Πέμπτη, Νοέμβριος 14, 2019
More
    Αρχική Άρθρα Συνεργατών Και εγένετο αστυνομική λογοτεχνία (Α’ Μέρος)

    Και εγένετο αστυνομική λογοτεχνία (Α’ Μέρος)

    -

    Και εγένετο αστυνομική λογοτεχνία – Α’ Μέρος

    Γράφει η Κωνσταντίνα Μόσχου

    Ένα γοητευτικό είδος αφήγησης, όπως είναι η αστυνομική λογοτεχνία, πέρασε αρκετά χρόνια μέχρι να αποδεχθούμε πως δεν είναι παραλογοτεχνία. Θεωρητικά, οτιδήποτε εμπορικό χαρακτηρίζεται έτσι, χωρίς αυτό να είναι σωστό. Ας μην ξεχνάμε ότι ακόμα και ο Μπαλζάκ, στην εποχή του θεωρείτο υπερβολικός και λαϊκός από ορισμένους ειδήμονες, απαξιώνοντας την κρίση του αναγνώστη. 

    Για να πάμε λοιπόν λίγο πίσω στον χρόνο, για να δούμε την εξέλιξη της αστυνομικής αφήγησης! Στο τέλος 18ου – αρχές 19ου αιώνα, όταν οι κοινωνίες των πόλεων αλλάζουν ριζικά. Η σύνθεση του πληθυσμού στις πόλεις είναι ένα ανόμοιο μωσαϊκό ανθρώπων κάθε είδους, δημιουργώντας το φυσικό επακόλουθο της αύξησης της εγκληματικότητας.

    Η αστυνομική λογοτεχνία γεννήθηκε μαζί με τη βιομηχανική επανάσταση, σαν μια έκρηξη της ανάγκης του ανθρώπου της εποχής να λύσει τα συσσωρευμένα προβλήματα. Αρχικά, οι πρώτες αστυνομικές ιστορίες δημοσιεύονταν σε συνέχειες σε εφημερίδες, κάποιες φορές μάλιστα οι αναγνώστες απαιτούσαν να αλλάξει η πλοκή, και χάριν των πωλήσεων των φύλλων, ο συγγραφέας αναγκαζόταν να κάνει αλλαγές, με αποτέλεσμα να υπάρχουν λάθη στην πλοκή. Λάθη τα οποία διορθώνονταν αργότερα με προσθαφαιρέσεις, όταν το μυθιστόρημα εκδιδόταν σε βιβλίο.

    Γενικότερα, τα βιβλία της αστυνομικής λογοτεχνίας θεωρούνταν κατώτερα σε σχέση με τα υπόλοιπα είδη λογοτεχνίας, γιατί περιείχαν ανήθικο περιεχόμενο. Παράλληλα με το αστυνομικό, υπήρχε την ίδια εποχή το γοτθικό αφήγημα, με έμφαση στη μυστηριώδη ατμόσφαιρα, στον θάνατο και στο υπερφυσικό στοιχείο.

    Παρακάτω, συγκέντρωσα με μεγάλη δυσκολία στοιχεία για τα πρώτα κείμενα αυτής της περιόδου, που περιέχουν το στοιχείο της αστυνομικής αφήγησης. Μπορεί να μην είναι λογοτεχνία, μπορεί να μην ανήκουν καθαρά σε αυτό το είδος, μπορεί άλλα να ρέπουν προς το κοινωνικό ή το μυστήριο, αλλά έτσι κι αλλιώς η κατηγοριοποίηση έγινε με προσωπικό κριτήριο. Απολαύστε τους πρώτους ντετέκτιβ στο ξεκίνημά τους!

    1747: Ζαντίγκ ή Πεπρωμένο, Φρανσουά Μαρί Αρουέ (ψευδώνυμο Βολταίρος), Γαλλία)

    O Ζαντίγκ, ένας νεαρός από τη Βαβυλώνα, περιπλανιέται στις χώρες της Ανατολής. Εξαπατάται από άστατες γυναίκες, καταδικάζεται σε αποκεφαλισμό, γίνεται σκλάβος ενός Άραβα εμπόρου στην Αίγυπτο και απειλείται με εκτέλεση στην πυρά, για να καταλήξει φυλακισμένος του άρχοντα ληστή Αρμπογχάντ. Πιθανότατα είναι ο πρώτος «ντετέκτιβ» στην ιστορία, αφού καταφέρνει να περιγράψει με κάθε λεπτομέρεια το άλογο του βασιλιά και τον σκύλο της βασίλισσας, χωρίς να τα έχει δει, αλλά με λογική σκέψη, αφού πρώτα επιθεώρησε τα ίχνη τους.

    Απόσπασμα:

    «Ό,τι καλό έκανα έγινε πηγή κατάρας για μένα και δεν έφτασα στην κορυφή της δόξας παρά μόνο για να γκρεμιστώ στο πιο φοβερό βάραθρο της κακοτυχίας».

    1827: Ρίτσμοντ, ιστορίες στη ζωή ενός αξιωματικού στην οδό Μπόου, αγνώστου, Αγγλία

    Ο Τόμας Σαρ Γκάσπι γράφει την εισαγωγή μιας νιουγκέιτ γραφής, δηλαδή ιστορίες που έχουν καταγραφεί στις φυλακές, κοντά στο αστυνομικό τμήμα της οδού Μπόου. Είναι η εποχή που δημιουργείται η μητροπολιτική αστυνομία της Αγγλίας και αρχίζουν να δημοσιεύονται στα πρωτοσέλιδα άγρια εγκλήματα. Τα αστυνομικά μυθιστορήματα γράφονται για να καθησυχάσουν τον κόσμο, με την απόδοση δικαιοσύνης στο τέλος και την τιμωρία των ενόχων.

    1835: Βιντόκ, αναμνήσεις από τον πρώτο μεγάλο ντετέκτιβ, Εζέν Φρανσουά Βιντόκ, Γαλλία

    Αυτοβιογραφία του Εζέν Φρανσουά Βιντόκ, θρυλικής για την εποχή του μορφής.

    Πρώην ληστής και γνώστης της συμπεριφοράς των κακοποιών του Παρισιού, κατάφερε να γίνει αστυνομικός και να ανέβει στην ιεραρχία της αστυνομίας ως ο επικεφαλής της Sûreté (της γαλλικής αστυνομίας).

    Σε τούτο το βιβλίο περιγράφει με γλαφυρότητα τα γεγονότα και τις καταστάσεις της πολυτάραχης ζωής του.

    1841: Τα εγκλήματα της οδού Μοργκ, Έντγκαρ Άλαν Πόου, Η.Π.Α.

    Είναι το πρώτο καθαρό διήγημα αστυνομικής λογοτεχνίας όπου εμφανίζεται ο ντετέκτιβ με λογική σκέψη και αντίληψη. Πρόκειται για τον Ωγκύστ Ντυπέν. 

    Στην οδό Μοργκ στο Παρίσι, δύο γυναίκες βρίσκονται δολοφονημένες σε ένα κλειδωμένο δωμάτιο. Πολλοί μάρτυρες δηλώνουν ότι άκουσαν τη φωνή του δολοφόνου, αλλά κανείς δεν κατάλαβε ποια γλώσσα μιλούσε. Η αστυνομία βρίσκεται σε αδιέξοδο, και αναλαμβάνει ο ερευνητής Αύγουστος Ντυπέν, ευφυής, περιθωριακός διανοούμενος, με αναλυτικές ικανότητες και ευφυΐα.

    Απόσπασμα:

    «Οι ανώτερες νοητικές δυνάμεις ασκούνται πιο αποφασιστικά και πιο ωφέλιμα στο ανεπιτήδευτο παιχνίδι της ντάμας, παρά στην εξεζητημένη επιπολαιότητα του σκακιού. Στο τελευταίο, όπου τα πιόνια κάνουν διαφορετικές και ιδιόρρυθμες κινήσεις, οι οποίες έχουν ποικίλες και μεταβλητές αξίες, κάτι που είναι απλώς πολύπλοκο εκλαμβάνεται εσφαλμένα (και όχι σπάνια) ως βαθυστόχαστο».

    1842: Τα μυστήρια του Παρισιού, Εζέν Σου, Γαλλία

    Και εγένετο αστυνομική λογοτεχνία (Α’ Μέρος)

    Πρόκειται για ένα βιβλίο που δημοσιευόταν σε επιφυλλίδες και μάλιστα σε συνέχειες, κάποιες φορές κατά παραγγελία των αναγνωστών που κατηύθυναν την πλοκή. Είχε τεράστια επιτυχία, και το μιμήθηκαν δεκάδες συγγραφείς σε πολλές χώρες, ελπίζοντας στην ίδια επιτυχία, ένας μάλιστα τον ξεπέρασε, ο Βίκτωρ Ουγκώ.

    Ήρωας του βιβλίου είναι ο μυστηριώδης Ροντόλφ, ο οποίος μπορεί όταν το επιθυμεί να μεταμφιέζεται σε φτωχό εργάτη. Στην πραγματικότητα είναι αριστοκράτης, ο Μεγάλος Δούκας του Γερολστάιν, μια φανταστική χώρα που ίσως ανήκει στη Γερμανική Συνομοσπονδία. Προσπαθεί να καταλάβει τους κώδικες του υπόκοσμου της πόλης, γνωρίζει να μιλά την αργκό, και είναι προικισμένος με μεγάλη δύναμη. Ο Ροντόλφ είναι τέλειος, χωρίς μεγάλα ή μικρά ελαττώματα. Συμπονά τους ανθρώπους του λαού, η κρίση του είναι αλάνθαστη, οι ιδέες του λαμπρές. Ο Rodolphe συνοδεύεται από πολύτιμους συνεργούς: τον Sir Walter Murph, έναν Βρετανό, και τον David, έναν προικισμένο μαύρο γιατρό, έναν πρώην σκλάβο.

    1852: Ζοφερός Οίκος, Τσαρλς Ντίκενς, Αγγλία

    Η νεαρή ηρωίδα του μυθιστορήματος, Έστερ Σάμερσον, μετακομίζει στο σπίτι του κηδεμόνα της, Σερ Λέστερ, και  μεγαλώνει προσπαθώντας να παραμένει πάντοτε στο παρασκήνιο, υποτιμώντας τον εαυτό της και ευγνωμονώντας τους πάντες για το παραμικρό.

    Κεντρικό θέμα του βιβλίου είναι η Τζάρνταϊς και Τζάρνταϊς, μια μακροχρόνια δικαστική υπόθεση στο Δικαστήριο του Τσάνσερι, η οποία προκύπτει εξαιτίας της σύνταξης πολλών διαθηκών από έναν κληροδότη. Στον πρόλογο της πρώτης έκδοσης του 1853, ο Dickens ανέφερε ότι η φανταστική αυτή δικαστική διαμάχη βασίστηκε σε πολλές πραγματικές υποθέσεις.

    Βιβλίο με περίπλοκη υπόθεση και μεγάλο αριθμό χαρακτήρων, όπου εμφανίζεται ο επιθεωρητής Μπάκετ, ο οποίος έχει στο παρελθόν διερευνήσει διάφορα θέματα σχετικά με την Τζάρνταϊς και Τζάρνταϊς, και προσλαμβάνεται από τον Σερ Λέστερ για να βρει την εξαφανισμένη γυναίκα του και να επιλύσει το μυστήριο ενός φόνου.

    1856: Το θαμμένο μυστικό, Γουίλκι Κόλλινς, Αγγλία

    Δεκαπέντε χρόνια έχουν περάσει από τότε που η κυρία Τρέβερτον, ετοιμοθάνατη στον μυστηριώδη Πύργο της Πορθγκένα, εκμυστηρεύεται ένα μυστικό στην υπηρέτριά της. Η κόρη της, Ρόζαμοντ, μετά από χρόνια, προσπαθεί να ξεσκεπάσει το παρελθόν.

    Το Θαμμένο Μυστικό είναι ένα μυστήριο αδιάπτωτης αγωνίας και διεισδυτικής απεικόνισης χαρακτήρων, ένα εξαίσιο μείγμα ρομαντισμού και γοτθικού δράματος, προαναγγέλλει τη Γυναίκα με τα άσπρα, καθώς χρησιμοποιεί τα ίδια αφηγηματολογικά στοιχεία: μεταμφίεση, απάτη, στέρηση ταυτότητας, αποκαλύψεις, σε μια δυνατή και συναρπαστική αφήγηση.

    1857: Η μυστηριώδης κληρονομιά, Πονσόν Ντυ Τεράιγ, Γαλλία

    Η πλοκή του βιβλίου ξεκινά το 1812, κατά τη διάρκεια της ρωσικής υποχώρησης, όταν ο συνταγματάρχης Αρμάν ντε Κερσά, ευγενής από τη Βρετάνη, δολοφονείται από τον βοηθό του, Φελιπόν. Τέσσερα χρόνια αργότερα, η χήρα του Κερσά, με τον οποίο είχε ένα γιο, τον Αρμάν, παντρεύεται τον δολοφόνο του συζύγου της, με τον οποίο αποκτά έναν δεύτερο γιο, τον Αντρεά. Αργότερα, οι δύο ετεροθαλείς αδερφοί θα έρθουν σε ρήξη.

    Σε αυτό το βιβλίο κάνει την πρώτη του εμφάνιση ο νεαρός Ροκαμπόλ, δεξί χέρι του κακοποιού Σερ Γουίλιαμς. Θα ακολουθήσουν και άλλα βιβλία με τους άθλους του Ροκαμπόλ, από τον οποίο εμπνεύστηκε αργότερα ο Μωρίς Λεμπλάν για να δημιουργήσει τον γνωστό ήρωα Αρσέν Λουπέν.

    1862: Οι άθλιοι, Βικτόρ Ουγκώ, Γαλλία

    Και εγένετο αστυνομική λογοτεχνία (Α’ Μέρος)

    Ο Γιάννης Αγιάννης, φτωχός άνδρας, που κλέβει ψωμί για την αδερφή του και τις ανιψιές του, καταδικάζεται σε φυλάκιση. Στην αποφυλάκισή του 19 χρόνια αργότερα, του δίνεται ένα κίτρινο αποφυλακιστήριο που τον στιγματίζει σαν πρώην κατάδικο.

    Αφότου αποκτά μια νέα ζωή, χάρη στον επίσκοπο Μυριήλ, καταστρέφει το αποφυλακιστήριό του και χρησιμοποιεί νέα ταυτότητα. Γίνεται δήμαρχος με το όνομα κύριος Μαγδαληνής, όμως αποκαλύπτει την ταυτότητά του για να μην καταδικαστεί κάποιος άδικα. Έτσι, εγκαταλείπει τη δημαρχία, ζώντας μόνιμα κυνηγημένος από τον αστυνόμο Ιαβέρη. Πρόκειται για χαρακτήρα βασισμένο στο υπαρκτό πρόσωπο του Εζέν Φρανσουά Βιντόσκ, αστυνομικού και πρώην εγκληματία. 

    Απόσπασμα:

    «Σκεπτόμενος αυτά τα ζητήματα και λύνοντάς τα, έκρινε κι αυτός την κοινωνία και την κατεδίκασε. Την κατεδίκασε σε τι; Στο μίσος του. Την κατέστησε υπεύθυνη για την τύχη του, και είπε βαθιά στην καρδιά του ότι ίσως δεν θα εδίσταζε μια μέρα να της ζητήσει το λόγο. Είπε βαθιά στην καρδιά του ότι δεν υπήρχε ισορροπία ανάμεσα στη ζημιά που έκαμε αυτός και στη ζημιά που του έκαμαν. Έβγαλε τέλος πάντων το συμπέρασμα ότι η τιμωρία του δεν ήτανε μεν αδικία, αλλ’ ήταν βέβαια απανθρωπία».

     – Μη χάσετε το Β’ μέρος του συναρπαστικού αυτού αφιερώματος – 

    Επιμέλεια κειμένου: Ζωή Τσούρα

    Θεματοφύλακες Λόγω Τεχνών
    Είμαστε μια ομάδα ανθρώπων που αγαπάμε τις λέξεις σε όποια τους μορφή κι αν τυπώνονται: άρθρα, ειδήσεις, λογοτεχνία, ποίηση και δραστηριοποιείται στο διαδίκτυο. Σας ενημερώνουμε για δραστηριότητες παλιές και καινούριες. Ελάτε μαζί μας να παίξουμε με τα λόγια που γράφονται!

    Απάντηση