Σάββατο, 29 Φεβρουαρίου, 2020
More
    Αρχική Άρθρα Συνεργατών Η κοινή πορεία της λογοτεχνίας με την ιστορία και τη φιλοσοφία

    Η κοινή πορεία της λογοτεχνίας με την ιστορία και τη φιλοσοφία

    -

    Η κοινή πορεία της λογοτεχνίας με την ιστορία και τη φιλοσοφίαΜελετώντας κανείς τη λογοτεχνία από τις απαρχές της αντιλαμβάνεται εύκολα πως πρόκειται για ένα πολιτιστικό φαινόμενο που πλάθει, θα λέγαμε, τη φυσιογνωμία των Ελλήνων και εμπλέκει πρόσωπα και ιδιότητες.

    Γράφει η Αγγελική Δαφτσίδου

    Η λογοτεχνική παραγωγή, από τον Όμηρο ακόμη, συμπορεύεται με την ιστορία και τη φιλοσοφία οριοθετώντας το τέλος, αλλά και την αρχή, ιστορικών περιόδων, βοηθώντας να κατανοήσουμε καλύτερα τα πολιτισμικά πλαίσια που διαμορφώνονται στο πέρασμα των αιώνων και ζυμώνουν τη σκέψη, τα ήθη και την ίδια την κοινωνία.

    Στον Όμηρο, με τον θάνατο του Αχιλλέα, τελειώνει η εποχή των θεών και των ηρώων. Η εποχή του μύθου, όπου ο ηρωισμός, το κάλλος και οι πράξεις ανδρείας έχουν τη μεγαλύτερη αξία στους θεούς και τους ανθρώπους και ανοίγει ο δρόμος για το ελληνικό θαύμα που επιτυγχάνεται από το πέρασμα από τον μύθο στον λόγο (λογική), τη γέννηση δηλαδή της φιλοσοφίας.

    Βέβαια, το να πεις πως ο μύθος καταργήθηκε από τη σκέψη των ανθρώπων του λόγου ακαριαία θα ήταν κουτό, γιατί παρόλο που η μυθική εξήγηση της πραγματικότητας δεν είναι το κυρίαρχο στοιχείο, εξακολουθεί ο μύθος να είναι στοιχείο της γραφής.

    Για παράδειγμα, στον λογοτεχνικό Πλάτωνα – και θα εξηγήσω γιατί λογοτεχνικός – ο μύθος έχει σημαίνων ρόλο στους πλατωνικούς διαλόγους. Είναι πραγματικά εντυπωσιακό που ακόμα και σήμερα διαβάζεται ο Πλάτωνας, πέρα από το επιστημονικό και φιλοσοφικό περιεχόμενο των σκέψεών του, γιατί οι διάλογοί του ήταν και παραμένουν λογοτεχνικά αριστουργήματα. Με έναν γοητευτικό τρόπο γραφής, τα κείμενα εμπνέουν θέσεις και συναισθήματα κριτικά στον αναγνώστη. Ο Πλάτωνας θα τολμήσω να πω πως ανοίγει την αυλαία στην κλασική εποχή.

    Μια ματιά σε μια άλλη περίοδο της ιστορίας που ακολουθεί τα κλασικά χρόνια, αυτή της ελληνιστικής εποχής, μας παρουσιάζει ο ιστορικός Καβάφης. Και πάλι το επίθετο μπορεί να ξενίζει, αλλά σύµφωνα µε µια μαρτυρία του Γ. Λεχωνίτη σε μια εξομολόγηση του ποιητή, μεταξύ 1923 και 1933, ο ίδιος λέει: «Εγώ είµαι ποιητής ιστορικός. Ποτέ µου δεν θα µπορούσα να γράψω µυθιστόρηµα ή θέατρον· αλλ᾿ αισθάνοµαι µέσα µου 125 φωνές να µέ λέγουν ότι θα µπορούσα να γράψω ιστορίαν».

    Η αρχαιότητα υπήρξε πηγή έμπνευσης για τους ποιητές της νεοελληνικής ποίησης γενικότερα, αλλά ο τρόπος γραφής του Καβάφη όπως ξέρουμε είναι ιδιαίτερος. Με αξιοθαύμαστη εγκυρότητα μας διδάσκει ελληνική ιστορία στην περιφέρεια του ελληνισμού, αφού πάνω από τα µισά δηµοσιευµένα ποιήµατά του έχουν ως κυρίως θέµα επεισόδια της επικής ποίησης, ιστορικά πρόσωπα της ελληνορωµαϊκής αρχαιότητας και εικόνες του καθηµερινού βίου, ιδίως στην ελληνιστική εποχή και την ύστερη αρχαιότητα.

    Τα παραδείγματα φυσικά είναι πάμπολλα και αξίζει να στεκόμαστε, να τα αναγνωρίζουμε και να τα μελετάμε, καθώς διαβάζουμε τη λογοτεχνική παραγωγή από τα βάθη των αιώνων έως σήμερα.

    Η κοινή πορεία της λογοτεχνίας με την ιστορία και τη φιλοσοφία

    ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

    Please enter your comment!
    Please enter your name here