Συνέντευξη – Ελένη Ηλιάδου-Πολυκαρπίδη
Σήμερα στους Θεματοφύλακες Λόγω Τεχνών, φιλοξενούμε την εκπαιδευτικό και συγγραφέα Ελένη Ηλιάδου-Πολυκαρπίδη, με αφορμή το παιδικό της βιβλίο «Ποτέ μην τα παρατάς» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Θύρα.
Συνέντευξη
Ρωτάει η Αγγελίνα Παπαθανασίου
Καλησπέρα. Σας ευχαριστούμε πολύ για τη συνέντευξη που μας παραχωρείτε. Αφού σας συγχαρώ για το βιβλίο σας και τα μηνύματα που περνά στους αναγνώστες του, να σας ρωτήσω πώς προέκυψε η ενασχόλησή σας με τη συγγραφή; Ποια ήταν η πηγή έμπνευσης για να γεννηθεί αυτό το κείμενο, το οποίο έχει διακριθεί σε λογοτεχνικό διαγωνισμό;
E.H.Π. Ευχαριστώ πολύ για τη φιλοξενία, αγαπημένη μου Αγγελίνα! Χαίρομαι πολύ που βρίσκομαι στη συντροφιά σας!
Πηγή έμπνευσης για τη γέννηση ενός λογοτεχνικού κειμένου μπορεί να αποτελέσει οποιοδήποτε ερέθισμα, αρκεί να «σημαίνει» κάτι για τον συγγραφέα. Στο συγκεκριμένο κείμενο, ο κεντρικός ήρωας είναι ένα παιδί με μια σωματική αναπηρία, δυσκολία στη βάδισή του, και πηγή έμπνευσής μου ήταν όλα τα παιδιά που αντιμετωπίζουν τέτοιου είδους προβλήματα. Ως δασκάλα, έχω συναντήσει μαθητές/τριες που λόγω κάποιας σωματικής δυσκολίας που είχαν, αντιμετώπιζαν προβλήματα ενσωμάτωσης. Τους κυρίευε θλίψη, ντροπή, θυμός, ακόμα και απελπισία ή απόγνωση, καθώς δεν μπορούσαν να διαχειριστούν το πρόβλημά τους αυτό. Τα παιδιά χρειάζονται συνήθως κάποιον ενήλικα που θα τα βοηθήσει να πιστέψουν στον εαυτό τους, να ανακαλύψουν κρυμμένα ταλέντα τους κι επιτέλους να βγουν από το «σκοτάδι» τους, να δουν τι πραγματικά αξίζουν!
Αυτά τα παιδιά ήταν η πηγή έμπνευσής μου, που συγκεντρώθηκαν όλα στο πρόσωπο του αγαπημένου μου ήρωα, του Λευτέρη.
Το κείμενο απέσπασε το Β’ Βραβείο στον Λογοτεχνικό Διαγωνισμό «Στέλιος Ξεφλούδας» με θέμα «Το Σχολείο» και εκδόθηκε σε ένα υπέροχο βιβλίο από τις Εκδόσεις Θύρα, με την εικονογράφηση από την Τέτη Σώλου και τίτλο «Ποτέ μην τα παρατάς!». Το βρίσκουμε εδώ και σε όλα τα βιβλιοπωλεία της γειτονιάς μας.
Πώς γεννιούνται οι ήρωες μιας ιστορίας; Έχω γράψει σχετικά με αυτό εδώ.
Ποιοι είναι οι πρώτοι αναγνώστες των κειμένων σας; Ως εκπαιδευτικός και μητέρα, αντλείτε έμπνευση από το οικογενειακό ή σχολικό σας περιβάλλον;
Ε.Η.Π. Οι πρώτοι αναγνώστες των κειμένων μου… είναι τα παιδιά μου και ο άντρας μου! Τα παιδιά μου πηγαίνουν στο Δημοτικό και, στ’ αλήθεια, πιστεύω ότι δεν θα μπορούσα να έχω καλύτερους «κριτικούς» στα γραπτά μου! Εφόσον θέλω να γράφω για παιδιά, ποιος θα μπορούσε να κρίνει καλύτερα, αν όχι τα ίδια τα παιδιά; Λαμβάνω υπόψη μου πολύ σοβαρά όχι μόνο τις παρατηρήσεις που μπορεί να μου κάνουν, αλλά πρώτα απ’ όλα το ύφος τους καθώς τους διαβάζω το παραμύθι μου, την προσοχή με την οποία με παρακολουθούν. Είμαι πολύ τυχερή κι ευλογημένη που τους έχω πρώτους «κριτικούς»!
Σίγουρα τα θέματά μου τα αντλώ, κυρίως, από τον κόσμο των παιδιών. Το σχολικό περιβάλλον είναι η κύρια πηγή έμπνευσής μου, θα έλεγα. Η καθημερινή επαφή με τα παιδιά μπορεί να δώσει ατελείωτα ερεθίσματα για έναν συγγραφέα παιδικής λογοτεχνίας. Οι χαρές τους, οι δυσκολίες τους, οι προβληματισμοί τους, οι φόβοι τους, ακόμα και τ’ αδιέξοδά τους, είναι λόγοι για να γράψω το επόμενο κείμενό μου.
Ταυτόχρονα, και το οικογενειακό περιβάλλον μπορεί να μου δώσει ερεθίσματα για συγγραφή. Όταν υπάρχει επικοινωνία στην οικογένεια και ιδιαίτερα με τα παιδιά, οποιαδήποτε συζήτηση μπορεί να «γεννήσει» ένα καινούργιο κείμενο.
Επίσης, πολλές φορές έχω εμπνευστεί για τα θέματά μου διαβάζοντας κάποιο παιδικό βιβλίο ή παιδικό περιοδικό. Ακόμα, παρακολουθώντας και μια παιδική ταινία!
Τι στοιχεία θα πρέπει κατά τη γνώμη σας να διαθέτει ένα καλό παιδικό βιβλίο;
Ε.Η.Π. Ένα καλό παιδικό βιβλίο έχει πολλές απαιτήσεις από τον/τη δημιουργό του αν θέλει να αγαπηθεί… Γνωρίζουμε όλοι μας ότι τα παιδιά είναι απαιτητικοί αναγνώστες. Δεν διαπραγματεύονται, δύσκολα δίνουν δεύτερες ευκαιρίες, κι εμπιστεύονται απλά το ένστικτό τους όσον αφορά την επιλογή του βιβλίου τους!
Πρώτα απ’ όλα, χρειάζεται το θέμα να τους ενδιαφέρει. Πρέπει, δηλαδή, να αντλείται από την καθημερινότητα των παιδιών ή τα ενδιαφέροντά τους. Ταυτόχρονα, χρειάζεται μια σφιχτοδεμένη και δυνατή πλοκή. Μια δυνατή πλοκή, μαζί με αληθοφανείς χαρακτήρες, είναι το βασικό μαγικό κλειδί για το παιδικό βιβλίο.
Ένας βαρυσήμαντος παράγοντας είναι η εικονογράφηση. Το παιδικό βιβλίο είναι, στην πραγματικότητα, συν-δημιουργία. Η εικονογράφηση μπορεί να απογειώσει το κείμενο του βιβλίου ή ακόμα και να το αφανίσει από την αγορά. Ο εικονογράφος είναι εκείνος ο δημιουργός που έχει τη «μαγική ικανότητα» να κάνει εικόνες όλα όσα γράφει ο συγγραφέας.
Έχω γράψει για την εικονογράφηση τού βιβλίου «Ποτέ μην τα παρατάς!» εδώ.
Ένα κύριο συστατικό του παιδικού βιβλίου είναι η αισιόδοξη ατμόσφαιρα. Δεν μπορούμε να φέρουμε τους αναγνώστες σε απόγνωση. Μπορεί να αγωνιούν για τον ήρωα, αλλά σίγουρα δεν απελπίζονται!
Ένα επιπλέον χαρακτηριστικό είναι η γλώσσα του κειμένου. Πρέπει να χρησιμοποιούμε λέξεις και εκφράσεις οικείες στα παιδιά κι όχι λέξεις για μεγαλύτερες ή για μικρότερες ηλικίες, κατά περίπτωση. Το παιδικό βιβλίο χρειάζεται απλότητα στις εκφράσεις και αμεσότητα στον λόγο. Τα παιδιά ανταποκρίνονται σε ό,τι είναι ειλικρινές. Στα μικρότερα παιδιά αρέσει πολύ κι ο έμμετρος λόγος.
Ως γονείς, προτιμούμε βιβλία που συνάδουν με τις αρχές και τις αξίες με τις οποίες θέλουμε να μεγαλώσουμε τα παιδιά μας, ειδικά στις μικρότερες ηλικίες, στις οποίες έχουμε και δυνατότητα επιλογής. Επιλέγουμε βιβλία που προάγουν την ευγένεια, τον σεβασμό, την ευγενή άμιλλα, τον κοινό αγώνα, τη συνεργασία με κοινό στόχο τη βελτίωση του εαυτού μας και της κοινωνίας. Ένα καλό παιδικό βιβλίο προβάλλει την ισοτιμία των φύλων, των λαών και δεν υποβοηθά διακρίσεις οποιουδήποτε είδους. Υποστηρίζει κι ενισχύει τα πρότυπα που θέλουμε για τα παιδιά μας και δεν είναι λίγες οι φορές που ένα καλό βιβλίο μιλά πολύ πιο δυνατά από τη δική μας φωνή στα παιδιά!
Σίγουρα ένα καλό παιδικό βιβλίο για παιδιά δεν διαπνέεται από φόβο, δεν είναι τρομακτικό. Οι σκηνές που περιέχει δεν πρέπει να ταράζουν το παιδί. Όταν το παιδί κλείνει το βιβλίο, να είναι ίσως προβληματισμένο, αλλά σε καμία περίπτωση τρομαγμένο ή ταραγμένο.
Για τον σκοπό αυτό, καλό είναι να διαβάζουμε εμείς πρώτοι τα βιβλία που σκοπεύουμε να δώσουμε στα παιδιά μας. Δεν είναι ελάχιστης σημασίας το τι θα διαβάσουν τα παιδιά μας. Απεναντίας, ένα καλό βιβλίο είναι πολλές φορές η δική μας δύναμη (των γονέων και δασκάλων).
Έχω γράψει πιο αναλυτικά σχετικά με αυτό το θέμα στο προσωπικό μου ιστολόγιο εδώ.
Αν σας ρωτούσαν οι μαθητές σας «Γιατί γράφετε βιβλία, κυρία;», ποια θα ήταν η απάντησή σας;
Ε.Η.Π. Γράφω παιδικά βιβλία επειδή τα παραμύθια ζουν με την απλότητα και την αλήθεια. Μέσα από τη διαδικασία συγγραφής παιδικού παραμυθιού, γίνομαι κι εγώ –κατά κάποιον τρόπο– παιδί! Ζω τις χαρές, τις λύπες, τους προβληματισμούς, τα όνειρα, τους στόχους, την ελευθερία εντέλει, των παιδιών. Υπάρχει πιο όμορφο πράγμα από αυτό; Υπάρχει ένα μικρό παιδί μέσα μου, που διατηρείται ζωντανό έτσι!
Τα επόμενα συγγραφικά σας σχέδια; Υπάρχει κάτι που μπορεί να ανακοινωθεί;
Ε.Η.Π. Δόξα τω Θεώ, το δεύτερο πνευματικό μου παιδάκι είναι… καθοδόν! Και πάλι εμπνέομαι από τον κόσμο των παιδιών, αλλά και των μεγάλων! Το θέμα είναι ο φόβος και πώς μπορούμε να τον ξεπεράσουμε, μέσα από την περιπέτεια μιας μικρής ηρωίδας. Άλλωστε, θάρρος δεν σημαίνει απουσία του φόβου. Θάρρος σημαίνει να προχωράμε παρόλο που φοβόμαστε! Αυτή, νομίζω, είναι η μεγαλύτερη νίκη… Πιστεύω ότι το βιβλίο αυτό θα μας αγγίξει όλους, μικρούς και μεγάλους! Δεν θα σας πω άλλες λεπτομέρειες… Θα σας κρατήσω σε αναμονή!
Λίγο πριν ολοκληρώσουμε τη συνέντευξη, θα θέλατε να πείτε κάτι στους αναγνώστες μας;
Ε.Η.Π. Θα ήθελα να πω σε όλους τους αναγνώστες να μη σταματήσουν να διαβάζουν. Το διάβασμα είναι η τροφή της ψυχής. Είναι ο πιο εύκολος τρόπος να ταξιδέψουμε σε μέρη που δεν μπορούμε να πάμε σωματικά, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο μπορούμε να ζήσουμε πολλές ζωές μέσα από τους ήρωες, κάθε φορά! Είναι τόσα πολλά τα οφέλη του διαβάσματος! Τώρα, εν καιρώ πανδημίας και εγκλεισμού, ένας λόγος παραπάνω να ξεφεύγουμε και να χαλαρώνουμε, μέσα από την ανάγνωση βιβλίων. Εμείς, οι μεγάλοι πρώτοι, με το παράδειγμά μας θα γίνουμε κίνητρο για τα παιδιά μας, ώστε ν’ αγαπήσουν κι εκείνα το διάβασμα.
Επίσης, θα ήθελα να παρακινήσω τους μικρούς αναγνώστες να γράφουν και οι ίδιοι. Να κρατούν ημερολόγιο, κάποιες σημειώσεις ή προσωπικές εντυπώσεις από καθημερινά περιστατικά της ζωής τους ή και από οτιδήποτε τους έχει φανεί ιδιαίτερο, περίεργο ή και αστείο. Όλοι μας κρύβουμε μέσα μας έναν εν δυνάμει… συγγραφέα! Έτσι, θα τον βοηθήσουμε να εμφανιστεί!
Σας ευχαριστώ πολύ για τον χρόνο σας. Σας εύχομαι καλή δημιουργική συνέχεια.
Ε.Η.Π. Ευχαριστώ πολύ, αγαπημένη μου Αγγελίνα, γι’ αυτήν την όμορφη συνέντευξη και για όλα τα όμορφα μηνύματα που έδωσες την ευκαιρία ν’ ακουστούν μέσα από αυτήν! Σου εύχομαι υγεία, δημιουργικότητα και δύναμη! Να είσαι καλά!
Επιμέλεια κειμένου: Ζωή Τσούρα
Υποστηρίξτε το blog μας με μία δωρεά, πατώντας εδώ
