Όταν θα δεις τη θάλασσα – Στέφανος Δάνδολος

Το μυθιστόρημα Όταν θα δεις τη θάλασσα που μόλις έπιασα στα χέρια μου, γοητεύτηκα από το εξώφυλλο. Ταξίδια μακρινά κι ονειρεμένα. Περασμένες εποχές. Νοσταλγία και λύπη. Το χέρι χαϊδεύει το ανάγλυφο της γυναικείας μορφής και τα κύματα…

Προσωπική άποψη: Παναγιώτα Γκουτζουρέλα

Πώς να αντισταθείς στο να ανοίξεις ευθύς αμέσως το βιβλίο για να διαπιστώσεις αν πράγματι θα χαθείς σε μονοπάτια αλλοτινά και σε πλεύσεις αλαργινές;

Δύο ιστορίες που βαδίζουν παράλληλα. Η μία ιστορία εξελίσσεται στο τότε – 1886 με την Μαργαρίτα και η άλλη ιστορία στο τώρα – τριάντα χρόνια μετά,  με την Δωροθέα. 

Δύο γυναίκες διαφορετικές. Ζουν σε άλλη εποχή η καθεμιά τους. Υπάρχει, άραγε, σύνδεση μεταξύ τους; Θα συγκλίνουν οι πορείες των δύο αυτών γυναικών;

Με έντονο το ιστορικό στοιχείο και την πολιτική κατάσταση της χώρας στα τέλη του 19ου αιώνα γνωρίζουμε την Μαργαρίτα. Μια νέα γυναίκα, παντρεμένη από τον πατέρα της με έναν Άγγλο, επιφανή και ευκατάστατο πολίτη που κατέχει σημαντική θέση στην αγγλική αντιπροσωπεία στην Αθήνα.

Ο Τόμας έχει τα τυπικά χαρακτηριστικά ενός Άγγλου αριστοκράτη. Μεγάλος σε ηλικία, ευγενικός, ψυχρός, τόσο που, αν και λατρεύει τη γυναίκα του, δεν το εκδηλώνει καθόλου. Πώς να είναι ευτυχισμένη η Μαργαρίτα με έναν τέτοιο άντρα; Αν και αισθάνεται συμπάθεια προς το πρόσωπό του, γνωρίζει πολύ καλά πως φυλακίστηκε σε έναν γάμο δίχως έρωτα. Το συναίσθημα αυτό που θα έκανε τα πάντα πιο όμορφα, πιο λαμπερά στη ζωή μιας εικοσιπεντάχρονης γυναίκας…

Δεν πάνε ούτε επτά μήνες που έχει γυρίσει από την κόλαση και ο παλιός στάβλος στην άκρη του κτήματος είναι πλήρως μεταμορφωμένος. Δε θα τα είχε καταφέρει χωρίς τη βοήθεια του Άλκη. εκείνος ήταν που κάρφωσε τα δοκάρια και σήκωσε ξύλινους τοίχους ώστε ο χώρος να χωριστεί σε τρία δωμάτια. της έφτιαξε ράφια, ντουλάπια, έναν μικρό νιπτήρα.

Οπότε, όταν επιστρέφει στην Ελλάδα από το Λονδίνο με το πλοίο, εντυπωσιάζεται από έναν νεότερο άντρα με τον οποίο συνταξιδεύουν. 

Ο Τσαρλς Φάραντει είναι εντυπωσιακός, αβρός, διαφορετικός και η Μαργαρίτα τον ερωτεύευται κεραυνοβόλα. Το ίδιο, όμως, συμβαίνει και στον Τσαρλς. Η παρουσία της γυναίκας στο κατάστρωμα του πλοίου τον μαγεύει.

Κι ενώ τα κοινωνικά κλισέ της εποχής, τους κρατούν σε απόσταση, οι καρδιές τους έχουν ήδη ενωθεί…

Το ταξίδι τελειώνει, χωρίς να ξέρουν πως θα ξανασυναντηθούν, αν και το εύχονται ολόψυχα και οι δύο. Ο Τσαρλς έχει κληθεί από τον σύζυγο της Μαργαρίτας να ηγηθεί ως τοπογράφος τη χάραξη της σιδηροδρομικής γραμμής στην Πελοπόννησο. Όλα συμβάλλουν στη σύνδεσή τους. Κανονίζουν κρυφά ραντεβού στο Ζάππειο και περνώντας ο καιρός, η παράνομη αγάπη τους βρίσκει καταφύγιο σε ένα εξοχικό σπίτι.

Είναι πάνω από τις δυνάμεις τους να αντισταθούν σε όσα αισθάνονται. Ο γάμος της Μαργαρίτας δεν στέκεται ικανός να εμποδίσει αυτόν τον έρωτα. Μόνο που τίποτε δε μένει κρυφό. Ο σύζυγος της Μαργαρίτας μαθαίνει γι’ αυτή τη σχέση και η Μαργαρίτα διχάζεται ανάμεσα στο πάθος της για τον Τσαρλς και το καθήκον της απέναντι στον γάμο της.

Κερδίζει τη μάχη το καθήκον προς τον σύζυγό της… Μια σκληρή επιλογή και για τους δύο. Ιδιαίτερα για τον Τσαρλς, που εξαφανίζεται στις ερήμους της Αφρικής προσπαθώντας να αντέξει την απουσία της Μαργαρίτας από τη ζωή του.

Θα ξανασυναντηθούν άραγε;

Αξίζει σε έναν τέτοιο μεγάλο έρωτα να λήξει άδοξα;

Η Δωροθέα είναι μια μοντέρνα (της εποχής της) κοπέλα η οποία ζει με τη μητέρα της σε ένα χωριό της Πελοποννήσου και παρά τις αντιδράσεις, εξασκεί το επάγγελμά της. Νοσοκόμα, έχει ένα μικρό ιατρείο στην αυλή του σπιτιού της και το χρησιμοποιεί ως αναρρωτήριο για τον άρρωστο ξένο που βρίσκουν στην περιοχή. 

Η σύνδεσή της με αυτόν τον άντρα είναι ιδιαίτερη. Ο λιγομίλητος ξένος καταφέρνει να αγγίξει την ψυχή της και την οδηγεί προς αναθεώρηση της ζωής της. Μέσα από επίπονη προσπάθεια παραδέχεται πρώτα στον εαυτό της ότι ο έρωτας προς έναν παντρεμένο στρατιωτικό δεν ήταν τελικά έρωτας και ότι ο παιδικός της φίλος, ο Άλκης, είναι αυτός που περίμενε… Ο Άλκης βρίσκεται πάντοτε εκεί, παραδεχόμενος από τα παιδικά τους χρόνια την αγάπη του προς τη Δωροθέα. Όμως, η Δωροθέα είναι αυτή που βάζει φραγμούς και κανόνες στη σχέση τους. Όταν συνειδητοποιεί τα αληθινά της αισθήματα για τον Άλκη, εκείνος έχει ήδη σχεδιάσει τον γάμο μου με μία άλλη. Πάντα, καταλήγει στον λόφο, κοντά στις γραμμές του τρένου. Εκεί μπορεί να σκεφτεί και εκεί βρίσκει τη γαλήνη της. 

Όλο τον χειμώνα έβλεπε τον Άλκη να μαστορεύει σιωπηλός. μοναδική υπόκρουση ο παφλασμός των κυμάτων. στο τέλος της κάθε ημέρας καμάρωναν ο ένας τη δουλειά του άλλου. εκείνη ατένιζε τα ξυλουργικά θαύματά του και αισθανόταν πως ήταν ο αιώνιος προστάτης της. αυτός κοιτούσε τα ανθοστόλιστα κλαδιά και τις κληματαριές που είχε ζωγραφίσει με το πινέλο της στους τοίχους και στο ταβάνι, και πάσχιζε να μη βουρκώσει. ποτέ δεν είχε χωρέσει άλλη γυναίκα στην καρδιά του. την αγαπούσε από τότε που ήταν παιδιά.

• Θα μπορέσει η Δωροθέα διεκδικήσει τον Άλκη και συνεπώς μια ευτυχισμένη ζωή; 

• Ο ξένος στο μικρό ιατρείο της πώς εμπλέκεται;  

• Και τι σχέση έχουν μεταξύ τους ή Μαργαρίτα και η Δωροθέα; 

Προτιμώ να μην αποκαλύψω το τέλος του βιβλίου. Γιατί η απόλαυση βρίσκεται εκεί, στο τέλος… και σας αφήνω να το ανακαλύψετε μόνοι σας. 

ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ – ΤΣΑΡΛΣ

Σαρωτική η πρώτη τους συνάντηση. Έρωτας με την πρώτη ματιά. Ένα βλέμμα είναι αρκετό για να συγκλονιστείς; Ναι, είναι.

Η Μαργαρίτα εντυπωσιάζεται από τον Τσαρλς. Όμως, για εκείνον, η γυναίκα που αντίκρισε στο κατάστρωμα του πλοίου εκείνη την ημέρα, αλλάζει ολοκληρωτικά τη ζωή του.

Φυσικά και ερωτεύτηκαν. Για πρώτη φορά και οι δυο τους. Και ο έρωτας που ζουν είναι επικός… Κόντρα σε προκαταλήψεις και κοινωνικούς συμβιβασμούς. Η θύελλα στις καρδιές τους δε δαμάζεται, παρά μόνο με τον έρωτά τους. 

Καταφέρνουν και βρίσκουν τρόπους να συνευρίσκονται. Γιατί τα αισθήματα του ενός για τον άλλο είναι φλόγα άσβεστη. Πάντοτε, σημείο αναφοράς η θάλασσα. Εκεί που πρωτογνωρίστηκαν. Εκεί που η σπίθα άναψε.

Θα σταθώ στον Τσαρλς και όσα αισθάνεται. Πολύφερνος γαμπρός, εκκεντρικός, γοητευτικός. Η Μαργαρίτα γίνεται η πυξίδα που τον οδηγεί σε αχαρτογράφητα μονοπάτια. Ζει από την παρουσία της. Εμπνέεται από αυτήν. Ονειρεύεται μόνο γι’ αυτή. Ο απόλυτος έρωτας… 

ΔΩΡΟΘΕΑ – ΑΛΚΗΣ

Όταν στα τριάντα σου ανακαλύπτεις πως έκανες λάθη στην πορεία της ζωής σου, δυσκολεύεσαι να βρεις το κουράγιο να τα διορθώσεις. 

Αυτό συνέβη και στην Δωροθέα. 

Νοσοκόμα για πολλά χρόνια στην πρώτη γραμμή του πολέμου, έχει αγκιστρωθεί σε μία σχέση ληγμένη, που στο βάθος του χρόνου δεν της πρόσφερε τίποτε. 

Έρχεται αυτός ο ξένος, α ασθενής, που δεν μιλάει, για να την κάνει να συνειδητοποιήσει πως στηρίζει τις ελπίδες και τα όνειρά της σε κάτι ουτοπικό. Και αναγνωρίζει επιτέλους τα αισθήματά της για τον Άλκη. Τον φίλο της. Που από παιδιά ήταν πάντα μαζί και η φιλική σχέση εξελίχθηκε σε ερωτική με πρώτο και απαράβατο τον κανόνα που έθεσε η Δωροθέα- όχι φιλιά στο στόμα.

Πώς να παραδεχτείς στον φίλο σου ότι πλέον ξέρεις, είσαι σίγουρη πως αυτός είναι ο έρωτας της ζωής σου; Πως τόσον καιρό εθελοτυφλούσες, αρνιό-σουν να παραδεχτείς ότι αυτός είναι ο ένας και μοναδικός; Και ο Άλκης; Ένας άντρας σταθερός, αξιόπιστος, σύμβουλος και σύντροφος. Έχοντας ερωτευτεί τη Δωροθέα από παιδί, δέχεται κάθε όρο που βάζει στη σχέση τους. Γιατί η αγάπη όλα τα δέχεται.

Όμως, κουράζεται από αυτόν τον έρωτα δίχως ανταπόκριση. Αποφασίζει να κάνει μια νέα αρχή με την αδελφή ενός φίλου του και τη ζητά σε γάμο. Τότε είναι που η Δωροθέα πρέπει να δράσει. Είτε θα διεκδικήσει τον Άλκη και όσα προσφέρονται μαζί με αυτόν- αγάπη, χαρά, οικογένεια-, είτε θα απομακρυνθεί παρέα με τη μοναξιά της μόνο. 

Θα τολμήσει η Δωροθέα να πιστέψει πως τα όνειρα πραγματοποιούνται; Θα εκδηλώσει τα αισθήματά της στον Άλκη, εμποδίζοντας αυτόν τον γάμο; 

Στις πρώτες σελίδες του ”Όταν θα δεις τη θάλασσα” θεώρησα κουραστική την αναφορά σε ιστορικές και πολιτικές λεπτομέρειες της Ελλάδας του 19ου αιώνα. 

Για να αποζημιωθώ αργότερα. Χρειάζονται όλες οι λεπτομέρειες, κάθε λέξη. Πώς αλλιώς να αποτυπωθεί αυτή η εκπληκτική ιστορία των γυναικών; Μέσα από τον Χαρίλαο Τρικούπη και τις ραδιουργίες που παίζονται κάτω από το τραπέζι, τις πολιτικές δολοπλοκίες, το γυναικείο κίνημα στο ξεκίνημά του, τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο, γνωρίζουμε τη Μαργαρίτα και τη Δωροθέα, αλλά και τους άντρες ήρωες –Τόμας, Τσαρλς, Άλκης- και κατανοούμε συμπεριφορές και επιλογές τους. 

Περίληψη: Όταν θα δεις τη θάλασσα. Είναι ο έρωτας μια ψυχή εγκλωβισμένη σε δυο κορμιά; Και πόσο εύκολο είναι να εξεγερθείς ενάντια στη μοίρα που έχει ήδη οριστεί για σένα;

Αθήνα, 1886. Η ζωή της Μαργαρίτας βυθίζεται μέσα σε έναν γάμο που μοιάζει με αργό θάνατο. Ώσπου ερωτεύεται παράφορα έναν άντρα που νόμιζε ότι υπήρχε μόνο στα παραμύθια. Και όλος ο κόσμος της γίνεται μια μάχη ανάμεσα στο φως και το σκοτάδι.
Αυτή είναι η ιστορία μιας γυναίκας που παρασύρθηκε στη δίνη του πάθους, διεκδικώντας ένα διαφορετικό πεπρωμένο από κείνο που της είχαν σχεδιάσει.

Είναι η ιστορία των δύο αντρών που την αγάπησαν. Του ισχυρού συζύγου της, που ήρθε στην Ελλάδα έχοντας καταστρώσει ένα σχέδιο προς όφελος των ξένων δανειστών. Και του μαγικού εραστή της, που ανέλαβε να σχεδιάσει τη σιδηροδρομική γραμμή της Πελοποννήσου, ένα από τα μεγάλα έργα του Τρικούπη.

Είναι επίσης πολλές μικρές ιστορίες που ιχνηλατούν τη γέννηση του γυναικείου κινήματος στην Αθήνα, τις πολιτικές αναταράξεις, τον ρόλο της εύπορης τάξης στο πεπρωμένο της φτωχολογιάς, και τα βήματα μιας Ελλάδας που προσδοκά ένα καλύτερο αύριο.

Και, τέλος, είναι μια ιστορία σαγήνης και μυστηρίου σε ένα παραθαλάσσιο χωριουδάκι, χρόνια αργότερα, λίγο μετά τη λήξη του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, όταν όλα έχουν κριθεί, ή σχεδόν όλα…Ένα σαρωτικό μυθιστόρημα για τον έρωτα και την ελπίδα. Μια επική τοιχογραφία για τη μεγαλύτερη επανάσταση της ψυχής, που δεν είναι άλλη από την επιμονή στα θαύματα. Όταν θα δεις τη θάλασσα.

Στοιχεία βιβλίου

Τίτλος: Όταν θα δεις τη θάλασσα

Συγγραφέας: Στέφανος Δάνδολος

Εκδόσεις: Ψυχογιός

ΙSBN: 978-618-01-1793-6

Ημερομηνία έκδοσης: 6/10/2016

Σελίδες: 616