Σάββατο, 15 Αυγούστου, 2020
More
    Αρχική Ελληνική Λογοτεχνία ἐρᾶν Βυζαντινά αμαρτήματα - Γιάννης Καλπούζος

    ἐρᾶν Βυζαντινά αμαρτήματα – Γιάννης Καλπούζος

    -

    ἐρᾶν Βυζαντινά αμαρτήματα. Το νέο μυθιστόρημα του κύριου Καλπούζου γεννά φως και υψώνει την ψυχή μας. Η επιλογή και ο τρόπος γραφής του τίτλου ξαφνιάζει και μαγνητίζει το βλέμμα.

    Προσωπική άποψη: Αναστασία Ελευθεριάδου

    Στο φως στοχεύουμε όλοι. Όμως σε ποιο φως; 

    Σ’ εκείνο που ξεγελά τα μάτια μας ή σ’ εκείνο που υψώνει την ψυχή μας;

    “Εκ του οράν το εράν” είπε ο Φιλόστρατος, και σημαίνει ότι από αυτά που βλέπουμε δημιουργείται ο έρωτας. 

    Από το να βλέπεις, το να ερωτεύεσαι – από αυτό που βλέπεις, ερωτεύεσαι.

    Ένα ιστορικό μυθιστόρημα που αγγίζει, διαφωτίζει, συγκινεί και γοητεύει με μια αξεπέραστη δύναμη γραφής. Ο έρωτας παρών σε διαφορετικές μορφές, παράφορος απέναντι σε ένα πρόσωπο, ταπεινός απέναντι στον Θεό, ισχυρός απέναντι στο χρέος… ωσότου φτάνει στο ἐρᾶν διά του οράν της ψυχής! 

    Όλο το αφήγημα διαπερνάται από αυτή την ανυπέρβλητη δύναμη του έρωτα που μετουσιώνει αξίες και ηθικές. Αρμονικό το ταίριασμα της γλώσσας που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας, των χαρακτήρων, των ιστορικών στοιχείων, της μυθοπλασίας. Η αφήγηση, ρέουσα, σε κρατά αιχμάλωτό της.

    Ένα βιβλίο που η πρώτη μου σκέψη τελειώνοντάς το ήταν ότι επιδέχεται πολλές αναγνώσεις. Κάθε μυθιστόρημα του συγγραφέα, πέρα από την απόλαυση της ανάγνωσης, μας μαθαίνει ιστορία. Στα προηγούμενα βιβλία του, τα ταξίδια λάμβαναν χώρα στη νεότερη και σύγχρονη ιστορία – στο συγκεκριμένο, μας κάνει μέρος του Βυζαντινού πολιτισμού κατά το δεύτερο μισό του 8ου αιώνα, με φόντο την Εικονομαχία.

    ἐρᾶν Βυζαντινά αμαρτήματα

    Μια εποχή άγνωστη στο ευρύ κοινό, αμφιλεγόμενη, μυθώδης, θρησκόληπτη, ταραγμένη και σκοτεινή.

    Η μεγαλύτερη πλειοψηφία των μυθιστορημάτων που αναφέρονται στο Βυζάντιο επικεντρώνεται στην Άλωση – το εράν κάνει τη διαφορά.

    Το μυθιστόρημα διανύει τα χρόνια από το 766 ως το 798 μ.Χ και εκτυλίσσεται στην Κωνσταντινούπολη και την Αθήνα, ξεκινώντας επί βασιλείας του εικονομάχου αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Ε’ (741-775) και στη συνέχεια της Ειρήνης της Αθηναίας (780-802), η οποία, το 787, τερματίζει για ένα διάστημα τη διαμάχη και αναστηλώνει τις εικόνες. 

    Ο συγγραφέας επιλέγει στο ξεκίνημα του βιβλίου μια πολύ δυνατή σκηνή, που μέσα από αυτή ξεδιπλώνει μέρος του χαρακτήρα των δύο εκ των τριών κεντρικών ηρώων, του καλόγερου Υάκινθου και της καλόγριας Λυγινής. 

    766 μ.Χ. Πλειάδα μοναχών ωθείται βάναυσα στον Ιππόδρομο, δεχόμενη επιθέσεις του δαιμονισμένου όχλου – τους χλευάζουν, τους βρίζουν, τους λοιδορούν, τους αποκαλούν ειδωλολάτρες, απειλώντας να τους λιντσάρουν. Εκεί, με τυχαία επιλογή, τους παντρεύουν με τη βία με πολιτικό γάμο, και μια από αυτές τις επιλογές είναι ο Υάκινθος με τη Λυγινή.

    Δύο άνθρωποι άγνωστοι μεταξύ τους, με διαφορετικές ανάγκες, με διαφορετική οπτική ζωής, βρίσκονται παντρεμένοι χωρίς να το θέλουν, χωρίς κανένα εφόδιο, χωρίς τίποτε κοινό, μακριά από τη σιγουριά της μονής τους.

    Η πορεία της κοινής ζωής ξεκινάει περίεργα, δύσκολα, με άλλη αντίληψη από τον καθένα… Φαντάζει αβέβαιη και τους επιφυλάσσει μεγάλες ανατροπές και επικίνδυνα μονοπάτια στο διάβα της.

    Τα ονόματα των τριών βασικών ηρώων, ιδανικά δοσμένα, συνάδουν με τον χαρακτήρα τους:

    Η ηλιογέννητη Λυγινή, γεμάτη χάρη και ομορφιά. 

    Ο αγνός Υάκινθος, ταγμένος στον Θεό. 

    Ο αγγελοπρόσωπος Ροδανός, γενναίος, ριψοκίνδυνος και προσηλωμένος σε αυτό που θεωρεί χρέος του. 

    Όταν λες είμαι γεννήτορας να μην ξεχνάς πως είσαι και γέννημα. Κτίζεσαι και σε κτίζουν. Βυζαίνεις το γάλα της μάνας σου και τον ιδρώτα του πατέρα σου και μαζί τα κουβαλήματα του μυαλού τους και όσα ονομάζονται πάθη, καημοί, ονείρατα, συμπεριφορά, χαρακτήρας και αντίληψη για ό,τι συμβαίνει και υπάρχει. Παραπλεύρως ζώνεται ο αδερφός, η αδερφή, ο πάππος, η βάβω, οι μακρύτεροι συγγενείς, ο γείτονας, οι φίλοι και καθείς που διασταυρώνεται με τη ζωή σου. Κι όλοι, ποτισμένοι κι απ’ τους νόμους της πολιτείας και της θρησκείας, μεταφέρουν στο δισάκι τους σπόρους γενιών και γενιών πρωτύτερων. Τούτοι βλασταίνουν επάνω σου χωρίς να σε ρωτούν και δίχως πάντα να το υποψιάζεσαι. 

    Κι όταν θαρρείς πως κοσκινίζεις τους σπόρους, τον καλό και τον κακό, συνήθως λησμονείς ότι το κόσκινο δεν το έφτιαξες μοναχός σου. 

    Εκτός αυτών των τριών βασικών ηρώων υπάρχουν πολλοί άλλοι χαρακτήρες που τους πλαισιώνουν. Όλοι κινούνται, ντύνονται, φέρονται, διασκεδάζουν, σκέφτονται και πράττουν βάσει των ηθικών κανόνων της βυζαντινής εποχής, μεταφέροντας τον αναγνώστη εκεί, σε μια ρεαλιστική απεικόνισή της. Κάποιους τους αγαπάς περισσότερο, όπως τον καλλιεργημένο δούλο Κιτίν, κάποιους λιγότερο, όπως τον απεχθή Λάμπο, όλοι όμως οι ρόλοι, ακόμα και ο πιο μικρός, προσδίδουν στο κείμενο και καθορίζουν την πορεία του.

    Ο πατρίκιος Φωκάς, ο διπρόσωπος Δαδόης, ο άρχοντας Βάρδας, ο μοχθηρός Ερμάς, η κοκέτα Πολύμνια, η πονόψυχη Κομιτώ, η θεατρίνα Γοργονία, η σειρήνα Κύνθια, ο μαύρος ευνούχος Αράν, ο παιχνιδιάρης Αρκάδιος που τον μεγάλωσε στο δάσος μια αρκούδα… Όλοι έχουν λόγο ύπαρξης και όλοι μαζί απαρτίζουν τη μακρινή εποχή που πραγματεύεται και ζωντανεύει ο συγγραφέας με ιδιαίτερο χρώμα και ταυτότητα. 

    Η αναφορά στο Ιερό Στιχάριο και στην αναζήτησή του περιπλέκει τις ζωές των ηρώων, οι συνωμοσίες πληθαίνουν, οι ίντριγκες περισσεύουν και τα μυστικά γεννάνε δολοφονικά πάθη. 

    Αυτό το θρησκευτικό σύμβολο, όπως αναφέρεται: «Θα μπορούσε να ανατρέψει αυτοκράτορες και πολιτικές δεκαετιών».

    Η πλοκή συναρπαστική, η ανάλυση των συναισθημάτων και του χαρακτήρα των ηρώων εξαιρετική – τους κατανοείς, τους συμπονάς, νιώθεις να αφουγκράζεσαι τις σκέψεις τους και να πορεύεσαι μαζί τους. Πλήρης αναπαράσταση του συλλογικού τρόπου ζωής, των παραδόσεων, των συμπεριφορών, με τα ήθη και έθιμα της εποχής, με περιγραφές ουσιαστικές. 

    Οι λέξεις υφαίνονται με γοητευτικό τρόπο, το κείμενο έχει ρυθμό, η ατμόσφαιρα της εποχής εμπλουτισμένη με λέξεις της ντοπιολαλιάς και διάχυτο αυτό το ιδιαίτερο ύφος που χαρακτηρίζει τον κύριο Καλπούζο και προκαλεί έντονη αναγνωστική ευφορία. Η έρευνα και η μελέτη που απαιτείται για να γραφτεί ένα τέτοιο ιστορικό μυθιστόρημα είναι εμφανής από την πρώτη μέχρι την τελευταία σελίδα.

    Πόσο εύκολα γεννά ο λογισμός το ψέμα και για πότε μετέρχεται εκ της θείας σαγήνης στο διαβολικό εφεύρημα! Προς προστασία μεν, κόντρα στην αλήθεια δε. Ωστόσο, γιατί οφείλει κανείς να τη φανερώνει πάντα; Λείψε απ’ το καλό να μη σε βρει το κρίμα, λέγει η παροιμία. Ειδάλλως, αντί να χαμηλώσεις τη φωτιά που σε τσουρουφλίζει, τη φουντώνεις ρίχνοντας ξύλα.

    Αγαπώ τα βιβλία του κύριου Καλπούζου, θαυμάζω τη γραφή του, λατρεύω τη θεματολογία τους, με γοητεύει η δύναμη του λόγου του, ο τρόπος επεξεργασίας και απόδοσης της πλοκής, και πάντα ανυπομονώ για το επόμενο έργο του. Σε κάθε βιβλίο του αποδεικνύει ότι είναι ένας μυθιστοριογράφος που δεν φοβάται τον κόπο της γραφής. Το Εράν είναι ένα από τα καλύτερα και ποιοτικότερα μυθιστορήματα που έχω διαβάσει από σύγχρονο Έλληνα συγγραφέα… Σας το προτείνω ανεπιφύλακτα!

    Περίληψη Βιβλίου: ἐρᾶν Βυζαντινά αμαρτήματα: Εράν: να ερωτεύεσαι, να αγαπάς. 766 μ.Χ. Η Λυγινή και ο Υάκινθος σύρονται μαζί με πλειάδα μοναχών στον Ιππόδρομο, διαπομπεύονται και τους παντρεύουν με τη βία. Κρύβουν και οι δύο επτασφράγιστα μυστικά, τα οποία θα σημαδέψουν τις ζωές τους κι εν πολλοίς θα τις καθορίσουν κατά την οδύσσειά τους. Ο Ροδανός, αγγελοπρόσωπος, ριψοκίνδυνος, θηρευτής των ηδονών, μα και με φοβερά μυστικά να τον σφιχτοδένουν, είναι συνάμα προσηλωμένος σε ό,τι θεωρεί χρέος. Γύρω από αυτούς τους τρεις ήρωες και το μυστήριο του Ιερού Στιχαρίου, το οποίο θα μπορούσε ν’ ανατρέψει αυτοκράτορες και πολιτικές δεκαετιών, κινείται η μυθοπλασία κατά το δεύτερο μισό του 8ου αιώνα με φόντο την Εικονομαχία και την καθημερινή ζωή στην Κωνσταντινούπολη, την Αθήνα και τη Θράκη.

    Σε μια μοναδική εποχή, άγνωστη και μυθώδη. Τους πλαισιώνουν αρκετοί δευτεραγωνιστές, όπως ο μοχθηρός Ερμάς, ο καλλιεργημένος δούλος Κιτίν, ο Αρκάδιος που τον μεγάλωσε στο δάσος μια αρκούδα, η θεατρίνα Γοργονία, ο πατρίκιος Φωκάς με την ομάδα των Λεόντων του, ο μαύρος ευνούχος Αράν και άλλοι. Οι πρωταγωνιστές φτάνουν στα άκρα, ερωτεύονται παράφορα, ζουν ανέμελα, δίνονται στη ζωή και τους δίνεται, ταπεινώνονται, συνθλίβονται, ανακάμπτουν, ξαναπέφτουν στον βούρκο, καταρρέουν, αφιερώνονται στον Θεό ή Τον απαρνούνται, γίνονται θύματα της εικόνας τους ή οδηγούνται στο εράν διά του οράν της ψυχής. Έχουν να αντιμετωπίσουν συκοφαντίες, πολέμους, ραδιουργίες, θανάσιμους εχθρούς, έναν έρωτα-σφαγή, εφιάλτη και όνειρο και, πάνω απ’ όλα, τον ίδιο τους τον εαυτό.

    ἐρᾶν βυζαντινά αμαρτήματα

    Στοιχεία Βιβλίου

    Τίτλος: Εράν

    Συγγραφέας: Γιάννης Καλπούζος

    Εκδόσεις: Ψυχογιός 

    ISBN: 9786180132540

    Ημ. Έκδοσης: 03/2020

    Επιμέλεια κειμένου: Ζωή Τσούρα

    ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

    Please enter your comment!
    Please enter your name here