Στη σημερινή συνέντευξη στους Θεματοφύλακες Λόγω Τεχνών, φιλοξενείται η συγγραφέας Αριάδνη Νικολάρα με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου της «Καταρράκτες Δακρύων» από τις εκδόσεις Γραφή.
Συνέντευξη
Ρωτάει η Αγγελίνα Παπαθανασίου
Ευχαριστούμε πολύ για τη συνέντευξη που μας παραχωρείτε. Πολλές οι ιδιότητες που σας συντροφεύουν. Καθηγήτρια Αγγλικών, τραπεζικός υπάλληλος, επιχειρηματίας, αρθρογράφος, συγγραφέας. Πώς προέκυψε η συγγραφή στη ζωή σας; Ήρθε τυχαία ή ήταν όνειρο ζωής που έγινε πραγματικότητα;
A.N. Η γλώσσα είναι ό,τι καλύτερο έχω πάρει ως δώρο στη ζωή αυτή. Η γλώσσα μας και τα κείμενα των κλασικών συγγραφέων. Αυτά με επηρέασαν βαθύτατα από τα σχολικά μου χρόνια. Είχα εμμονή με την έκθεση και την άψογη ορθογραφία και σύνταξη. Πάντα έψαχνα να βρω «τι θέλει να πει ο ποιητής», τι υπονοεί ο κάθε συγγραφέας πίσω από τις λέξεις. Ήθελα να γνωρίσω αυτά τα μυθικά πλάσματα που έβγαζαν την ψυχή τους στο χαρτί καλύτερα. Ξεκινούσα πάντα από τη βιογραφία τους για να τους ανακαλύψω. Εξάλλου κάθε φάση της ζωής τους γεννούσε διαφορετικά γραπτά.
Συμφωνώ πως είναι πολλές οι ιδιότητές μου. Έτσι ήμουν πάντα, πολυπράγμων. Αυτό όμως είναι και το μυστικό της γραφής μου. Όλες οι εμπειρίες μου αποτυπώνονται με κάποιο τρόπο, είτε στις ιστορίες μου είτε στην ποίησή μου.
Έχετε ασχοληθεί με όλα σχεδόν τα λογοτεχνικά είδη. Από τις εκδόσεις Γραφή κυκλοφορεί η ποιητική σας συλλογή «Καταρράκτες δακρύων». Ποιήματα που αντικατοπτρίζουν την εποχή μας αλλά και προσωπικά σας βιώματα. Γράφτηκαν κάποια συγκεκριμένη χρονική περίοδο; Υπήρχαν σε αρχεία του υπολογιστή σας και κάνατε κάποια επιλογή;
A.N. Αλήθεια είναι πως όλα μου τα χειρόγραφα από το 1992 και μετά άρχισαν να περνούν στον υπολογιστή διαδοχικά. Υπάρχουν και άλλα που δεν συμπεριλήφθηκαν σε αυτήν την έκδοση, και παλιότερα και τωρινά. Από την ώρα που αποφασίσεις να εκτεθείς δημόσια, αρχίζεις να φιλτράρεις, να λογοκρίνεις πρώτος εσύ τον εαυτό σου. Επίσης, επειδή πρώτα εγώ η ίδια επιμελούμαι την έκδοσή μου, σε συνδυασμό βέβαια με τον εκδότη μου, θέλω να υπάρχει μια ομοιομορφία στο περιεχόμενο και μια ισορροπία μεταξύ των παλαιοτέρων και των νεότερων κειμένων/ποιημάτων. Κι ειδικά εδώ όπου ήθελα να τα συνοδέψω με φωτογραφίες. Κατά τη συγγραφή τους πάντα έγραφα ημερομηνία και τοποθεσία ή σκηνοθετικές οδηγίες, του τύπου ποια ήταν η αφορμή για το καθένα. Π.χ. κάποια από τα πιο πρόσφατα ποιήματα έχουν πάρει έμπνευση από τη δουλειά μου ως μεσίτρια. Ο εκδότης μου θεώρησε καλό αυτά να τα παραλείψει. Σέβομαι τη δουλειά των συνεργατών μου, ο καθένας ξέρει καλύτερα τι είναι πιο politically correct.
Υπάρχουν αγαπημένοι συγγραφείς και ποιητές που έχουν επηρεάσει ενδεχομένως τον τρόπο γραφής σας;
A.Ν. Αν και φλύαρη ως φιλόλογος, τα τελευταία χρόνια η γραφή μου έγινε πιο συνοπτική, πιο κωδικοποιημένη. Προσπαθώντας να καταλάβω τι γράφουν τα πιο ευπώλητα μυθιστορήματα στην αγορά που έχουν το μέγεθος και το βάρος ενός τούβλου, αποφάσισα πως δεν είναι κάτι που με εκφράζει, δεν μπορώ να γράφω «σάλτσες» ή λυρικές περιγραφές που κοροϊδεύαμε ακόμη κι εμείς κάποτε, πόσο μάλλον στην ψηφιακή και ταχύτατη εποχή μας που κανείς δεν έχει χρόνο για ονειροπολήσεις και το διάβασμα βιβλίων έχει περιοριστεί. Ως ψηφιακή δημιουργός γνωρίζω πως πρέπει να είμαστε πλέον «to the point». Κι αυτό με έκανε να αγαπήσω τους ολιγόλογους συγγραφείς και ποιητές. Στη δημιουργική γραφή έχω πάρει μαθήματα από την κυρία Σοφία Νικολαΐδου, και από παλιότερους συγγραφείς αγαπώ τη γενιά του ’30, που έναν αιώνα μετά, είναι ακόμη φρέσκοι κι επίκαιροι. Στην ποίηση δεν διαβάζω κάποιον νεότερο συγκεκριμένα, βρίσκω στις ομαδικές συλλογές που συμμετέχω κάποιους πολύ ενδιαφέροντες στίχους στο δικό μου μήκος κύματος και αποφεύγω τα βαρύγδουπα και αρχαιοπρεπή ποιήματα, που νομίζω πως πια δεν συνάδουν με την εποχή μας. Από παιδί αγαπώ να διαβάζω Ελύτη γιατί αντανακλά το φως της Ελλάδας και τον Καβάφη για τη στιβαρότητα, την απλότητα των θεμάτων αλλά και τον ελληνικό χαρακτήρα του.
Πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι σήμερα για έναν νέο συγγραφέα να βρει εκδοτική στέγη για τα κείμενά του; Συναντήσατε δυσκολίες στον εκδοτικό χώρο;
Α.Ν. Πιστεύω ακράδαντα πως πλέον το να εκδώσεις ένα πόνημά σου είναι πάρα πολύ εύκολο. Διερευνώντας όλα αυτά τα χρόνια και κάνοντας κρούσεις δεξιά κι αριστερά, έμαθα πολλά για τον εκδοτικό χώρο. Έμαθα να αποστέλλω τα κείμενά μου και να μην με καταβάλλει η απόρριψη. Σίγουρα οι μεγάλοι εκδοτικοί οίκοι είναι «άβατον» για πολλούς νέους συγγραφείς, ίσως κι εκεί χρειάζεται η γνωριμία ή κάποιος να σε πάει από το χέρι. Μετά είναι οι μεσαίοι εκδοτικοί οίκοι που πολλές φορές βρίσκονται στη Θεσσαλονίκη ή και την επαρχία. Στέλνεις το υλικό σου και το πλέον σίγουρο είναι ότι κάποιος θα ενδιαφερθεί, εφόσον η έκδοση θα γίνει ως συνέκδοση από μέρους τους. Επομένως κοιτάζεις το πώς θα βρεις την πιο συμφέρουσα για εσένα προσφορά και τους καλύτερους όρους. Τα είδη που έχουν ζήτηση είναι πρώτα τα μυθιστορήματα, μετά τα διηγήματα και στο τέλος η ποίηση. Παντού μπορείς να ζητήσεις προσφορά έτσι, στην ψύχρα. Δεν έχεις κάτι να χάσεις. Σημασία έχεις να γράφεις και να συμμετέχεις σε συλλογές ή διαγωνισμούς. Να φαίνεται το όνομά σου και η δουλειά σου πολλαπλά. Έτσι κάποια στιγμή θα σε προσέξουν, αυτό πιστεύω. Για όποιον γράφει, το όπλο είναι η πένα του. Από εκεί και πέρα, μέχρι να ξεχωρίσεις δεν περιμένεις να βγάλεις χρήματα από τη συγγραφή, το παίρνεις απόφαση και συνεχίζεις. Το έχω πει και σε άλλη συνέντευξή μου, πως από τη στιγμή που θα μπεις στον κόσμο της συγγραφής, δεν υπάρχει γυρισμός. Είναι μονόδρομος να γράφεις. Δεν σκέφτεσαι το bestseller. Αν είναι να ‘ρθει, θε να ‘ρθεί, αλλιώς θα προσπεράσει.
Έχουν προγραμματιστεί παρουσιάσεις του βιβλίου σας μέσα στο επόμενο χρονικό διάστημα;
Α.Ν. Θέλω πολύ να παρουσιάσω τη συλλογή μου στην Αθήνα και στη Λέσβο, την ιδιαίτερη πατρίδα μου, αλλά λόγω σεζόν που ξεκινάει σύντομα στην Πάρο όπου ζω, μπαίνω σε μια περίοδο που δύσκολα γράφω αλλά και δύσκολα απομακρύνομαι πλέον από το νησί. Άρα οι παρουσιάσεις θα γίνουν αργότερα, όπως και μία θα ήθελα να γίνει γύρω στις γιορτές στα Τρίκαλα, την πλέον χριστουγεννιάτικη πόλη, και ίσως συνδυαστεί μαζί με κάποια άλλη ευκαιρία εκεί.
Ποια είναι τα επόμενα συγγραφικά σας σχέδια;
Α.Ν. Μετά τις «Ιστορίες Τριών Λεπτών» που κυκλοφόρησαν το 2023 από τις εκδόσεις Πηγή, συνεχίζω κατά καιρούς με παρόμοιου στυλ ιστορίες γιατί νομίζω πως αυτή είναι μια αέναη δράση, να αποτυπώνω στιγμές της καθημερινότητας που έρχονται σε συνέχεια αλλά και σε αντιδιαστολή ενθυμήσεων που ανασύρονται στη μνήμη. Άρα είναι πολύ πιθανό να βγουν και οι Ιστορίες Νο 2, αν και θα προτιμούσα να βγει κάτι σαν ημερολόγιο 365 ημερών, όπου θα υπάρχουν σκόρπιες ιστορίες που θα συντροφεύουν κάποιον για όλο τον χρόνο και ίσως να είναι λίγο μικρότερες σε έκταση. Υπάρχει επίσης η ιδέα ενός πιο τεχνοκρατικού βιβλίου πάνω στη Συμβουλευτική Καριέρας και Επιχειρηματικότητας με τα οποία ασχολούμαι τα τελευταία χρόνια. Θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα και ένα e–book μου που έπρεπε να είχε κυκλοφορήσει νωρίτερα σε έντυπη μορφή αλλά δεν πρόλαβα λόγω των δύο άλλων βιβλίων μου. Είναι η συνέχεια της μεταπτυχιακής εργασίας μου πάνω στην AIRBNB. Τέλος, να προσθέσω ότι εδώ και περίπου 4 χρόνια γράφω το μυθιστόρημα που είναι όνειρο ζωής για μένα, με θέμα τις μοδίστρες της ζωής μου. Πιστεύω ο επόμενος χειμώνας να είναι ο τυχερός του. Γενικά φλερτάρω με τη μεγάλη φόρμα, τύπου νουβέλα και μυθιστόρημα, και έχω κι άλλα θέματα κατά νου, τα οποία δουλεύω παράλληλα, σταματάω, ξανασυνεχίζω. Νομίζω πως έτσι πρέπει να είναι ένας συγγραφέας, να έχει στη φαρέτρα του μια μεγάλη «τράπεζα θεμάτων» και να την επεξεργάζεται ποικιλοτρόπως. Τώρα με την επιτόπια δακτυλογράφηση και αποθήκευση κειμένων με ψηφιακό τρόπο είναι πιο εύκολο από ποτέ. Ούτε συρτάρια, ούτε χειρόγραφα. Μόνο προσοχή στην αποθήκευση («χαχαχα»).
Λίγο πριν ολοκληρώσουμε τη συνέντευξη, θα θέλατε να μοιραστείτε κάτι με τους αναγνώστες μας;
Α.Ν. Ναι, θα ήθελα να επιστήσω την προσοχή όλων μας στη διατήρηση της πολύ όμορφης κι εκφραστικής γλώσσας μας, μέσω της λογοτεχνίας, η οποία έχει παραγκωνιστεί τελευταία από την κατάληψη όλου του ελεύθερου χρόνου μας από τα social media, ακόμη και από ανθρώπους μεσήλικες, πόσο μάλλον από τα νέα παιδιά. Είναι λυπηρό πια να μη βλέπεις αναγνώστες στα μέσα μαζικής μεταφοράς, ούτε σε ένα καφέ ή στις παραλίες. Μειώθηκαν οι αναγνώστες κατά πολύ κι αυτό θα έχει επιπτώσεις στη χρήση της γλώσσας μας και γενικά στην επικοινωνία. Η λογοτεχνία για μένα είναι επικοινωνία, μετάδοση μηνυμάτων, άγγιγμα ψυχής. Χωρίς αυτήν θα υπάρξει μαρασμός. Αν προσθέσουμε και όλη την απαισιοδοξία που μας ταΐζουν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και οι καθημερινές ειδήσεις, δεν θα βρίσκουμε πλέον τίποτα φωτεινό στη ζωή μας. Γιατί η λογοτεχνία είναι φως και ανάταση.
Σας ευχαριστώ πολύ για τον χρόνο σας.
Επιμέλεια κειμένου: Ζωή Τσούρα
Υποστηρίξτε το blog μας με μία δωρεά, πατώντας εδώ
