Ο Ροδώνας – Philip Pullman

Είναι κάποιες αναγνωστικές επιστροφές που τις περιμένεις με μια γλυκιά, σχεδόν παιδική νοσταλγία. Έχοντας διαβάσει όλα τα προηγούμενα βιβλία του Philip Pullman, ένιωθα σαν να επιστρέφω σε μια παλιά, αγαπημένη γειτονιά ανοίγοντας το «Ο Ροδώνας», το πολυαναμενόμενο φινάλε της σειράς «Το Βιβλίο της Σκόνης».

Προσωπική άποψη: Νεκταρία Βαρσαμή – Πουλτσίδη

Κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ψυχογιός, η μετάφραση ανήκει στην Κώστια Κοντολέων. Ο κόσμος που γνωρίσαμε πριν από τριάντα χρόνια στο «Αστέρι του Βορρά» κορυφώνεται, φέρνοντάς μας αντιμέτωπους με τους φόβους, την απληστία, αλλά και τη σωτήρια δύναμη της φαντασίας.

Η ιστορία μάς βρίσκει μακριά από τη γνώριμη Οξφόρδη. Η Λύρα Χρυσόστομη, κουβαλώντας το βάρος ενός ακήρυχτου μετατραυματικού στρες και την κούραση μιας ενήλικης πλέον ζωής, αναζητά απεγνωσμένα το δαιμόνιό της, τον Πανταλεήμονα. Η διαδρομή της την οδηγεί ανατολικά, κατά μήκος του αρχαίου Δρόμου του Μεταξιού, με προορισμό ένα μυστηριώδες κόκκινο κτίριο στην έρημο, όπου ελπίζει να βρει τις απαντήσεις για τη Σκόνη και τα αινιγματικά τριαντάφυλλα.

Παράλληλα, ο Μάλκολμ Πόλστεντ, ο διαρκώς πιστός της σύμμαχος, την αναζητά ανά τον κόσμο. Μέσα σε ένα περιβάλλον που φλέγεται από απληστία και εξουσία, η πορεία τους διασταυρώνεται με κατασκόπους, κλέφτες, μάγισσες, ακόμα και γρύπες. Όμως, πάνω από όλα πλανάται η απειλή του πανίσχυρου Διευθυντηρίου, το οποίο πολεμά λυσσαλέα ό,τι έχει αξία για τη Λύρα.

Το βιβλίο διαθέτει μια πιο σκοτεινή, σχεδόν εξουθενωμένη οπτική σε σχέση με την «Τριλογία του Κόσμου». Η Λύρα του «Ροδώνα» δεν είναι πια το ατρόμητο, «χαρισματικό παιδί» που γνωρίσαμε, αλλά μια γυναίκα που παλεύει να γεφυρώσει τα νεανικά της ιδανικά με την ωμή πραγματικότητα. Αυτή η ευαλωτότητά της, το πώς βρίσκει το θάρρος να συνεχίσει παρότι είναι «σπασμένη», είναι ίσως το πιο ανθρώπινο και δυνατό στοιχείο της πλοκής στο «Ο Ροδώνας». Η στιγμή δε της επανένωσής της με τον Πανταλεήμονα είναι άκρως συγκινητική κι αποτελεί, ίσως, την πιο επιτυχημένη σεκάνς ολόκληρου του έργου.

Ωστόσο, ως αναγνώστρια που έχει εντρυφήσει στο σύμπαν του Pullman, δεν μπορώ να κλείσω τα μάτια σε κάποιες δομικές αδυναμίες. Ο «Ροδώνας» δίνει συχνά την εντύπωση πως είναι υπερφορτωμένος με ιδέες που δεν βρίσκουν τον χώρο να αναπνεύσουν. Ο πυρήνας της ιστορίας είναι βαθιά προσωπικός: η αναζήτηση ταυτότητας της Λύρας, αλλά ο Pullman μοιάζει συχνά να αποσπάται από δευτερεύοντες χαρακτήρες και απότομες ανατροπές που αποδυναμώνουν τον κεντρικό άξονα.

Για παράδειγμα, ο Μάλκολμ αφήνει μια αίσθηση μετεωρισμού. Η συναισθηματική του σύνδεση με τα γεγονότα δείχνει ελλιπής αν δεν καταλήξει ρομαντικά με τη Λύρα – κάτι που ευτυχώς αποφεύχθηκε, διατηρώντας έτσι την ισορροπία δυνάμεων. Παράλληλα, η παρουσία χαρακτήρων όπως ο Ολιβιέ Μπονβίλ δείχνει αποκομμένη, σαν να προστέθηκαν στην πλοκή χωρίς ξεκάθαρο, πειστικό κίνητρο.

Το πιο προβληματικό σημείο, ωστόσο, βρίσκεται στις φιλοσοφικές και «μηχανικές» ανατροπές που επιχειρεί ο συγγραφέας, οι οποίες μοιάζουν να αναιρούν βασικούς κανόνες που έθεσε το «Κεχριμπαρένιο Τηλεσκόπιο». Το γεγονός ότι η Λύρα επιχειρεί να ξανανοίξει παράθυρα ανάμεσα στους κόσμους αντιμετωπίζεται σχεδόν επιδερμικά, αφήνοντας κρίσιμα ερωτήματα στον αέρα, χωρίς να βλέπουμε τις βαθύτερες συνέπειες ή φιλοδοξίες πίσω από αυτές τις πράξεις. Επίσης, η ανάλυση του καπιταλισμού και του πώς ο πλούτος «σκοτώνει» τα δαιμόνια παρουσιάζεται ίσως υπερβολικά απόλυτη, στερώντας την πίστη στη λύτρωση και την ικανότητα των ανθρώπων να αλλάζουν.

Κλείνοντας το «Ο Ροδώνας», είναι αναπόφευκτο να νιώσεις μια ανάμεικτη γεύση. Από τη μία, η υπέροχη, αψεγάδιαστη πρόζα του Pullman σε ταξιδεύει μοναδικά, αποδεικνύοντας γιατί θεωρείται κορυφαίος. Από την άλλη, το φινάλε μοιάζει απότομο, αφήνοντας αρκετά ερωτήματα και μια αίσθηση ανολοκλήρωτης φιλοσοφικής εμβάθυνσης.

Ωστόσο, ο «Ροδώνας» είναι ένα έργο που διαβάζεται με ενδιαφέρον, αλλά αφήνει πίσω του μια σειρά από αναπάντητα «γιατί», τα οποία, τελικά, μπορεί και να ήταν ο ακριβής σκοπός του δημιουργού του: να μας κρατήσει σε μια διαρκή πνευματική αναζήτηση.

Κι αναρωτιέμαι, σε έναν κόσμο που η απληστία μοιάζει ικανή να νεκρώσει την ίδια μας την ψυχή, μπορεί άραγε η επιστροφή στη φαντασία να αποτελέσει το μόνο, αληθινό καταφύγιο;

Περίληψη: ΤΡΙΑΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΟΤΕ ΠΟΥ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΠΡΩΤΟΓΝΩΡΙΣΕ ΤΗΝ ΞΕΧΩΡΙΣΤΗ ΗΡΩΙΔΑ ΤΟΥ ΠΟΥΛΜΑΝ ΣΤΟ ΑΣΤΕΡΙ ΤΟΥ ΒΟΡΡΑ, Ο ΡΟΔΩΝΑΣ ΕΙΝΑΙ Η ΚΟΡΥΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΠΟΥ ΑΠΟΤΕΛΕΣΑΝ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΗΣ ΣΚΟΝΗΣ ΚΑΙ Η ΤΡΙΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ.

Η Λύρα Χρυσόστομη βρίσκεται μακριά από το σπίτι της στην Οξφόρδη, σε αναζήτηση του δαιμονίου της, Πανταλεήμονα, και της φαντασίας της… Ο Μάλκολμ Πόλστεντ, ο πιστός απίθανος ήρωας από το παρελθόν της Λύρας, ταξιδεύει επίσης ανά τον κόσμο, ψάχνοντάς την. Πηγαίνουν ανατολικά, κατά μήκος του αρχαίου Δρόμου του Μεταξιού, προς το κόκκινο κτίριο της ερήμου, το οποίο ελπίζουν πως θα τους δώσει τις απαντήσεις που ψάχνουν για την έννοια της Σκόνης και των τριαντάφυλλων που συνδέονται με αυτή. Στην πορεία τους, βρίσκονται αντιμέτωποι με επικίνδυνα και συγκλονιστικά γεγονότα σε έναν κόσμο που αλλάζει – γεγονότα που θα τους οδηγήσουν να δεχτούν τη βοήθεια κατασκόπων και κλεφτών, γρυπών και μαγισσών, παλιών και νέων φίλων. Μα παντού γύρω τους υπάρχουν παντοδύναμοι εχθροί, συμπεριλαμβανομένου του πανίσχυρου Διευθυντηρίου, που βρίσκεται σε πόλεμο κόντρα σε όλα όσα η Λύρα θεωρεί ότι έχουν μεγάλη σημασία γι’ αυτή. Καθώς οι μέρες περνούν, ο κόσμος γίνεται πιο τρομακτικός – φλέγεται από φόβο, δύναμη και απληστία. Και τώρα το τελευταίο μέρος αρχίζει…

Επιμέλεια κειμένου: Σοφία Νέστορα

 

 

Υποστηρίξτε το blog μας με μία δωρεά, πατώντας εδώ