Ο Carsten Henn έχει ήδη ένα πολυαγαπημένο βιβλίο στο ενεργητικό του, εκείνο με τον βιβλιοπώλη που παρέδιδε βιβλία στα σπίτια των πελατών του, και κινείται ξανά στο ίδιο ακριβώς κλίμα. Το «Ο φούρναρης που ζύμωνε ιστορίες» κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Μεταίχμιο, σε μετάφραση της Μαρίας Μαντή. Πρόκειται για ένα αυτοτελές και μικρό σε έκταση βιβλίο, από εκείνα που τα τελειώνεις χωρίς να το καταλάβεις.
Προσωπική άποψη: Νεκταρία Βαρσαμή-Πουλτσίδη
Ο Τζάκομο είναι Ιταλός φούρναρης σε ένα μικρό γερμανικό χωριό και ζει ακριβώς από πάνω από το μαγαζί του. Κάθε πρωί κατεβαίνει και κάνει την ίδια ιεροτελεστία. Καλημερίζει τον παλιό του φούρνο. Μιλάει στις κορνίζες του τοίχου και στο ίδιο το ψωμί. Εκείνος ζυμώνει, και η Έλσα, μια στριφνή και δύστροπη γυναίκα, πουλάει. Τα χρόνια όμως περνούν και πια δεν τα βγάζει πέρα μόνος του, οπότε βάζει αγγελία για βοηθό. Δεν θέλει όποιον όποιον. Θέλει κάποιον που να μπορεί να αγαπήσει αυτή την τέχνη. Από την άλλη μεριά της ιστορίας βρίσκεται η Σόφι, επαγγελματίας χορεύτρια, που ένα ατύχημα την έβγαλε για πάντα από τη σκηνή. Κάθεται στην πλατεία και βλέπει μια άλλη γυναίκα να χορεύει τον δικό της ρόλο, με τον άντρα της, τον Φλόριαν, λίγα μέτρα παραδίπλα. Σε κάποιο σημείο δεν αντέχει, σηκώνεται και φεύγει τρέχοντας από την παράσταση. Χάνει τη δουλειά της, χάνει τον γάμο της, χάνει τον εαυτό της, και πιάνει δουλειά στον φούρνο επειδή πρέπει να ζήσει από κάπου.
Θα ξεκινήσω ανάποδα, από τα παράπονά μου, για να τα βγάλω από τη μέση. Το «Ο φούρναρης που ζύμωνε ιστορίες» είναι γλυκό σε σημείο που κάποιες στιγμές γίνεται γλυκερό. Η πλοκή κυλάει χωρίς εκπλήξεις, τα μαθήματα ζωής έρχονται αρκετά έτοιμα, και σε δυο τρία σημεία ένιωσα τη συγγραφική προσπάθεια να φαίνεται περισσότερο απ’ όσο θα έπρεπε. Η Σόφι, που θα έπρεπε να είναι η καρδιά της ιστορίας, είναι το πιο αδύναμο κομμάτι της. Παλινδρομεί, παίρνει αποφάσεις που δυσκολεύτηκα να τις παρακολουθήσω, και πολύ συχνά με ενδιέφεραν περισσότερο όσοι στέκονται γύρω της. Αν έρχεσαι από το προηγούμενο βιβλίο του Henn περιμένοντας την ίδια ζεστασιά στην ίδια δόση, προετοιμάσου για λιγότερη.
Κι όμως, παρ’ όλα αυτά, το «Ο φούρναρης που ζύμωνε ιστορίες» θα το σύστηνα χωρίς δεύτερη σκέψη. Ο λόγος έχει όνομα και λέγεται Τζάκομο. Είναι από τους πιο γλυκούς ήρωες που συνάντησα σε βιβλίο τον τελευταίο καιρό, ένας άνθρωπος μόνος, λιγομίλητος και πολύ πιο ευαίσθητος απ’ όσο δείχνει, που δεν ξέρει να λέει με λόγια αυτά που νιώθει κι έτσι τα ζυμώνει. Το ψωμί του είναι συγγνώμη και ευχαριστώ μαζί. Λέει κάπου πως το ψωμί μοιάζει με τους ανθρώπους, σκληρό απ’ έξω και μαλακό από μέσα, και αυτή η κουβέντα με ακολούθησε για μέρες. Η σοφία του δεν έχει τίποτα το περίπλοκο, είναι απλή σαν τα πέντε υλικά που δουλεύει, κι ακριβώς εκεί βρίσκεται η αξία της.
Αγάπησα και τον κόσμο γύρω του. Την Έλσα, που είναι δύστροπη και αγενής και κρύβει από κάτω ολόκληρη ιστορία. Την ανιψιά της Σόφι, ένα περίεργο, έξυπνο κορίτσι που μπαίνει στις σελίδες και τις φωτίζει αμέσως. Και πάνω απ’ όλα, τον ίδιο τον φούρνο. Ο Henn περιγράφει το ζύμωμα με τόση αγάπη, που μυρίζεις το ψωμί μέσα από τη σελίδα, και νομίζω πως δεν υπάρχει αναγνώστης που να μη σηκωθεί κάποια στιγμή να κόψει μια φέτα. Υπάρχει ακόμη και χορός μέσα στο ζύμωμα, μουσική στις κινήσεις των χεριών, κάτι που δένει πανέμορφα με το παρελθόν της Σόφι.
Από όσα λέει ο Τζάκομο μέσα στο «Ο φούρναρης που ζύμωνε ιστορίες», κράτησα το εξής: πως η ζωή παίρνει τη γεύση που της δίνεις. Το ζυμάρι δεν βιάζεται, θέλει τον χρόνο του για να φουσκώσει, και κανένας φούρνος στον κόσμο δεν μπορεί να του κλέψει αυτές τις ώρες. Η Σόφι το μαθαίνει αργά και με πολύ πείσμα. Εγώ πάντως, διαβάζοντάς την, σκέφτηκα πόσες φορές πετάμε κάτι γιατί δεν έγινε αμέσως όπως το θέλαμε.
Κι εμείς, άραγε, αν μας έπαιρναν αύριο το ένα πράγμα που ξέρουμε να κάνουμε καλά, θα είχαμε την υπομονή να μάθουμε από την αρχή κάτι εντελώς άλλο;
Περίληψη: Ποια είναι τα συστατικά μιας καλής ζωής;
O πενηντάχρονος Τζάκομο από την Καλαβρία ψάχνει επειγόντως βοηθό για τον αγαπημένο του φούρνο. Κάποιον που να καταλαβαίνει τη μαγεία που κρύβεται στο φούρνισμα του ψωμιού. Η Σοφί, πρώην χορεύτρια μπαλέτου που η καριέρα της διακόπηκε απότομα λόγω ενός ατυχήματος, προσπαθεί να επαναπροσδιορίσει τη ζωή της, την ταυτότητά της, τον γάμο της. Και έτσι πιάνει δουλειά ως… φουρνάρισσα. Άλλωστε, από πολλές απόψεις οι κινήσεις ενός αρτοποιού θυμίζουν αυτές ενός χορευτή: η περιστροφή των χεριών, η ταλάντευση των γοφών, το ρυθμικό ζύμωμα…
Σιγά σιγά η Σοφί γοητεύεται από τον τρόπο που ο Τζάκομο «χορογραφεί» την παρασκευή του ψωμιού του, και αρχίζει να διαπιστώνει ότι ο μικρός φούρνος είναι κάτι περισσότερο από έναν απλό χώρο εργασίας. Γιατί εκεί, ανάμεσα στους φούρνους και υπό τους στίχους των τραγουδιών του Τζάκομο, ανακαλύπτει τη σοφία ενός απλού ανθρώπου, τη χαρά των μικρών πραγμάτων και το θάρρος να αποδεχτεί τη νέα Σοφί που αρχίζει να γεννιέται.
Στοιχεία βιβλίου
Τίτλος: Ο φούρναρης που ζύμωνε ιστορίες
Συγγραφέας: Carsten Henn
Μεταφραστής: Μαρία Μαντή
Εκδόσεις: Μεταίχμιο
ISBN: 978-618-03-5008-1
Σελίδες: 272
Έτος έκδοσης: 2026
Επιμέλεια: Ζωή Τσούρα
Δημιουργία κεντρικής εικόνας: Νεκταρία Βαρσαμή-Πουλτσίδη
Υποστηρίξτε το blog μας με μία δωρεά, πατώντας εδώ