Γνωριμία με την Πάτρα και το Καρναβάλι της. Σκεφτήκαμε λοιπόν το κυριακάτικο ταξίδι μας να το αφιερώσουμε στην Πάτρα. Να μάθουμε για το Καρναβάλι της, και όχι μόνο.
Γράφει η Αγγελίνα Παπαθανασίου
Να επισκεφτούμε μουσεία της, να γνωρίσουμε τα αξιοθέατά της, να περπατήσουμε στους δρόμους της και φυσικά να σας παρουσιάσουμε βιβλία με φόντο την όμορφη πόλη της Πελοποννήσου. Θα ξεκινήσουμε με μια μικρή αναδρομή στο Καρναβάλι.
Το Πατρινό Καρναβάλι είναι μια κυψέλη χαράς, νέων ιδεών, αυθόρμητης έκφρασης και δημιουργικής διεξόδου για όσους γευτούν λίγο από το μέλι του.
Είναι η μεγαλύτερη αποκριάτικη εκδήλωση στην Ελλάδα κι ένα από τα σημαντικότερα καρναβάλια στην Ευρώπη, όπου αναπτύσσονται δεκάδες φαντασμαγορικά και εντυπωσιακά χάπενινγκ, θεατρικά δρώμενα, χοροί, παρελάσεις και παιχνίδια από την ημέρα της Τελετής Έναρξης μέχρι και την Τελετή Λήξης.
Η γέννηση: Ο ιστορικός ερευνητής Νίκος Πολίτης προσδιορίζει τις πρώτες αποκριάτικες εκδηλώσεις στα μέσα του 19ου αιώνα, που ήσαν κυρίως χοροί σε σπίτια και σε δημόσιους χώρους. Σε αυτές κυριαρχούσαν οι ελληνικοί δημοτικοί χοροί, αλλά και οι ευρωπαϊκοί της εποχής, όπως πόλκα, μαζούρκα, καντρίλιες και βαλς. Πρώτος αποκριάτικος χορός έχει καταγραφεί αυτός που έγινε το 1829 στο σπίτι του Πατρινού εμπόρου Μωρέτη. Στις λαϊκές γειτονιές όμως της πόλης, τα πράγματα ήταν πιο απλά και πιο αυθόρμητα, και πολύ αργότερα εμφανίστηκαν οι πρώτες μπούλες, το γαϊτανάκι, τα πειράγματα και η σκωπτική θεώρηση καταστάσεων και γεγονότων.
Ερευνάται κατά πόσο οι αποκριάτικες εκδηλώσεις εκείνης της εποχής επηρεάστηκαν από την παρουσία των Γάλλων στρατιωτών του στρατηγού Μαιζών, οι οποίοι στάθμευσαν για ένα διάστημα στην Πάτρα αμέσως μετά την απελευθέρωση από τους Τούρκους.
Η ένωση των Επτανήσων με την Ελλάδα το 1864 είχε ως αποτέλεσμα την εγκατάσταση στην Πάτρα πολλών Επτανήσιων, οι οποίοι, με το προοδευτικό πνεύμα και τα τραγούδια τους στις λιγοστές ταβέρνες του λιμανιού και της παλιάς πόλης, επηρέασαν την εξέλιξη του Καρναβαλιού. Ιδιαίτερη συμβολή στη διαμόρφωση του χαρακτήρα του Πατρινού Καρναβαλιού είχε το λιμάνι της πόλης και οι επαφές που ανέπτυξαν οι Πατρινοί με τη Δύση, κυρίως με τη γειτονική Ιταλία και τα περίφημα καρναβάλια της. Έτσι εξηγούνται αρκετά μεσογειακά και δυτικότροπα χαρακτηριστικά του Πατρινού Καρναβαλιού.
Τα πρώτα βήματα: Την περίοδο της οικονομικής ανάπτυξης της πόλης –δεκαετία του 1870– εμφανίζονται τα πρώτα καρναβαλικά άρματα, ενώ το ολοκαίνουργο Δημοτικό Θέατρο «Απόλλων» παραχωρείται για την πραγματοποίηση των πρώτων δημόσιων αποκριάτικων χορών.
Την περίοδο της Μπελ Επόκ, κυρίως την πρώτη δεκαετία του 1900, το Καρναβάλι αρχίζει να αποκτά ταυτότητα, ενώ για πρώτη φορά παίρνουν μέρος σε αυτό άτομα απ’ όλες τις κοινωνικές τάξεις. Τότε καθιερώνεται ο αυγοπόλεμος με κέρινα αυγά γεμάτα κομφετί, που θεωρείται ο πρόδρομος του σημερινού σοκολατοπόλεμου.
Ακολουθεί μια υποτονική περίοδος εξαιτίας των Βαλκανικών Πολέμων, του Α’ Παγκοσμίου, του εθνικού διχασμού και της μικρασιατικής καταστροφής, ενώ η ανάκαμψη που παρατηρείται αμέσως μετά, με καλύτερες στιγμές τις χρονιές 1938 και 1939, ανακόπτεται την περίοδο της γερμανικής κατοχής και του εμφυλίου 1940–1950, οπότε σταματούν οι εκδηλώσεις του.
Μεταπολεμική περίοδος: Η αναβίωση του Πατρινού Καρναβαλιού τοποθετείται το 1951, με τους μουσικούς ομίλους του «Ορφέα» και της «Πατραϊκής Μαντολινάτας» να πρωτοστατούν στη διοργάνωσή του. Από το 1952, τη διοργάνωση του Καρναβαλιού αναλαμβάνει ο Δήμος Πατρών.
Το 1964, το Καρναβάλι ματαιώνεται εξαιτίας του θανάτου του Βασιλιά Παύλου.
Το 1966, εμφανίζεται ένα καινούργιο ομαδικό παιχνίδι, ο Κρυμμένος Θησαυρός, στο οποίο λαμβάνει μέρος ένας μικρός αριθμός μεταμφιεσμένων με αυτοκίνητα. Είναι το κλασικό προσκοπικό παιχνίδι πλοήγησης. Την επόμενη χρονιά είχαμε και τα πρώτα μασκαρεμένα αυτοκίνητα.
Το 1980, το Παιχνίδι του Κρυμμένου Θησαυρού με τα πληρώματα και τ’ άρματά του εντάσσεται για πρώτη φορά στη Μεγάλη Παρέλαση της Κυριακής, επιδρώντας καταλυτικά στη διαμόρφωσή της, προσδίδοντάς της έκταση, ποικιλομορφία, ζωντάνια και σφρίγος.
Σύγχρονη εποχή: Χαρακτηρίζεται από τη συνεχή αύξηση της συμμετοχής των καρναβαλιστών στις εκδηλώσεις του. Το Πατρινό Καρναβάλι στη σύγχρονη μορφή του εκτείνεται δημιουργικά καθ’ όλη την καρναβαλική περίοδο από την Τελετή Έναρξης μέχρι και την Τελετή Λήξης με ένα σύνολο εκδηλώσεων, που περιλαμβάνουν χορούς, παρελάσεις, το Παιχνίδι Κρυμμένου Θησαυρού, το Καρναβάλι των Παιδιών, τα Μπουρμπούλια, θέατρα δρόμου, εκθέσεις, εικαστικές δραστηριότητες, συναυλίες, κ.ά. Κορυφώνεται το τελευταίο σαββατοκύριακο, με τη νυχτερινή παρέλαση των πληρωμάτων το Σάββατο και την εντυπωσιακή μεγάλη Παρέλαση αρμάτων και πληρωμάτων την Κυριακή. Η αυλαία του πέφτει με τη φαντασμαγορική καύση του Καρνάβαλου στην Τελετή Λήξης στον μόλο του Αγίου Νικολάου.
Τις εκδηλώσεις του Πατρινού Καρναβαλιού διοργανώνει η Κοινωφελής Επιχείρηση του Δήμου Πατρέων – Καρναβάλι Πάτρας.
Επιμέλεια κειμένου: Ζωή Τσούρα
Πηγή Άρθρου: Carnivalpatras.gr
Υποστηρίξτε το blog μας με μία δωρεά, πατώντας εδώ
