Πέμπτη, 14 Οκτωβρίου, 2021
More
    ΑρχικήΜεταφρασμένη ΛογοτεχνίαΟ τουρίστας - Olen Stainhauer

    Ο τουρίστας – Olen Stainhauer

    -

    Ένας καινούργιος ήρωας γεννιέται με την πένα του Όλεν Στάινχαουερ το 2009, και καταφέρνει μέσα σε λίγα χρόνια να γοητεύσει το αναγνωστικό κοινό, ώστε να ακολουθήσουν άλλα τρία βιβλία βασισμένα στην αρχική ιδέα. Είναι ο «τουρίστας» Μάιλο Γουίβερ, ο άνθρωπος με τα πολλά ονόματα, αφού αναγκάζεται λόγω επαγγέλματος να αλλάζει τακτικά ταυτότητες και χώρες, ο οποίος δουλεύει για λογαριασμό της CIA σε μια επίλεκτη ομάδα ανθρώπων που υπακούν τυφλά στις εντολές των ανωτέρων τους, κάτω από πίεση και σκληρές συνθήκες, κάτι για το οποίο έχουν εκπαιδευτεί.

    Προσωπική άποψη: Κωνσταντίνα Μόσχου

    Δεν είναι τυχαίο λοιπόν το γεγονός ότι η ασφυκτική πίεση που δέχονται δίνεται από την αρχή του βιβλίου. Χωρίς να γνωρίζουμε ακόμη τι ακριβώς έχει συμβεί στη ζωή του ήρωα, η εμμονή του στην αυτοκτονία δείχνει ότι το βάρος για κείνον είναι δυσβάσταχτο. Θα χρειαστεί να διαβάσουμε τις σελίδες ως το τέλος για να ξεκλειδώσουμε τον χαρακτήρα του, μια και το επάγγελμα που επέλεξε αυτός ο πλάνητας τού επιφυλάσσει εγρήγορση και σκληρότητα, χωρίς καμία αναστολή και έλεος για κανέναν σε κάθε υπόθεση που αναλαμβάνει, ακόμα κι αν πρόκειται για τον καλύτερο φίλο του ή συγγενή, ή ακόμα και για την ίδια τη συνεργάτιδά του στο πρώτο μέρος του βιβλίου, Άντζελα Γέιτς.

    Αν ο μοναδικός αμετάβλητος νόμος της φύσης είναι η επιβίωση, τότε μήπως το αντίθετο αποτελεί κάποιου είδους έγκλημα; Όχι. Η αυτοκτονία ως έγκλημα θα προϋπέθετε ότι η φύση αναγνωρίζει το καλό και το κακό. Η φύση αναγνωρίζει μόνο την ισορροπία και την ανισορροπία.

    O συγγραφέας, βαδίζοντας στα χνάρια των μεγάλων συγγραφέων βιβλίων κατασκοπίας Τζον Λε Καρρέ, Γκράχαμ Γκρην, Ίαν Φλέμιγκ κ.ά., δημιουργεί από το πρώτο του βιβλίο μια σφιχτοδεμένη ιστορία, γεμάτη δράση και ατμόσφαιρα, με κατασκοπικούς ήρωες τόσο πειστικούς και αληθοφανείς, ώστε να αναρωτιέται κανείς πώς τα κατάφερε, και μάλιστα χωρίς να έχει ο ίδιος πρόσβαση σε μυστικές υπηρεσίες. Όπως γράφει ο ίδιος στην εισαγωγή του βιβλίου, η ιδέα για τον Τουρίστα γεννήθηκε στη Βουδαπέστη, όπου χρειάστηκε να ζήσει για κάμποσα χρόνια σε έναν κόσμο εκπατρισμένος, δίχως ρίζες. Είναι ο κόσμος του τουρίστα αυτός, με τις λιγοστές αποσκευές, ενός ανθρώπου που γνωρίζει ότι εδώ ουσιαστικά δεν είναι η βάση του.

    Βέβαια, στο βιβλίο, ο Τουρίστας είναι κάτι διαφορετικό. Πρόκειται για την επίλεκτη ομάδα πρακτόρων, όπως ανέφερα παραπάνω. Είναι όντως άνθρωποι χωρίς πατρίδα, αν και μπορούν να σκοτώσουν για τη χώρα την οποία υπερασπίζονται, ενώ ενδέχεται να παίζουν ταυτόχρονα διπλό ρόλο, κλέβοντας τα μυστικά της μιας ή της άλλης, διπλοί κατάσκοποι με δυσοίωνο μέλλον. Στην περίπτωση του ήρωα της σειράς, Μάιλο Γουίβερ, γνωστού και με το τελευταίο του ψευδώνυμο Τσαρλς Αλεξάντερ, μια υπόθεση που του ανέθεσε ο σύνδεσμός του Τομ Γκρέιντζερ καταλήγει στον τραυματισμό του, και αυτό ή ίσως κάτι άλλο που δεν φανερώνεται στην αρχή, τον φέρνει πίσω στα κεντρικά γραφεία, ενώ ο ίδιος μπαίνει για λίγο στη συντήρηση χωρίς ενεργό δράση.

    Αν κάποιος επισκέπτης έφτανε κατά λάθος στο Τμήμα Τουρισμού, δεν θα συναντούσε τίποτα το ασυνήθιστο. Ήταν ένας τεράστιος ανοιχτός χώρος, γεμάτος με γραφεία οριοθετημένα από χαμηλά διαχωριστικά, όπου χλωμοί Ταξιδιωτικοί Πράκτορες ήταν σκυμμένοι πάνω από υπολογιστές, σκάβοντας βουνά πληροφοριών ώστε να συντάξουν τις δεκαπενθήμερες αναφορές τους –ή τους αποκαλούμενους στην ορολογία της Υπηρεσίας Ταξιδιωτικούς Οδηγούς– για τον Τομ Γκρέιντζερ. Ο Μάιλο πάντα σκεφτόταν ότι έδινε την αίσθηση ενός λογιστικού γραφείου βγαλμένου από μυθιστόρημα του Ντίκενς.

    Όσο η ιστορία εξελίσσεται, ο ήρωας μάς συστήνεται με το αληθινό του πρόσωπο, στις καλές εξομολογητικές στιγμές του, γιατί στην πραγματικότητα έχει εκπαιδευτεί για να λέει ψέματα. Γνωρίζουμε λοιπόν ότι αυτό το οποίο πρεσβεύει, η εξαπάτηση, είναι εκείνο που τον δίδαξε να αποφεύγει η μητέρα του με το μυστήριο παρελθόν.

    Δεν σκεφτόταν την αυτοκτονία, αλλά την Ανώτερη Φωνή, εκείνο το θέμα που συζητούσε μαζί του η μητέρα του κατά τη διάρκεια των περιστασιακών νυχτερινών επισκέψεών της, τη δεκαετία του εβδομήντα, όταν ήταν ακόμη ένα μικρό παιδί στη Βόρεια Καρολίνα. “Κοίτα τους ανθρώπους”, του έλεγε, “και δες τι τους καθοδηγεί. Φωνούλες – τηλεόραση, πολιτικοί, ιερείς, χρήμα. Ακούνε τις φωνούλες και μπλοκάρουν τη μοναδική ανώτερη φωνή που έχουμε όλοι μας. Μοναδικός τους σκοπός είναι η εξαπάτηση.

    Κατά ένα περίεργο παιχνίδι της τύχης, ο Μάιλο καταφέρνει να ξαναφτιάξει τη ζωή του όταν αποσύρεται προσωρινά από την ενεργό δράση του Τουρίστα, μέσα από έναν μικρό θάνατο. Ο τελευταίος του τραυματισμός που του στοίχισε την απόσυρση, ήταν η ευκαιρία του για να γνωρίσει τη γυναίκα της ζωής του και μετέπειτα σύζυγό του, Τίνα Κρόου. Το συγκεκριμένο περιστατικό συμβαίνει καθώς εκείνος κυνηγά έναν διπλό πράκτορα που καταχράστηκε 3 εκατομμύρια δολάρια για μυστικές υποθέσεις της αμερικανικής κυβέρνησης, και ο άλλος τον πυροβολεί. Ο Μάιλο σωριάζεται αιμόφυρτος στον δρόμο, δίπλα σε μια έγκυο γυναίκα –την άγνωστη μέχρι εκείνη τη στιγμή Τίνα, που είναι έτοιμη να γεννήσει–, και διαδραματίζεται το εξής σουρεαλιστικό (σε αυτό το σημείο στάθηκα για τον σαρκασμό και τον έξυπνο τρόπο που έχει ο συγγραφέας να φιλοσοφεί μπροστά στη ζωή και στον θάνατο):

    Εν μέσω των ακατανόητων ήχων που έβγαζε η εγκυμονούσα, εκείνος άκουσε καθαρά μια φράση: “γεννάω!” Ανοιγόκλεισε τα μάτια του κοιτάζοντάς τη, θέλοντας να της πει: Μα πεθαίνω, δεν μπορώ να σε βοηθήσω. Ύστερα διέκρινε την απελπισία στο ιδρωμένο της πρόσωπο. Ήθελε στ’ αλήθεια να μείνει ζωντανή. Γιατί;

    Εφτά χρόνια αργότερα, και ενώ η ζωή του μπαίνει σε φυσιολογικούς ρυθμούς, έχοντας παντρευτεί την Τίνα και αναγνωρίζοντας το παιδί της, τη Στέφανι, όλα ανατρέπονται με την εμφάνιση του Τίγρη, γνωστού και ως Σάμιουελ Ροθ. Είναι ο εκτελεστής που κυνηγούν διεθνώς και έχει καταφέρει να μείνει ασύλληπτος. Η υπόθεση περιπλέκεται όταν αυτός πεθαίνει αιφνίδια μπροστά του και του ζητά πριν το τέλος του να βρει τον δολοφόνο του. Έτσι κι αλλιώς θα χρειαστεί να τον βρει, αφού ο Μάιλο θεωρείται βασικός ύποπτος δολοφονίας από την υπηρεσία του.

    Ένας από τους βασικούς κανόνες του Τουρισμού ήταν να μην εμπιστεύεσαι κανέναν. Παρ’ όλα αυτά, αν ήσουν αναγκασμένος να εμπιστευτείς κάποιον, καλύτερα να μην ήταν Τουρίστας.

    Πρόσωπα όπως η αδίστακτη πράκτορας Τζάνετ Σίμονς, ο παλιός προϊστάμενός του και νονός του παιδιού του, Τομ Γκρέιντζερ, το μεγάλο αφεντικό Τέρενς Φίτζχιου, ο Ρώσος πράκτορας Γεβγκένι Πριμακόφ, ο Ρώσος επιχειρηματίας Ρόμαν Ουγκρίμοφ, η Γαλλίδα κατάσκοπος Νταϊάν Μορέλ, οι Κινέζοι, το σουδανικό πετρέλαιο, οι Μουσουλμάνοι στο Αφγανιστάν, ο Κινέζος συνταγματάρχης Λι Γιέν, όπου κανείς δεν εμπιστεύεται κανέναν. Μηχανορραφίες, επικίνδυνες αποστολές, εκτελέσεις με το γάντι, πλαστά ονόματα, πλαστές ταυτότητες, κρυμμένα συμφέροντα, τυφλή υπακοή στον ανώτερο, λυκοφιλίες, εξαπάτηση, δόλος και κυρίως ψέματα.

    Και κάπου εν μέσω όλων αυτών, ένα πικρό χαμόγελο στις μουσικές προτιμήσεις του Μάιλο και στην εμμονή του με τη χαριτωμένη παιδική και φάλτσα φωνή της Φρανς Γκαλ. Πώς γίνεται μέσα σε όλο αυτό τον κατακλυσμό από ανορθόδοξο κατασκοπικό πόλεμο, η Φρανς Γκαλ, που κέρδισε το πρώτο βραβείο στη Γιουροβίζιον το 1965 με το Poupée de cire,  poupée de son, του Σερζ Γκενσμπούρ, να συμφωνεί με την ατμόσφαιρα του βιβλίου; Κι όμως είναι εξαιρετικά λεπτός ο τρόπος που το χειρίζεται ο συγγραφέας. Παίζει μαζί μας και μας κλείνει το μάτι με την αθωότητα που ψάχνει ο ήρωάς του μέσα από τραγούδια που για κάποιους ακούγονται σαχλά. Ίσως η Κέρινη κούκλα που τραγουδά η Γκαλ να μην αντέχει στις φωτιές και στις πιέσεις που δέχεται ο Μάιλο. Ή ακόμα να μας παραπέμπει στην εποχή των κατασκόπων, των πρακτόρων, των 007, των εποχών που αγαπήσαμε βιβλία όπως Ο άνθρωπος που γύρισε από το κρύο του Λε Καρέ. Σε κάποιο σημείο μάλιστα, ο Μάιλο χρησιμοποιεί ως σύνθημα την αρχή του συγκεκριμένου βιβλίου και αλλού σύνθημα και παρασύνθημα από βιβλίο του Κεν Φόλετ.

    Κι όλα αυτά σε έναν κόσμο που δουλεύει υπόγεια, σε θεμέλια που έχουν στήσει κάποιοι για χάρη των συμφερόντων κάποιων χωρών ή κυβερνήσεων. Στην ουσία, ο κάθε Τουρίστας δεν είναι απλώς ένας κατάσκοπος ή εκτελεστής άλλων που εμποδίζουν τις ενέργειές τους. Αλλά ένα πιόνι των ισχυρότερων. Ο Μάιλο θα καταφέρει σίγουρα να επιβιώσει, και θα μας δώσει και τις επόμενες περιπέτειές του.

    Ίσως θέλεις να είσαι με τους νικητές. Σε μερικούς ανθρώπους αρέσει να διαστρεβλώνουν την ιστορία. Όμως η ιστορία είναι κατεργάρα. Ο μονόλιθος του σήμερα είναι ένας σωρός πέτρες του αύριο.

    Σίγουρα ένα δύσκολο βιβλίο, χρειάζεται την προσοχή σας, αλλά δεν θα μπορείτε να το αφήσετε στη μέση. Θέλετε να δείτε πού θα καταλήξει. Στα πολύ θετικά του, η περίπλοκη ιστορία, χωρίς κενά και κοιλιές, πολύ ωραία δομημένη, και επίσης η πανέξυπνη χρήση της γλώσσας, που δίνουν ένα εξαιρετικό βιβλίο. Από το «Ξέρω έναν τύπο που ξέρει έναν τύπο. Και δεν κοιμάται ποτέ», έως το «Είναι εξαιτίας του θανάτου που ο θάνατος χάνει τη σημασία του· είναι εξαιτίας του θανάτου που η ζωή δεν έχει καμία αξία», υπάρχει ένα κενό διάστημα, εκεί όπου ένας κατάσκοπος δεν μπορεί να κοιμηθεί ήσυχος ποτέ. Και δεν θα αφήσει κι εσάς φυσικά, τον αναγνώστη, να ησυχάσετε, ως την επόμενη σελίδα.

    Περίληψη: Ο Μάιλο Γουίβερ ήταν “Τουρίστας”, μέλος της πιο επίλεκτης μυστικής υπηρεσίας της CIA, που αναλαμβάνει άκρως απόρρητες και ανορθόδοξες αποστολές σε όλο τον κόσμο. Τώρα πια έχει αφήσει πίσω του την ενεργό δράση και κάνει δουλειά γραφείου στο στρατηγείο της Υπηρεσίας στη Νέα Υόρκη. Έχει γυναίκα, κόρη, σπίτι στο Μπρούκλιν, και προσπαθεί να ξεχάσει εκείνα τα επικίνδυνα χρόνια.

    Ωστόσο το παρελθόν επιστρέφει, γκρεμίζοντας την τακτοποιημένη ζωή του. Μυστηριώδεις θάνατοι, αμφιβολίες και υποψίες, αναβιώσεις μακρινών, παγωμένων υποθέσεων, αναγκάζουν τον Μάιλο να ξαναγίνει “Τουρίστας” και να προσπαθήσει να ξεδιαλύνει παλιά και νέα μυστικά και ψέματα.

    Ο Όλεν Στάινχαουερ αφηγείται μια άκρως συναρπαστική και δαιδαλώδη ιστορία μυστηρίου για την προδοσία και τη χειραγώγηση, αλλά και για τη φιλία και την αφοσίωση, που ανανεώνει το είδος του κατασκοπικού μυθιστορήματος, αποτίοντας ταυτόχρονα φόρο τιμής στους μεγάλους δασκάλους.

    Στοιχεία βιβλίου

    Ο τουρίστας Olen StainhauerΤίτλος: Ο τουρίστας

    Συγγραφέας: Olen Steinhauer

    Μετάφραση: Άλκηστις Τριμπέρη

    Εκδόσεις: Πόλις

    Σελίδες: 564

    ΙSBN:  9789604357642

    Έτος έκδοσης: 2021

    Επιμέλεια: Ζωή Τσούρα

    ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

    Please enter your comment!
    Please enter your name here