει κανένα εμπόδιο. Όταν ανοίξουν οι Πύλες της φαντασίας πηδώ μέσα και με τα δύο μου πόδια και όλα εξελίσσονται αρμονικά. Τότε θαρρώ ότι γίνομαι αυτόπτης μάρτυρας των γεγονότων που περιγράφω, ανεξαρτήτως του χρόνου και του τόπου, ότι βρίσκομαι νοερά εκεί. Και νομίζω ότι είναι κάτι που πετυχαίνω σε υπερθετικό βαθμό. Συχνά οι αναγνώστες μου, στον διάλογο που κάνω μαζί τους, μου λένε ότι έχουν την αίσθηση ότι βρίσκομαι κρυμμένος πίσω από μία πολεμίστρα, άλλοτε πίσω από έναν βράχο στο πεδίο της μάχης, κι άλλοτε σκαρφαλωμένος στο άλμπουρο ενός πλοίου. Λένε ακόμα ότι κατασκοπεύω αθέατος από την κλειδαρότρυπα τα όσα συμβαίνουν πίσω από τις κλειστές πόρτες, τις διπλοκλειδωμένες κρεβατοκάμαρες και τις ερμητικά σφραγισμένες πολεμικές αίθουσες όπου συνεδριάζουν οι βασιλείς και οι αυτοκράτορες με τους υποτακτικούς τους. Στην πραγματικότητα δεν κατασκοπεύω κανέναν: κλείνω τα μάτια μου και τους βλέπω, κυριολεκτικά βλέπω τους ήρωες την ώρα της δράσης. Παρακολουθώ τη μυθιστορία μου να εξελίσσεται χωρίς να ξέρω πώς θα τελειώσει, με το ίδιο ενδιαφέρον ενός αναγνώστη που ξεφυλλίζει για πρώτη φορά το βιβλίο μου.
Το βιβλίο «Οι Ιέρειες της Εκάτης» χαρακτηρίζεται από λυρισμό και έντονες συναισθηματικές ανατροπές. Ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση στο να αποδώσετε τα τραγικά γεγονότα με τέτοια ένταση;
Απ: Όπως το βλέπω και το διαβάζω τώρα, ήταν κάτι πολύ παραπάνω από πρόκληση: ήταν ένας ύμνος στη γυναίκα, μια ειλικρινής υπόκλιση και ένας απέραντος σεβασμός στην εξέχουσα διαφορετικότητα, στην παρουσία, στην υπόσταση, στην ευφυΐα, στις ευαισθησίες, στις δεξιότητες, στις ανάγκες και στις επιθυμίες της. Στο βιβλίο, πρόκειται για τρεις καλλονές, αριστουργήματα της ανθρώπινης γλυπτικής, με ξεχωριστές ικανότητες, που αναπαριστούν τις τρεις μορφές της Εκάτης (όχι εικαστικά, αλλά μάλλον συμβολικά), οι οποίες δημιουργήθηκαν με σκοπό να προσθέσουν μια πικάντικη γεύση στην πλοκή. Αυτή ήταν η αρχική μου πρόθεση. Όπως όμως συμβαίνει σχεδόν πάντοτε με τους ισχυρούς ήρωες μυθιστορημάτων, συνέβη κι εδώ: οι γυναικείες μορφές αυτονομήθηκαν, επαναστάτησαν και διεκδίκησαν μέγιστη συμμετοχή και επάξιο μερίδιο στη μυθιστορία. Διεκδίκησαν και το κέρδισαν.
Επιμέλεια κειμένου: Ζωή Τσούρα
Υποστηρίξτε το blog μας με μία δωρεά, πατώντας εδώ
