Σάββατο, 10 Απριλίου, 2021
More
    Αρχική Ελληνική Λογοτεχνία Ο βιγλάτορας και άλλες νουάρ ιστορίες - Αντώνης Γκόλτσος

    Ο βιγλάτορας και άλλες νουάρ ιστορίες – Αντώνης Γκόλτσος

    -

    Είναι γεγονός σπάνιο για την εποχή να έχει κάποιος την τόλμη να εκδώσει διηγήματα και ακόμα πιο δύσκολο νουβέλες, αφού έχει επικρατήσει εμπορικά η κυκλοφορία αφηγήσεων σε μεγαλύτερη φόρμα. Ο βιγλάτορας και άλλες νουάρ ιστορίες, το νέο βιβλίο του Αντώνη Γκόλτσου που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Κύφαντα, περιλαμβάνει εφτά νουβέλες/διηγήματα και ένα θεωρητικό κείμενο για την αστυνομική λογοτεχνία και μας δίνει την έκπληξη πόσο διαφορετικά μπορεί να γράψει κανείς, μεταβαίνοντας από το ένα είδος στο άλλο.

    Προσωπική άποψη: Κωνσταντίνα Μόσχου

    Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί αλλού στακάτο λόγο και αλλού λυρικό και ερωτικό, αλλού ατμοσφαιρική αστυνομική χροιά και αλλού ψυχογράφημα, σε μια ένωση στοιχείων που διαθέτουν δύναμη και ευστοχία. Με αυτό τον τρόπο αποδεικνύει ότι οι δρόμοι μπορεί να είναι ξεχωριστοί, όμως ενώνονται για να δώσουν την ερμηνεία της ανθρώπινης ψυχής και μιας πράξης καταδικαστέας.

    Στην πρώτη ιστορία, που πρόκειται για τη βραβευμένη νουβέλα «Ο βιγλάτορας» (2019, Γ’ βραβείο νουβέλας στον Διεθνή Λογοτεχνικό Διαγωνισμό του Ομίλου για την Unesco Τεχνών Λόγου και Επιστημών Ελλάδος), ήρωας είναι κάποιος που έχει βαλτώσει και το μόνο που του μένει είναι να ζει μέσα από τις ζωές των άλλων.

    Δεν τον πείραζε. Αντίθετα του άρεσε. Ατμόσφαιρα μεταξοσκώληκα το αποκαλούσε, χωμένος στο κουκούλι των τοίχων και των κωνοφόρων, αυτάρκης νύμφη ερμητικής φραγής.

    Με αφήγηση ελαφρώς κλειστοφοβική και ταυτόχρονα επίκαιρη για την εποχή, ο συγγραφέας επιτυγχάνει ύφος λιτό αλλά κομψό. Ο κεντρικός χαρακτήρας που παρακολουθεί με κιάλια τους γείτονές του και βλέπει την όμορφη γειτόνισσά του να σκοτώνει τον άντρα της, είναι ένας ήρωας με εμμονές και προβλήματα που αναπτύσσονται σταδιακά. Και ενώ η πλοκή οδηγεί σε αμφίβολα συμπεράσματα για την ενοχή της γυναίκας μέσα από την οπτική γωνία του παρατηρητή και των αστυνόμων που έχουν αναλάβει την υπόθεση, έρχεται το αναπάντεχο τέλος με δυναμική που απογειώνει την ιστορία.

    Στη δεύτερη ιστορία του βιβλίου, με τίτλο «Η νύχτα του Σαμουράι», εμφανίζεται ένας αγαπημένος ήρωας από δύο προηγούμενα βιβλία του συγγραφέα, ο Αλκιβιάδης Πικρός (Η αφιέρωση, Οδηγός Φόνων, Εκδόσεις Μεταίχμιο, 2016, 2019 αντίστοιχα). Στα πρώτα του βήματα ο Πικρός, συγγραφέας και ερασιτέχνης ερευνητής μαζί, προσπαθεί να γράψει το νέο του μυθιστόρημα, βασισμένο σε ένα αληθινό συμβάν που συνέβη πριν από πολλά χρόνια στο νησί του. Ατύχημα ή αυτοκτονία, ή μήπως εγκληματική ενέργεια ο πνιγμός του πατέρα μιας παιδικής του φίλης; Γεγονός που οξύνει τη φαντασία του Πικρού και τον οδηγεί σε έρευνα σε βάθος χρόνου, για να καταλήξει στην πικρή όσο και το όνομά του αλήθεια.

    Αν η ίδια προσπάθησε να γυρίσει στη Νέα Ραιδεστό και στον Άγιο Πέτρο, ήταν για να ξορκίσει το φάντασμα που την έτρεχε από παιδί, ίσως και για να βλέπει την ίδια γραμμή της θάλασσας και των βουνών και τους ίδιους ανθρώπους που ο πατέρας της, ένας άντρας άγνωστος σ’ αυτήν και ξεχασμένος από τους άλλους, είχε ζήσει τις τελευταίες του στιγμές, κι ήταν και η περιέργεια που την τύλιγε, όσο εκείνη μεγάλωνε και αργά αργά πλησίαζε στην ηλικία που ο πατέρας της σταμάτησε, σαν μια τύψη ή ένα κρίμα που μοιράζεσαι με κάποιον περίπου συνομήλικο και που σε λίγο θα σκέφτεσαι σαν κι αυτόν και που θα μιλάς την ίδια γλώσσα.

    Ίσως το πιο λογοτεχνικό κομμάτι του βιβλίου να βρίσκεται σε τούτο το διήγημα, αφού ο όμορφος μακροπερίοδος λόγος με σύνθετες προτάσεις και πολύπλοκα νοήματα, εικόνες και συναισθήματα που αποδεικνύουν τη συγγραφική δεινότητα του κ. Γκόλτσου, πραγματικά με αιχμαλώτισε.

    Το «Καφενείο των Φιλάθλων» είναι ένα διήγημα που προέρχεται από τη συλλογική δουλειά μελών της ΕΛΣΑΛ, φόρος τιμής στον Γιάννη Μαρή που θεωρείται ο πατέρας της ελληνικής αστυνομικής λογοτεχνίας (Η επιστροφή του Αστυνόμου Μπέκα, Εκδόσεις Καστανιώτη, 2012). Ήρωας στην ιστορία αυτή είναι ο αστυνόμος Μπέκας, ο οποίος ερευνά τον φόνο ενός Μικρασιάτη τσαγκάρη. Το διήγημα αυτό είναι μια ευκαιρία και μια πρόκληση για τον συγγραφέα να αναβιώσει την εποχή του Μαρή, με τις ιδιαιτερότητές της. Έτσι η χρήση της γλώσσας είναι προσεκτική αλλά ανεπιτήδευτη, αναπαριστώντας γλαφυρά τον παλιό τρόπο ζωής με συνήθειες και ενσταντανέ του παρελθόντος.

    «Μία κολώνα, κύριε Μίμη;» Ο παγοπώλης είχε μπει δυο βήματα στο καφενείο, η μαύρη λαστιχένια ποδιά του να στάζει. «Μισή κομμένη στα τέταρτα. Βάλ’ τα στο ψυγείο και γράψ’ τα». Ο άλλος βγήκε, ακούστηκε το μαχαίρι με τα δόντια κι έπειτα ο παγοπώλης πέρασε από μπροστά τους, ο πάγος τυλιγμένος στη λινάτσα. Θόρυβοι στο ψυγείο, πίσω τους. Η μοτοσυκλέτα που απομακρύνεται.

    Και πιο κάτω επίσης, μια εικόνα της παλιάς Αθήνας:

    Το κάρο του Δήμου κατέβαινε νωχελικά τον λασπωμένο δρόμο, τραβηγμένο από έναν ντορή υπό κατάρρευση. Κάποιοι έδιναν τους ντενεκέδες στον σκουπιδιάρη. Αυτός τους άδειαζε και τους επέστρεφε, σιωπηλά, λες και δεν ήθελαν να ξυπνήσουν κάποιον που σέβονταν, ή που φοβούνταν.

    Πρόκειται για μια ωραία ιστορία, με κλασική γραφή, έγκλημα και τιμωρία, με πλοκή που πατά πάνω στους βασικούς κανόνες της αστυνομικής αφήγησης, ικανοποιώντας την ανάγκη του αναγνώστη για κάτι που συναντάμε πλέον σπάνια.

    Το επόμενο διήγημα, με τίτλο «Έγκλειστα», είναι ένα κείμενο που δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά στην εφημερίδα Ελεύθερος Τύπος στις 12.8.20. Εδώ περιγράφονται οι μέρες εγκλεισμού κάποιου που έχει αναλάβει μια αποστολή, όμως ο covid συνωμοτεί και ακυρώνει ένα συμβόλαιο θανάτου.

    Στο διήγημα «Ο επισκέπτης», μια βροχερή μέρα, ένας μυστηριώδης κύριος επισκέπτεται ένα ζευγάρι στο σπίτι του και ζητά να αγοράσει το διαμέρισμά τους με κάθε τρόπο, γνωρίζοντας εκ των προτέρων ότι δεν πωλείται.

    Επιτέλους, ναι, επιτέλους, εκεί, ίσως, να ανακάλυπτε, γιατί ο ήχος των βημάτων στο ταβάνι της κρεβατοκάμαρας τα βράδια, ή να ξανάβλεπε το ίδιο κομμάτι του ουρανού που κατάπιε τον αετό του, το φταίξιμο στην άθλια καλούμπα και στα αδέξια δάχτυλά του που, από τότε, μόνο το μελάνι και το χαρτί δούλευαν και που, αν ήταν πραγματικά τυχερός, αλλά δεν μπορεί, δεν μπορεί, δεν ήταν δυνατόν να φανεί τόσο τυχερός, να έπιανε το νήμα της σφαίρας στην αριστερή μπαλκονόπορτα, ξεκινώντας από το σημάδι στη γρίλια, αν βέβαια κάποιος δεν είχε την ιερόσυλη έμπνευση να τη στοκάρει ή να αλλάξει τη μπαλκονόπορτα και, που, τηρουμένων των αναλογιών, θα έπρεπε τώρα να φτάνει κάπου πιο πάνω από τη ζώνη του, αν ήταν, τότε, στο ύψος των παιδικών ματιών του, πάνε πενήντα πέντε χρόνια.

    Η πρότασή του όμως προκαλεί την άρνηση των ιδιοκτητών, και μάλιστα αφού ο ίδιος πιστεύει ότι όλα εξαγοράζονται.

    «Νομίζετε, δηλαδή, ότι αυτοί οι τοίχοι, οι όποιοι τοίχοι, έχουν, απλά, την αξία των υλικών τους; Ότι δεν δένεται κανείς με μια κάποια ατμόσφαιρα, κάποια μνήμη; Ότι κάθε γωνιά τους δεν έχει να πει κάποια ιστορία, μια ελπίδα, μια χαρά, μια τύψη;»

    Η ιστορία καταλήγει απροσδόκητα, και τόσο όμορφα, αφήνοντας στην κρίση του αναγνώστη αν όντως όλα εξαγοράζονται. Θεωρώ αυτό το διήγημα το καλύτερο της συλλογής, με όμορφο θεατρικό λόγο, εικόνες πίσω από παραπέτασμα καπνού και βροχής, καθαρόαιμη νουάρ αφήγηση.

    «Ο γλυκός Μανώλης του Βάλτου» είναι ένα διήγημα αυτοβιογραφικό για τον συγγραφέα, μια ωραία ιστορία που μας εκπλήσσει στη ροή του, καθώς ο ίδιος αναρωτιέται τι απέγινε το πιστόλι του γλυκύτατου παππού Μανώλη και ποια η σχέση του με το βιβλίο «Στα μυστικά του βάλτου» της Πηνελόπης Δέλτα.

    «Ο κύριος Ναιαλλαόχι στην Αίγινα» είναι μια αφήγηση εσωτερικής αναζήτησης για έναν διεθνούς φήμης συγγραφέα, δίνοντας το ερέθισμα για σκέψη πως μια ιστορία δεν γεννιέται μόνο στο μυαλό αλλά τη βιώνεις.

    Το τελευταίο τμήμα του βιβλίου, με τίτλο «Λέω, λες, λέει: “αστυνομική λογοτεχνία” εννοούμε το ίδιο;» δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στη συλλογή διηγημάτων «Το τελευταίο ταξίδι» (Μεταίχμιο, 2009). Άκρως ενδιαφέρον κείμενο για το εύρος της αστυνομικής αφήγησης με κανόνες ή χωρίς, πατώντας σε λογοτεχνικά πρότυπα συγγραφέων και ψάχνοντας για κοινό παρανομαστή.

    Εάν αυτό το βιβλίο ακολουθεί την πορεία της νουάρ αφήγησης μέσα από πολλές τεχνικές, μπορεί να το διαπιστώσει ο αναγνώστης μέσα από τη διαφορετικότητα των κειμένων, γεγονός που έχει καταφέρει με επιδεξιότητα ο συγγραφέας, κλείνοντάς μας το μάτι με τον εξαιρετικό τρόπο κλεισίματος, δια στόματος Χάισμιθ: «Η δουλειά του [συγγραφέα] είναι ακριβώς να διαιωνίζει μικρές απάτες, ψέματα και εγκλήματα κάθε φορά που γράφει ένα βιβλίο. Όλα αυτά δεν είναι παρά μια μεγάλη μασκαράτα, μια επαίσχυντη απάτη, μεταμφιεσμένη σε διασκέδαση».

    Περίληψη: Η ερμηνεία και η διαδρομή της εικόνας ενός εγκλήματος, στη νουβέλα Ο βιγλάτορας (ανέκδοτη νουβέλα/Γ’ Βραβείο Νουβέλας, στον Διεθνή Λογοτεχνικό Διαγωνισμό του Ομίλου για την UNESCO Τεχνών, Λόγου & Επιστημών Ελλάδος, 2019).

    Και ο Αλκιβιάδης Πικρός, στα πρώτα του βήματα με τη Δήμητρα της «Αφιέρωσης» (Μεταίχμιο, 2016). Όπου, ο Πικρός, αυτόκλητος ερευνητής, επιχειρεί να μάθει το μυστικό που στοιχειώνει έναν τόπο, διακοπών για τους πολλούς, κόλασης για άλλους (Μία προσωπική ιστορία ή Η νύχτα του σαμουράι/ανέκδοτη νουβέλα).

    Και στο Καφενείον Των φιλάθλων από το «H επιστροφή του Αστυνόμου Μπέκα», συλλογικό τόμο διηγημάτων στο «ύφος Μαρή» (Καστανιώτης, 2012), σε συνεργασία με την Ελληνική Λέσχη Συγγραφέων Αστυνομικής Λογοτεχνίας (ΕΛΣΑΛ), ο μόλις μεταπολεμικός συνοικιακός μικρόκοσμος κάτω από τον φακό του Αστυνόμου Μπέκα.

    Ενώ, ο Covid-19 συνωμοτεί στην ακύρωση ενός συμβολαίου θανάτου, στο Έγκλειστα/διήγημα (δημοσιεύτηκε στον «Ελεύθερο Τύπο», 12.08.2020).

    Και η ιστορία κάποιου αποφασισμένου να συναντήσει τα ίχνη των παιδικών του βημάτων (Ο επισκέπτης/ανέκδοτο διήγημα).

    Και ο Αντώνης Γκόλτσος σε μία αυτοβιογραφική αποκάλυψη, όπου ο λύκος ντυμένος πρόβατο πείθει ως Ο γλυκός Μανώλης του Βάλτου/ανέκδοτο διήγημα.

    Αλλά και ένας διεθνούς φήμης συγγραφέας, στην Αίγινα των ’50s, όπου μία ιστορία δεν γεννιέται μόνο στο μυαλό, αλλά και τη βιώνεις (Ο κύριος Ναιαλλαόχι στην Αίγινα/ανέκδοτο διήγημα).

    Και εάν, εραστής της Αστυνομικής Λογοτεχνίας, αμφιβάλλεις για την ταυτότητα του αγαπημένου σου λογοτεχνικού είδους, είναι πιθανό ένα δοκίμιο –όπως το Λέω, λες, λέει: «Αστυνομική Λογοτεχνία». Εννοούμε το ίδιο; από το «Το τελευταίο ταξίδι», συλλογικό τόμο διηγημάτων (Μεταίχμιο, 2009)– να έλυνε κάποιες απορίες σου.

    Στοιχεία βιβλίου

    Ο βιγλάτορας και άλλες νουάρ ιστορίες – Αντώνης Γκόλτσος

    Τίτλος: Ο βιγλάτορας και άλλες νουάρ ιστορίες

    Συγγραφέας: Αντώνης Γκόλτσος

    Εκδόσεις: Κύφαντα

    ISBN: 9786188479135

    Σελίδες: 394

    Έτος κυκλοφορίας: 2020

    ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

    Please enter your comment!
    Please enter your name here