Πέμπτη, 1 Οκτωβρίου, 2020
More
    Αρχική Σκέψεις σε λέξεις Πώς γράφτηκε το "Πρόσωπο με πρόσωπο: 21+1 ψυχαναλυτικές ιστορίες"

    Πώς γράφτηκε το “Πρόσωπο με πρόσωπο: 21+1 ψυχαναλυτικές ιστορίες”

    -

    Πώς γράφτηκε το “Πρόσωπο με πρόσωπο: 21+1 ψυχαναλυτικές ιστορίες”

    Γράφει η Χριστίνα Μούτσου

    Θα έλεγα πως το καινούργιο μου βιβλίο, Πρόσωπο με πρόσωπο: 21+1 ψυχαναλυτικές ιστορίες, διαχειρίζεται τον χώρο του ανάμεσα, δηλαδή του παράγοντα συν ανάμεσα στο ένα και ένα της θεραπευτικής σχέσης, αλλά και της δυαδικής μορφής όλων των κοντινών σχέσεων. Το ‘ανάμεσα’ είναι στενά συνυφασμένο και με την ιστορία της σύλληψης και γέννησης του βιβλίου.

    Η σύλληψη του βιβλίου ξεκίνησε στο τέλος της συγγραφής δύο άλλων βιβλίων, του μυθιστορήματός μου, Μαύρη τούρτα, καθώς και της συνέκδοσης με τη Ρόσαλιντ Μέιο στα αγγλικά μιας σειράς δοκιμίων προσωπικής αφήγησης πάνω στη μητέρα στη ψυχανάλυση και περαιτέρω. Η ιδέα που είχαμε ήταν πως θα ήταν ενδιαφέρον να πειραματιστούμε πάνω στη σχέση της μητέρας με το παιδί σε μορφή ιστορίας. Έτσι ξεκίνησα λοιπόν να γράφω κάποια από τα εφηβικά διηγήματα του πρώτου μέρους του βιβλίου, τα οποία αν και είναι γραμμένα στο πρώτο πρόσωπο από την οπτική γωνία έξι εφήβων, περιλαμβάνουν πάντα μια δυαδική σχέση με τη μητέρα, ακόμη και στην απουσία της.

    Το επόμενο βήμα στην σκέψη μου ήταν να απεικονίσω τη θεραπευτική σχέση με έναν τρόπο που να επικεντρώνει την προσοχή και στα δύο μέλη της δυάδας, καθώς και στην περιρρέουσα ευαλωτότητα του διυποκειμενικού χορού που είναι η θεραπευτική σχέση και διαδικασία. Ο Φρόυντ είπε πως υπάρχουν τουλάχιστον τέσσερα άτομα παρόντα στη σχέση ανάμεσα σε δύο ανθρώπους και αυτό είναι εμφανές νομίζω στα διηγήματα. Το δεύτερο και τρίτο μέρος είναι γραμμένα από την οπτική γωνία του θεραπευτή ή της θεραπεύτριας, μέσω του ελεύθερου συνειρμού, αλλά επικεντρώνονται και στις σχέσεις και των δύο μελών της θεραπευτικής δυάδας με βασικά άτομα στη ζωή τους, καθώς και στη σχέση ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν.

    Πώς γράφτηκε το “Πρόσωπο με πρόσωπο: 21+1 ψυχαναλυτικές ιστορίες

    Πώς γράφτηκε το “Πρόσωπο με πρόσωπο: 21+1 ψυχαναλυτικές ιστορίες

    Παρόλο που όλοι οι χαρακτήρες του βιβλίου είναι μυθοπλαστικοί, πρόκειται φυσικά αναπόφευκτα για τη δική μου ματιά στη θεραπευτική διαδικασία μέσα από τα είκοσι χρόνια κλινικής εμπειρίας που έχω αποκτήσει στο γραφείο μου στο Λονδίνο. Το καταστάλαγμα αυτής της εμπειρίας είναι η έμφασή μου στο σχεσιακό, δηλαδή στη θεραπευτική σχέση ως του βασικού πυρήνα του ταξιδιού της θεραπείας. Αυτή η σχέση, όπως και κάθε άλλη ανθρώπινη σχέση είναι βασισμένη στην ευαλωτότητα και των δύο μελών της, καθώς και στην σταδιακή επίγνωση των εκάτερων απωλειών τους και του πώς τα έχουν αναπόφευκτα διαμορφώσει. Αντίθετα με την κλασική θεώρηση της ψυχανάλυσης, δεν είναι σχέση ανάμεσα σε ειδικό και ασθενή λοιπόν, όπου ο ειδικός κρατάει το χάρτη του μυαλού του ασθενή και αναλαμβάνει το ρόλο του ειδήμονα.

    Το σώμα, οι αισθήσεις, το τραύμα από το παρελθόν οδηγούν και τα δύο μέλη του θεραπευτικού ζεύγους σε έναν εύθραυστο χορό προσέγγισης και αναγνώρισης των πολύπλοκων νημάτων που τα συνδέουν και που κατά καιρούς τα χωρίζουν. Η ουσία του ταξιδιού δεν έχει να κάνει με τη θεωρητική γνώση ή την ανάλυση, αλλά με μία ενδεχομένως πιο θηλυκή ενόραση της σχέσης ως σύνδεσης ιστών, δράσης και αντίδρασης, στην οποία όμως ο θεραπευτής κρατάει ακέραιο τον ηθικό άξονα της επίγνωσης της ευαλωτότητάς του θεραπευόμενου, καθώς και της δικής του. Το βιβλίο ξεκινάει με ένα απόφθεγμα από τον Καρλ Γιούνγκ, που είναι νομίζω χαρακτηριστικό ως προς την προσέγγισή μου. Ο Γιούνγκ είπε:

    Η συνάντηση δύο προσωπικοτήτων είναι σαν την επαφή δύο χημικών ουσιών: αν υπάρξει αντίδραση, μεταμορφώνονται αμφότερες.

    Το βιβλίο λοιπόν είναι μια προσπάθεια να ρίξω τον προβολέα στο χώρο του ανάμεσα. Στη δική μου πορεία ως συγγραφέα, βρίσκεται στο ανάμεσα της προηγούμενης γραφής μου δοκιμίων προσωπικής αφήγησης και της συγγραφής του πρώτου μου μυθιστορήματος. Οι έφηβοι των ιστοριών, που αργότερα τους βρίσκουμε στη θεραπεία ως ενήλικες, βρίσκονται ανάμεσα στην παιδική ηλικία και στην ενηλικίωση. Ο προβολέας σε πολλές από τις ιστορίες πέφτει στον εύθραυστο χώρο του ανάμεσα στα δύο μέλη της θεραπευτικής δυάδας.

    Σε όλες τις ιστορίες υπάρχει έντονο το διαπολιτσμικό στοιχείο, επομένως αγγίζουν σχεδόν πάντα θέματα ανάμεσα σε διαφορετικά πολιτιστικά πλαίσια και κοινωνικές ταυτότητες. Τέλος, το βιβλίο ως σύνολο, βρίσκεται νομίζω ανάμεσα στη λογοτεχνία και τη ψυχανάλυση και μπορεί να διαβαστεί από κοινό που έχει ενδιαφέρον για τον ένα ή για τον άλλο χώρο ή φυσικά και για τους δύο.

    Θα κλείσω με τους γνωστούς στίχους του Λέοναρντ Κοέν από τον Ύμνο, που νομίζω αντιπροσωπεύουν το ταξίδι μου ως συγγραφέα που οδήγησε στη δημιουργία αυτού του βιβλίου:

    Χτύπα όσες απ’ τις καμπάνες χτυπάνε ακόμα

    Ξέχνα την τέλεια προσφορά σου

    Παντού υπάρχει μια ρωγμή

    Έτσι μπαίνει το φως. 

    ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

    Please enter your comment!
    Please enter your name here