Ένα κανάλι προσπαθεί να σωθεί από την οικονομική κρίση μέσω της γνωστής πετυχημένης συνταγής του ριάλιτι επιβίωσης. Έξι παίκτες, οι Ναυαγοί, αφήνονται σε μια τροπική βραχονησίδα. Τι θα μπορούσε να πάει στραβά; Φυσικά τα πάντα.
Προσωπική άποψη: Ζωή Τσούρα
Τα ριάλιτι σόου έχουν κατοχυρώσει μία ακλόνητη θέση στο τηλεοπτικό τοπίο εδώ και είκοσι χρόνια, αρχής γενομένης για την Ελλάδα το 2001, με το Big Brother. Με ποικιλία στα είδη τους, με άλλα να σημειώνουν τεράστια επιτυχία και άλλα να τα τρώει το μαύρο φίδι, ακόμα κι αν δεν τα παρακολουθείς, έχουν γίνει τέτοιο κομμάτι της σύγχρονης μαζικής ποπ κουλτούρας, που είναι αδύνατον να τα αποφύγεις εντελώς. Έχω δει πειραματικά κανένα επεισόδιο από το τάδε ή το δείνα ανά τα χρόνια (όλοι έχουμε ανάγκη πού και πού από λίγο mindless entertainment να αδειάσει το κεφάλι μας), αλλά τα ελληνικά ριάλιτι συγκεκριμένα τα σκηνοθετούν επίτηδες να είναι τόσο χαζά, που νιώθω ότι απευθύνονται σε φίκους και όχι σε ανθρώπους.
Στη λογοτεχνία, από την άλλη, θεωρώ αυτό το trope ένα πεδίο δόξας λαμπρό και πολύ ενδιαφέρον: μία ευκαιρία να εξερευνηθούν τα βάθη και τα άκρα της ψυχολογίας του ανθρώπου σε συνθήκες εγκλεισμού, ή, όπως έκανε η πρωτοεμφανιζόμενη Ειρήνη Μαλαχτάρη στο «Οι Ναυαγοί», να γραφτούν υπέροχες περιπέτειες με βάση τα ριάλιτι επιβίωσης.
Πίσω στην Ιταλία οι μεσημεριανές εκπομπές έδιναν ρεσιτάλ. Αν η διάρκεια κάθε επεισοδίου των Ναυαγών ήταν σαράντα λεπτά, η ανάλυση αυτών στα μεσημεριανά πάνελ ξεπερνούσε κάθε είδους τηλεμαραθώνιο. Ο Τζοβάνι Μάνκο είχε δώσει σαφείς οδηγίες για το μοντάζ. Θα κόβουν και θα ράβουν στιγμιότυπα ώστε να λένε μια ιστορία. Δε μας νοιάζει αν ψάρεψε δέκα ψάρια ο Ρομπέρτο, μας νοιάζει όμως το βλέμμα θαυμασμού που του έριξε ο Τόνι, το άγγιγμα επιβράβευσης στον ώμο από την Καρλότα, το λέπι που αφαίρεσε η Λόλα από το ημίγυμνο μπούστο της, το γεγονός ότι ο Λούκα καθάρισε για πρώτη φορά ψάρια με ένα αμήχανο χαμόγελο και τη φράντζα να πετάει προς τ’ αριστερά.
«Καταλάβατε;»
«Μάλιστα!»
Οι «Ναυαγοί» λοιπόν είναι στον πυρήνα του μία περιπέτεια, χωρίς να λείπει ο κοινωνικός σχολιασμός και το μυστήριο. Η ιστορία ξετυλίγεται από πολλαπλά, τριτοπρόσωπα POV: αυτά των έξι παικτών, αλλά και αυτά στελεχών του καναλιού, ιδιαίτερα του Τζοβάνι Μάνκο, υπεύθυνου της παραγωγής των Ναυαγών. Από την πρώτη στιγμή διακρίνει ο αναγνώστης ότι όλα θα πάνε φαντασμαγορικά στραβά με αυτό το παιχνίδι, αλλά καθώς προχωρά η ιστορία, συγκυρίες, απροσεξίες και επιπολαιότητες προσθέτουν στο μωσαϊκό της αναποδιάς και οι σελίδες γυρνάνε ασταμάτητα για να δεις τι θα γίνει παρακάτω και πώς θα τα αντιμετωπίσουν όλα αυτά οι χαρακτήρες.
Όσον αφορά τους τελευταίους, θα ήταν πολύ δύσκολο σε ένα πολυπρόσωπο μυθιστόρημα μόλις 270 σελίδων να ψυχογραφηθούν και να αναλυθούν εις βάθος και ισόποσα όλοι τους, και δεν ήταν αυτός και ο σκοπός του βιβλίου. Τους γνωρίζουμε όμως επαρκώς καλά, τους ξεχωρίζουμε, κατανοούμε τα κίνητρά τους και τα όνειρά τους, και παρακολουθούμε την απτή εξέλιξη και μεταμόρφωσή τους μέσα από την εμπειρία που ζουν. Ο Λούκα, ο πλούσιος κληρονόμος που έχει υπερβολικά καλή καρδιά για να χωρέσει στους ρόλους που οι άλλοι του επιβάλλουν· ο Ρομπέρτο, ο υπεύθυνος οικογενειάρχης και σοβαρός μεσήλικας, που έχει την ευκαιρία για μια τελευταία μεγάλη περιπέτεια· η Σοφία, φιλόδοξη δημοσιογράφος για την οποία η δουλειά δεν σταματά ποτέ· η Καρλότα, πρώην πρωταθλήτρια που παλεύει να ξαναβρεί τον εαυτό της· ο Τόνι, που όλα του φταίνε και δεν ξέρει γιατί· η Λόλα, η στερεοτυπική ξανθιά που βρίσκει σιγά σιγά το θάρρος της φωνής της. Καλούνται να αφήσουν πίσω τους παντός είδους ανταγωνισμούς και να συνεργαστούν αν θέλουν να επιβιώσουν και να σωθούν. (Αυτή που ξεχώρισα ως αγαπημένη μου ήταν η δυναμική και κυνική Σοφία.)
Πέραν της πλοκής, της δράσης και των χαρακτήρων όμως, αυτό που κάνει το βιβλίο τόσο διασκεδαστικό είναι η ίδια η γραφή της Ειρήνης Μαλαχτάρη, η οποία ταιριάζει πάρα πολύ στο είδος που γράφει. Διακατέχεται από χιούμορ και διακριτική ειρωνεία την οποία εμφυσά στον κοινωνικό σχολιασμό, προσθέτει ευφυΐα και ζωντάνια. Λειτουργεί πάρα πολύ καλά στο πλαίσιο αυτής της ιστορίας, καθώς αναπόσπαστο κομμάτι της είναι τραγελαφικές καταστάσεις και η παράνοια του κόσμου της τηλεόρασης και γενικότερα της σύγχρονης καπιταλιστικής κοινωνίας.
Αισιοδοξία: το έπαθλο των ηλίθιων. Εκείνων που κάνουν όνειρα που τα πληρώνουν άλλοι. Εκείνων που άφησαν τη δουλειά τους επειδή μια μέρα διάβασαν κάποια φράση στο facebook τύπου «άδραξε τη μέρα», ή επειδή κάποιο αυτοκόλλητο πάνω σ’ ένα μπουκάλι γάλα έγραφε «κάθε τέλος είναι και μια νέα αρχή», ή επειδή τους έτυχε κάποιο ασαφές μήνυμα στο μπισκότο τύχης, απόρροια κακής μετάφρασης από τα κινέζικα στα ιταλικά, κι εκείνοι νόμισαν ότι ήταν κάτι βαθυστόχαστο.
Συνεπώς, το βιβλίο δίνει αυτό που υπόσχεται: μία απόδραση από την καθημερινότητα με μια page-turner ιστορία. Δεν βαραίνει την ψυχολογία, δεν έχει graphic σκηνές (αν και, λόγω του ότι ζητούμενο είναι η επιβίωση, αναγκαστικά κάνουν και κάποια μη συνηθισμένα πράγματα), και γενικώς είναι μια πολύ ωραία περιπέτεια, σύγχρονη και διαφορετική, που δεν σε αφήνει να βαρεθείς στιγμή.
Περίληψη: Όταν προβλήθηκε το πρώτο επεισόδιο των Ναυαγών, ημέρα Τρίτη, ώρα εννέα, η τηλεθέαση ξεπέρασε κάθε προσδοκία. Σχεδόν όλη η Ιταλία, καρφωμένη στον τηλεοπτικό σταθμό Colpo Grosso, κάθισε επί τρεις ώρες να βλέπει πλάνα από τη ζωή των έξι παικτών στο νέο τους περιβάλλον. Λευκή άμμος, παρθένα νερά, καταγάλανα, εξωτικό τοπίο, κάπου πολύ μακριά από εκείνους και την καθημερινότητά τους, μακριά από φόρους, δάνεια, διατροφές κι υποχρεώσεις. Ένας γόνος διάσημης οικογένειας χωρίς ανέσεις, μία πρώην πρωταθλήτρια του σκι χωρίς φως και φαγητό, μία ξανθιά παρουσιάστρια με εντυπωσιακό ντεκολτέ, ένας γυμναστής-μαραθωνοδρόμος μακριά από την οικογένειά του, ένας έφηβος γκρινιάρης που σίγουρα θα τους κάνει τη ζωή δύσκολη και μία σοβαρή δημοσιογράφος-ωρολογιακή βόμβα, που σχολιάζει τους πάντες και τα πάντα, εντάξει, είναι μία όαση στο νεκρό τηλεοπτικό πεδίο της κρίσης, στις αδιάφορες ζωές τους.
Έξι παίκτες σε μία βραχονησίδα του Ινδικού Ωκεανού. Μία ομάδα παραγωγής στη Σομαλία. Στρατιές ιδιωτικών ντετέκτιβ στην Καραϊβική. Ένας διευθυντής προγράμματος χαμένος στο Κάιρο. Ένας φόνος στη Ρώμη. Μία περιπέτεια που ξεκινά μόλις κλείσει η τηλεόραση. Και κανείς δε θα γυρίσει ίδιος.
Στοιχεία βιβλίου
Τίτλος: Οι Ναυαγοί
Συγγραφέας: Ειρήνη Μαλαχτάρη
Εκδόσεις: Ψυχογιός
Ημερομηνία έκδοσης: 6/7/2023
Σελίδες: 280
ISBN: 978-618-01-5036-0
Υποστηρίξτε το blog μας με μία δωρεά, πατώντας εδώ
