Στη σημερινή συνέντευξη στους Θεματοφύλακες Λόγω Τεχνών, φιλοξενείται η συγγραφέας Ελένη Μουσάτοβα με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου της «Καραμπόλα» από τις εκδόσεις Γραφή.
Συνέντευξη
Ρωτάει η Αγγελίνα Παπαθανασίου
Ευχαριστούμε πολύ για τη συνέντευξη που μας παραχωρείτε.
Η «Καραμπόλα» είναι το πρώτο σας έντυπο βιβλίο. Έχουν προηγηθεί τρία βιβλία σας σε ψηφιακή μορφή. Πώς προέκυψε η συγγραφή στη ζωή σας; Ήρθε τυχαία ή ήταν όνειρο ζωής που έγινε πραγματικότητα;
Ε.Μ. Η συγγραφή στη ζωή μου προέκυψε σαν κάτι πολύ φυσιολογικό. Όπως μια ανάσα ή πείνα. Ως μια λογική εξέλιξη του πάθους μου για βιβλία, της περιέργειας και της ανάγκης να μοιραστώ εμπειρίες ζωής.
Το ερώτημα είναι αλλού — γιατί τώρα;
Όσο ήμουν πιο νέα έπρεπε να σπουδάσω, να εργαστώ, να φτιάξω την οικογένεια. Να επιβιώσω. Όμως παρατηρούσα. Απέκτησα υλικό. Και όταν η ζωή σταμάτησε να με κυνηγά, βρέθηκε ένας χώρος για δημιουργία. Οι σιωπές έγιναν ιστορίες.
Ποια ήταν η πηγή έμπνευσης για να γεννηθεί στο μυαλό σας ο δεκαπεντάχρονος Άρης, ο ήρωας του βιβλίου σας;
Ε.Μ. Δυο ήταν οι αφορμές. Μια συζήτηση με τον γιο μου και ένας λογοτεχνικός διαγωνισμός όπου έπρεπε να γράψω το μυθιστόρημα για νέους.
Η δική μου εμπειρία ως μητέρα ήταν ομαλή. Όταν υπάρχει σχέση και διάλογος, δημιουργείται ένα κλίμα εμπιστοσύνης μεταξύ του παιδιού και των γονέων. Τα παιδιά αποκτούν μια αίσθηση πως τα ίδια ελέγχουν τη ζωή τους. Είναι καλό, αλλά…
Μέχρι ποιο όριο μπορείς να αφήσεις τον έφηβο να αποφασίζει; Και πότε είναι η ώρα να αναλάβει τις ευθύνες;
Αυτό το θέμα ήθελα να ερευνήσω — χωρίς προσωπικές άμυνες και από την οπτική γωνία ενός δεκαπεντάχρονου. Ελπίζω να το έχω καταφέρει.
Οπότε δεν γεννήθηκε Άρης στο μυαλό μου. Έγινα Άρης.
Καταπιάνεστε με το θέμα της εξαφάνισης ανηλίκου. Ένα φαινόμενο δυστυχώς πολύ συχνό, που εγκυμονεί άπειρους κινδύνους για τους έφηβους. Τα τελευταία χρόνια η εφηβεία έχει γίνει ακόμα πιο δύσκολη; Δυσκολεύονται να θέσουν οι γονείς όρια στα παιδιά τους;
Ε.Μ. Η εφηβεία σήμερα είναι, κατά τη γνώμη μου, πιο δύσκολη. Ως γιατρός βλέπω τους μαθητές της 3ης λυκείου στο ιατρείο μου. Αρκετοί εκφράζουν επίμονο άγχος, θλίψη, απελπισία.
Τα κοινωνικά δίκτυα συχνά ασκούν ψυχολογική πίεση στα παιδιά. Υπάρχει και bullying, συνεχόμενη σύγκριση με κάποια πρότυπα, αδιάκριτη αξιολόγηση από την οποία δεν μπορούν να κρυφτούν.
Οι προσδοκίες σ’ αυτή την ηλικία είναι τεράστιες και πολύπλοκες: κυνήγι υψηλής βαθμολογίας, δραστηριότητες, προσπάθεια να μην αποκοπούν από την κοινωνική ζωή, άγχος για τις μελλοντικές σπουδές.
Η παγκόσμια κρίση, η κλιματική αλλαγή, οι καλπάζουσες τεχνολογικές εξελίξεις, η πανδημία, επηρεάζουν και τους εφήβους. Υπάρχει αβεβαιότητα. Μην ξεχνάμε πως αρκετές οικογένειες ζουν σήμερα με χαμηλό εισόδημα ή ανεργία.
Και όλα αυτά συμβαίνουν όταν ο εγκέφαλος των παιδιών είναι ευάλωτος στο στρες.
Η εφηβεία δεν είναι ίδια για όλους. Κάποιοι χρειάζονται δικό τους χώρο. Άλλοι χρειάζονται όρια.
Αν και όλοι χρειάζονται όρια. Όρια που έχουν συμφωνηθεί μεταξύ των γονέων και του παιδιού. Όρια που εφαρμόζονται. Όρια λίγα, ξεκάθαρα και σταθερά. Όχι τιμωρία — όρια.
Αρκετές φορές οι γονείς δυσκολεύονται. Φοβούνται πως το παιδί θα απομακρυνθεί, θα τους απορρίψει. Η υπερβολική χαλαρότητα δημιουργεί ασάφεια. Η υπερπροστασία φέρνει αντιδράσεις.
Η αλήθεια είναι πως οι έφηβοι αντιστέκονται στους κανόνες.
Διαβάστε την άποψή μας για το βιβλίο: Καραμπόλα
Έχουν προγραμματιστεί παρουσιάσεις του βιβλίου σας μέσα στο επόμενο χρονικό διάστημα;
Ε.Μ. Αυτή την περίοδο συζητάμε κάποιες παρουσιάσεις και δράσεις για την προώθηση του βιβλίου. Μόλις οριστικοποιηθούν, θα χαρώ πολύ να τις γνωστοποιήσω.
Αυτή την περίοδο υπάρχουν νέοι ήρωες που σας βασανίζουν γλυκά;
Ε.Μ. Ω, ναι. Δυο κιόλας. Ένας είναι ο Δενίς, χαρακτήρας με διπλή ταυτότητα από το μυθιστόρημα «Ασημένιος καπνός». Και ο Μάρκος που ψάχνει τον έρωτά του στη ζούγκλα της Κολομβίας. Δυο διαφορετικά έργα. Ο ίδιος προβληματισμός — ποιος είναι ο δρόμος μας, ποια είναι η σωστή επιλογή.
Έχετε γράψει μυθιστορήματα και διηγήματα. Υπάρχει κάποιο άλλο λογοτεχνικό είδος με το οποίο θα θέλατε στο μέλλον να ασχοληθείτε;
Ε.Μ. Γράφω και ποίηση. Πιο σπάνια τελευταία. Μερικά ποιήματά μου έχουν δημοσιευθεί στις ανθολογίες. Καμιά φορά εντάσσω τα δικά μου χάικου στην πεζογραφία. Δοκιμάζω τις δυνάμεις μου και στο μονόπρακτο.
Λίγο πριν ολοκληρώσουμε τη συνέντευξη, θα θέλατε να πείτε κάτι στους αναγνώστες μας;
Ε.Μ. Σας ευχαριστώ που υπάρχετε.
Σας ευχαριστώ πολύ για τον χρόνο σας.
Επιμέλεια κειμένου: Ζωή Τσούρα
Υποστηρίξτε το blog μας με μία δωρεά, πατώντας εδώ