Στρατιώτες του Σύμπαντος. Το βραβευμένο με Hugo μυθιστόρημα του 1959 που καθιέρωσε τον Robert A. Heinlein ως μία από τις σημαντικότερες φωνές της Επιστημονικής Φαντασίας.
Προσωπική άποψη: Ζωή Τσούρα
Η κοινωνία των ανθρώπων του βιβλίου γεννήθηκε από τις στάχτες του «αποτυχημένου πειράματος» της δημοκρατίας του εικοστού αιώνα, μετά από έναν παγκόσμιο πόλεμο ανάμεσα στις υπερδυνάμεις των ΗΠΑ, της Σοβιετικής Ένωσης και της Κίνας. Βασικός πυλώνας του νέου καθεστώτος αναδείχθηκαν οι βετεράνοι που επιβίωσαν του πολέμου αυτού. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι ο τρόπος διακυβέρνησης του πλανήτη είναι πλέον η «στρατοκρατία», όπου δικαίωμα ψήφου κατέχουν μόνο όσοι υπηρετήσουν επιτυχώς στον στρατό. Σε αυτό το πλαίσιο μεγαλώνει και δρα ο κεντρικός ήρωάς μας, ο Χουάν «Τζόνι» Ρίκο. Ενάντια στις επιθυμίες της οικογένειάς του, θα καταταγεί στον στρατό, θεωρώντας πως αυτό είναι το καθήκον του και το χρέος του προς την κοινωνία. Εμείς ως αναγνώστες θα παρακολουθήσουμε την πορεία του από την εκπαίδευση και μετά.
Είμαστε εκείνοι που πηγαίνουν σ’ ένα συγκεκριμένο μέρος την ώρα μηδέν, καταλαμβάνουν μια καθορισμένη έκταση, στέκονται εκεί, ξετρυπώνουν τον εχθρό και τον αναγκάζουν επιτόπου είτε να παραδοθεί είτε να πεθάνει. Είμαστε το πεζικό, τα αρούρια, οι πίθηκοι που πάνε εκεί που βρίσκεται ο εχθρός και τον αντιμετωπίζουν κατά πρόσωπο. Το κάνουμε με διαφορετικά όπλα, αλλά με πολύ μικρή διαφοροποίηση στη φύση του επαγγέλματός μας, εδώ και τουλάχιστον πέντε χιλιάδες χρόνια, από τότε που οι στρατιώτες του βασιλιά Σαργώνος ανάγκασαν τους Σουμέριους να παραδοθούν.
Οι Στρατιώτες του Σύμπαντος θεωρούνται το καλύτερο παράδειγμα μιλιταριστικού sci-fi. Έχω συνδέσει το συγκεκριμένο υποείδος στο μυαλό μου με όπλα, γκάτζετ και μάχες υψηλής τεχνολογίας, οπότε ειλικρινά ως subgenre δεν θα μπορούσε να με ενδιαφέρει λιγότερο, όμως το συγκεκριμένο βιβλίο δεν ακολουθεί αυτό το μονοπάτι. Το παρακολούθησα με μεγάλο ενδιαφέρον. Οι μάχες είναι ελάχιστες, στην αρχή και στο τέλος κυρίως, η τεχνολογία περιγράφεται μεν με λεπτομέρεια, όμως η εστίαση είναι στον άνθρωπο, στον στρατιώτη, στην καθημερινότητά του, στο βίωμά του, στην ψυχολογία, τις αξίες και τα κίνητρά του. Δεν είναι μία επιφανειακή περιπετειούλα για να περάσει η ώρα: είναι μία κοινωνιολογική και ψυχολογική μελέτη με βάθος και άπειρες προεκτάσεις.
Τι οδηγεί μία κοινωνία να αναδιπλωθεί και να συντηρητικοποιηθεί με αυτόν τον τρόπο; Τι οδηγεί νέους ανθρώπους στον στρατό; Πώς και γιατί επικρατούν αυτά τα αισθήματα χρέους και καθήκοντος μέσω της στρατιωτικής υπηρεσίας; Ποια είναι τα όρια μεταξύ χειραγώγησης και ελεύθερης βούλησης; Μπορεί ο Heinlein να «διευκολύνει» την κοινωνία του προσφέροντάς της έναν εξωτερικό, παγκοσμίως κοινό εχθρό –μία φυλή εξωγήινων πλασμάτων, τα Έντομα, που επιζητούν να καταστρέψουν το ανθρώπινο είδος– όμως ακόμα κι έτσι προκύπτουν ενδιαφέροντα κοινωνικά ερωτήματα.
Όταν έφτασες σ’ εκείνη την πνευματική κορύφωση ένιωσες κάτι – κάτι καινούριο. Ίσως δε βρίσκεις λόγια να το περιγράψεις (ξέρω ότι αυτό ίσχυε για εμένα όταν ήμουν νεοσύλλεκτος). Οπότε ίσως επιτρέψεις σ’ ένα γηραιότερο σύντροφο να σου δανείσει τα λόγια αυτά, αφού συχνά βοηθάει να έχεις διακριτές λέξεις. Αυτό μόνο: η πιο ευγενής μοίρα που μπορεί να βιώσει ένας άνθρωπος είναι να τοποθετήσει το θνητό του κορμί ανάμεσα στο αγαπημένο του σπίτι και στην ερήμωση που προκαλεί ο πόλεμος.
Δεν έχω να προσφέρω παραπάνω πληροφορίες για την πλοκή, γιατί η πλοκή επί της ουσίας είναι μόνο αυτό: η πορεία κι η εξέλιξη του Τζόνι στον στρατό και η προσπάθειά του να επιβιώσει από τις πολύπλοκες καταστάσεις που συναντά στον δρόμο του. Ο ίδιος ως χαρακτήρας, στην πρωτοπρόσωπη αφήγησή του, έχει μία φωνή που διαθέτει απλότητα, ευθύτητα και χιούμορ, την οποία ακολουθείς εύκολα ως αναγνώστης. Όσο αποκτά εμπειρίες ωριμάζει, κατανοεί, απομυθοποιεί, αποκρυσταλλώνει μέσα του τις προσωπικές του αξίες. Μαθαίνει την πειθαρχία, την αφοσίωση, τη συντροφικότητα, και οι λόγοι που κάνει ό,τι κάνει αλλάζουν σιγά σιγά.
Οι απόψεις του Heinlein για τον στρατό και τον αμερικανικό πατριωτισμό είναι γνωστές τοις πάσι, αλλά θεωρώ λάθος να απορρίψει κανείς το βιβλίο ως απλά μιλιταριστική προπαγάνδα. Τι καλό μπορεί να προκύψει αν δεν μελετάμε τους θεσμούς με τους οποίους διαφωνούμε; Πώς μπορείς να κατανοήσεις τους λόγους ύπαρξης και τροφοδότησης ενός θεσμού ή φαινομένου αν απλά υποκρίνεσαι ότι δεν υπάρχει; Σε αυτό το πνεύμα, τα λαμπρότερα και πιο συναρπαστικά κομμάτια του βιβλίου για μένα είναι οι σκηνές που διαδραματίζονται στο μάθημα Ιστορίας και Ηθικής Φιλοσοφίας.
Το σύμπαν θα μας αποκαλύψει –αργότερα– αν ο Άνθρωπος έχει «δικαίωμα» να επεκταθεί εκτός των ορίων του.
Στο μεταξύ, το Κ.Π. θα είναι εκεί· πάντοτε μάχιμο και ετοιμοπόλεμο – με το μέρος του ανθρώπινου είδους.
Οπότε ναι, καταληκτικά, το «Στρατιώτες του Σύμπαντος» ήταν ένα πολύ καλό βιβλίο που καταλαβαίνω απόλυτα γιατί θεωρείται τόσο σημαντικό και κλασικό, και το προτείνω σε αναγνώστες που θέλουν να γυμνάσουν το μυαλό τους πάνω στα κοινωνιολογικά θέματα με τα οποία καταπιάνεται. Προτιμήστε άφοβα την ελληνική έκδοση, η μετάφραση του Γιώργου Αγγελίδη ήταν θαυμάσια.
Περίληψη: Στο βραβευμένο με Hugo best seller του Robert A. Heinlein, ένας νεοσύλλεκτος στρατιώτης του μέλλοντος περνά από το πιο σκληρό στρατόπεδο εκπαίδευσης του σύμπαντος – και ρίχνεται στη μάχη εναντίον του πιο τρομακτικού εχθρού της ανθρωπότητας…
Ο Τζόνι Ρίκο δεν είχε ποτέ την πρόθεση να καταταγεί – και σίγουρα όχι στο πεζικό. Αλλά τώρα που βρίσκεται εκεί, προσπαθώντας να ολοκληρώσει την εκπαίδευση μάχης που είναι πιο σκληρή από οτιδήποτε φανταζόταν, συνειδητοποιεί ότι μια κακή κίνηση θα μπορούσε να κοστίσει τη ζωή όλων στη μονάδα του, σε αυτόν το θανάσιμο διαστρικό πόλεμο της Γήινης Ομοσπονδίας εναντίον των Αραχνιδών.
Και αν η εκπαίδευση δεν τους σκοτώσει, τα ζωύφια είναι κάτι παραπάνω από πρόθυμα να το κάνουν.
Το Στρατιώτες του Σύμπαντος κέρδισε βραβείο Hugo Kαλύτερου Μυθιστορήματος το 1960. Έχει αναγνωριστεί ως ένα από τα πιο δημοφιλή και σημαντικά έργα επιστημονικής φαντασίας όλων των εποχών. Το μυθιστόρημα θεωρείται ορόσημο για το είδος και το πιο γνωστό παράδειγμα στρατιωτικής επιστημονικής φαντασίας. Αποτελεί επίσης προσωπικό ορόσημο για τον Heinlein – είναι ένα από τα πιο επιτυχημένα βιβλία του και το πιο γνωστό μυθιστόρημά του.
Στοιχεία βιβλίου
Τίτλος: Στρατιώτες του Σύμπαντος
Συγγραφέας: Robert A. Heinlein
Μετάφραση: Γιώργος Αγγελίδης
Εκδόσεις: Anubis
Ημερομηνία έκδοσης: 08/05/2023
Σελίδες: 344
ISBN: 978-960-623-569-6
Υποστηρίξτε το blog μας με μία δωρεά, πατώντας εδώ
