Κυριακή, 27 Σεπτεμβρίου, 2020
More
    Αρχική Ελληνική Λογοτεχνία Η σκιά του Κυβερνήτη - Άρης Σφακιανάκης

    Η σκιά του Κυβερνήτη – Άρης Σφακιανάκης

    -

    Η σκιά του Κυβερνήτη. Πρόκειται για ένα αξιοπρόσεκτο βιβλίο που αφορά ένα πρόσωπο και μια περίοδο της ελληνικής ιστορίας που δεν έχει απασχολήσει παρά ελάχιστα μόνο τους εκπροσώπους του ιστορικού μυθιστορήματος στη χώρα μας.

    Προσωπική άποψη: Λεύκη Σαραντινού

    Το πιο πρόσφατο έργο του πολυγραφότατου συγγραφέα και μεταφραστή Άρη Σφακιανάκη, Κρητικού νομικού και με πείρα σαράντα σχεδόν ετών στον χώρο της λογοτεχνίας, αποτίει φόρο τιμής σε ένα πρόσωπο του οποίου η αυτοθυσία και η προσφορά στην Ελλάδα δεν έχουν εκτιμηθεί όσο θα έπρεπε από τους σημερινούς Έλληνες, και συγκεκριμένα, στον Κερκυραίο Κόντε Ιωάννη Καποδίστρια, τον πρώτο Κυβερνήτη του ελληνικού κράτους.

    Η αρχή του μυθιστορήματος τοποθετείται στα τέλη του 1827, πριν ακόμη ο Κόμης Καποδίστριας πατήσει το πόδι του στην εξαθλιωμένη από τον πόλεμο της Ανεξαρτησίας και τους εμφύλιους σπαραγμούς Ελλάδα, η έκταση της οποίας, αλλά ακόμα και η ίδια η υπόστασή της, είναι ακόμη υπό συζήτηση από τις Μεγάλες Δυνάμεις εκείνη τη δύσκολη περίοδο.

    Μέσα από την πρωτοπρόσωπη αφήγηση του Πέτρου Σκοτεινού, του προσωπικού σωματοφύλακα αλλά και φίλου του Κυβερνήτη, ο αναγνώστης γνωρίζει από πρώτο χέρι την άθλια εικόνα την οποία παρουσίαζε η Ελλάδα κατά τις πρώτες δεκαετίες του 19ου αιώνα και τις τιτάνιες προσπάθειες που κατέβαλε ο Καποδίστριας με την υπέρμετρη αφοσίωση στην πατρίδα του και με σκληρή δουλειά για να δημιουργήσει ένα σύγχρονο κράτος με υπόσταση και ευρωπαϊκά πρότυπα και να αφήσει πίσω τις σκληρές μνήμες της Τουρκοκρατίας. Στην προσπάθειά του όμως αυτή, δυστυχώς, δεν θα βρει αρωγό τον ελληνικό λαό, αλλά αντίπαλο. Κι αν όχι όλο τον λαό, τουλάχιστον το μεγαλύτερο μέρος του, όπως τους κοτζαμπάσηδες Μανιάτες, τους καραβοκυραίους Υδραίους και Σπετσιώτες, και γενικότερα κάθε Έλληνα ο οποίος αρνήθηκε να απολέσει τα προνόμια που είχε αποκομίσει στην Τουρκοκρατία, συχνά εις βάρος των ίδιων των συμπατριωτών του και του υπό σύσταση κράτους του.

    “Ο Κυβερνήτης ήταν εργασιομανής. Η λάμπα στο γραφείο του δεν έσβηνε πριν από τις τέσσερις το πρωί. Και τρεις ώρες αργότερα ήταν πάλι στο πόδι και χωνόταν στα χαρτιά του, προτού αρχίσουν οι συσκέψεις με τους υπουργούς και τους άλλους μεγαλόσχημους διοικητικούς υπαλλήλους. Νομίζω ότι κανένας άλλος Έλληνας, πριν ή μετά από εκείνον, δεν δούλεψε τόσο πολύ για το δημόσιο συμφέρον”.

    Και η τεχνική της γραφής του όμως δεν πηγαίνει διόλου πίσω. Λόγος καθαρός, δουλεμένος και ενίοτε αποφθεγματικός, αυτός γίνεται το όχημα μέσω του οποίου ξεδιπλώνεται η πλοκή του βιβλίου. Η τελευταία όμως δεν στέκεται μόνο στη μυθιστορηματική εξιστόρηση των γεγονότων που αφορούν τη ζωή του Κυβερνήτη, αλλά και στις ανατροπές και στις περιπέτειες που ζει ο σωματοφύλακάς του. Πάνω απ’ όλα όμως, ο Άρης Σφακιανάκης καταφέρνει να κάνει τον αναγνώστη να γνωρίσει σε βάθος τον Κόντε Καποδίστρια, όχι μόνο μέσα από τις πολιτικές επιλογές του, αλλά και μέσα από τις αδυναμίες, τα λάθη του και τις πιο προσωπικές του συνήθειες, κάτι δηλαδή που μόνο ένα καλοδουλεμένο ιστορικό μυθιστόρημα μπορεί να προσφέρει ως γνώση σε όσους επιθυμούν να εντρυφήσουν στη γνώση του ιστορικού παρελθόντος.

    Ο συγγραφέας με την πένα του καταφέρνει να ταρακουνήσει και να συγκινήσει έντονα τον αναγνώστη, ίσως ακόμα και να τον κάνει να δακρύσει, καθώς θα παρακολουθεί την πορεία της απαράδεκτης εναντίωσης στο μεταρρυθμιστικό έργο του Κυβερνήτη από τα παγιωμένα συμφέροντα, με αποκορύφωμα την αποτρόπαια σκηνή της δολοφονίας του Κυβερνήτη. Μία τέτοια αντίδραση όμως από την πλευρά του αναγνώστη είναι απολύτως φυσιολογική, αφού εκείνος αισθάνεται πλέον ότι γνώρισε προσωπικά ο ίδιος τον μεγάλο αυτόν πολιτικό –και όχι πολιτικάντη που υπόσχεται μεγαλόσχημα και απραγματοποίητα πράγματα– μέσα από τη συναρπαστική ετούτη αφήγηση του βίου του.

    Το ξεκίνημα του έργου μάς ξαφνιάζει ευχάριστα, αφού τα πρόσωπα παραμένουν ινκόγκνιτο για τις τρεις τέσσερις πρώτες σελίδες, κάτι που εξάπτει την περιέργεια του αναγνώστη και δημιουργεί τις καλύτερες προϋποθέσεις για την ανάγνωση του πονήματος ήδη από την πρώτη σελίδα.

    Επιπροσθέτως, ο συγγραφέας μάς παραθέτει και την άποψη πολλών ξένων της εποχής, φιλελλήνων και μη, για τον ίδιο τον Κόμη και τον ελληνικό λαό. Επίσης, θα μας γνωρίσει από κοντά πολλές προσωπικότητες της εποχής, όπως πολιτικούς σαν τον πανούργο Ιωάννη Κωλέττη και παλαίμαχους της επανάστασης, όπως τον Κολοκοτρώνη και τον Μακρυγιάννη, κάτι που θα κάνει τους αναγνώστες να αποκτήσουν καλύτερη γνώση των συνθηκών της ταραγμένης εκείνης εποχής και του τρόπου με τον οποίο σκέφτονταν τότε οι άνθρωποι.

    Ο υποψιασμένος αναγνώστης, τέλος, θα βρει πολλές –δυστυχώς, θλιβερές– αναλογίες ανάμεσα στην Ελλάδα του τότε και στην Ελλάδα του σήμερα. Μικροκομματικά συμφέροντα, εμφύλιοι σπαραγμοί, πάθη, διχόνοιες, το ατομικό συμφέρον πάνω από το συλλογικό, όλες εκείνες δηλαδή τις κατάρες της φυλής μας που μας καταδικάζουν να μένουμε πάντα στην «κόψη του ξυραφιού», μεταξύ Ανατολής και Δύσης, και να μην γίνουμε ποτέ καθαρόαιμοι Δυτικοί στην κρατική και στην πολιτική νοοτροπία μας.

    Το βιβλίο, συμπερασματικά, είναι καρπός εξαιρετικής ιστορικής έρευνας, ολοφάνερης ακόμη και στους μη ειδήμονες, αν και ο συγγραφέας, μετριόφρων όντας, επιλέγει να μη μας αποκαλύψει τις πηγές του.

    Πρόκειται για ένα μικρό αριστούργημα από κάθε άποψη –ιστορικής έρευνας, πλοκής, γλώσσας, αφηγηματικής τεχνικής και συναισθημάτων–, που προκαλεί τον αναγνώστη, αλλά λειτουργεί και ως αφετηρία προβληματισμών για την κατάντια της Ελλάδας του σήμερα.

    Περίληψη: Η σκιά του Κυβερνήτη Τέλη του 1827. Η Ελληνική Επανάσταση έχει σχεδόν καταπνιγεί. Η χώρα αγωνίζεται ακόμα για την ανεξαρτησία της. Οι δύο εμφύλιοι, η πτώση του Μεσολογγίου, οι καταστροφές του Ιμπραήμ στην Πελοπόννησο έχουν οδηγήσει τους Έλληνες στην απόγνωση. Σε μια ύστατη προσπάθεια να σωθούν καλούν τον Καποδίστρια να κυβερνήσει την Ελλάδα. Οι Μεγάλες Δυνάμεις συμφωνούν. Οι ελπίδες αναπτερώνονται.

    Ο Καποδίστριας φτάνει στη χώρα και ρίχνεται αμέσως στη δουλειά. Στην αρχή γίνεται δεκτός με ανακούφιση και ενθουσιασμό. Ωστόσο δεν αργεί να συναντήσει τα πρώτα εμπόδια. Οι κοτζαμπάσηδες αντιδρούν, οι οπλαρχηγοί δυσανασχετούν, η αντιπολίτευση μηχανορραφεί. Και ο πρώτος κυβερνήτης της Ελλάδας εγκαταλείπεται σιγά σιγά απ’ όλους. Ή σχεδόν απ’ όλους. Πλάι του στέκει ως το τέλος ο σωματοφύλακάς του.

    Μέσα από τη δική του αφήγηση ζούμε τα πιο σημαντικά γεγονότα του τόπου αλλά και τις προσωπικές στιγμές του Καποδίστρια μέχρι τις 27 Σεπτεμβρίου του 1831 που πέφτει νεκρός από τους Μαυρομιχάληδες στην είσοδο μιας εκκλησίας του Ναυπλίου.

    Ο Ιωάννης Καποδίστριας είχε ένα όραμα για την Ελλάδα.
    Θα μείνει στην Ιστορία σαν μια ευκαιρία που χάθηκε.

    Στοιχεία Βιβλίου

    Τίτλος: Η σκιά του Κυβερνήτη

    Συγγραφέας: Άρης Σφακιανάκης

    Εκδόσεις: Κέδρος

    ISBN: 978-960-04-5005-7

    Έτος έκδοσης: 2019

    Επιμέλεια κειμένου:  Σοφία Νέστορα

    Επεξεργασία κεντρικής εικόνας: Νεκταρία Βαρσαμή – Πουλτσίδη

    ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

    Please enter your comment!
    Please enter your name here