Παρασκευή, 9 Σεπτεμβρίου, 2022
More
    ΑρχικήΣυνεντεύξειςΣυνέντευξη - Ιωάννα Κυρίτση-Τζιώτη

    Συνέντευξη – Ιωάννα Κυρίτση-Τζιώτη

    -

    Συνέντευξη – Ιωάννα Κυρίτση-Τζιώτη 

    Σήμερα, στους Θεματοφύλακες Λόγω Τεχνών, έχουμε τη χαρά και την τιμή να φιλοξενούμε τη συγγραφέα παιδικής και εφηβικής λογοτεχνίας κυρία Ιωάννα Κυρίτση-Τζιώτη.

    Συνέντευξη

    Ρωτάει η Αγγελίνα Παπαθανασίου

    Καλησπέρα. Σας ευχαριστούμε πολύ για τη συνέντευξη που μας παραχωρείτε.

    Iωάν.K.Tζ.: Εγώ σας ευχαριστώ για την αγάπη που δείχνετε μέσα από τη σελίδα σας, στα βιβλία μας και σε εμάς που γράφουμε για τα παιδιά. Να είστε καλά να συνεχίζετε.

    Πριν μιλήσουμε για τον Παμούκ, τον ήρωα του πιο πρόσφατου βιβλίου σας, θα σας γυρίσω αρκετά χρόνια πίσω και θα ρωτήσω πώς προέκυψε η ενασχόλησή σας με τη συγγραφή; Ήταν όνειρο ζωής που έγινε πραγματικότητα ή ήρθε τυχαία;

    Iωάν.K.Tζ.: Θα με γυρίσετε όχι αρκετά, αλλά πολλά χρόνια πίσω. Σαν ήμουν μικρή ξεκοκάλιζα τις σελίδες των όχι πολλών βιβλίων που τότε κυκλοφορούσαν και επηρεασμένη από τους ήρωές τους αποφάσιζα τη δουλειά που θα μου άρεσε να κάνω σαν μεγαλώσω. Έτσι, απίστευτα σταθερή στις απόψεις μου, δήλωνα καπετάνιος σε ποταμόπλοιο του Μισισιπή, εξερευνήτρια στα βάθη των ωκεανών, κυβερνήτης σε διαστημόπλοιο, ιδιοκτήτρια εργοστασίου παραγωγής γλειφιτζουριών… Μέσα σε όλα αυτά τα πολύ «συνηθισμένα» επαγγέλματα δεν νομίζω να είχα αναφέρει τη δουλειά του συγγραφέα. Ίσως γιατί δεν τη θεωρούσα δουλειά. Μόνο όταν έπιασα στα χέρια μου τυπωμένο το πέμπτο μου βιβλίο από τα Ελληνικά Γράμματα, τον τότε γνωστό εκδοτικό οίκο, άρχισα να το παίρνω λίγο στα σοβαρά. Νιώθω χαρούμενη που είχα την τύχη να κάνω και δουλειά αυτό που αγαπούσα και αγαπώ. Το πλάσιμο ιστοριών. Εύχομαι να μπορώ να το κάνω με συνέπεια για μερικά χρόνια ακόμα.

    Έχετε γράψει πάρα πολλά βιβλία για παιδιά και έφηβους. Σας έχει περάσει από το μυαλό η ιδέα να γράψετε κάτι και για ενήλικο κοινό;

    Iωάν.K.Tζ.: Παρότι στον υπολογιστή μου υπάρχουν αποθηκευμένες πολλές ιστορίες που αφορούν ενήλικες, δεν έχω ποτέ σκεφτεί να τις κάνω βιβλίο. Μου αρέσει που γράφω για παιδιά. Με κρατάει ζωντανή η άμεση ανταπόδοση που παίρνω σε κάθε συνάντησή μας. Μου πάνε ως κοινό. Βρίσκω πολλούς λόγους να τα εμπιστεύομαι. Τα παιδιά διαβάζουν και αγαπούν τα βιβλία που τους αρέσουν χωρίς να ανατρέχουν σε κριτικές. Λένε με ειλικρίνεια τη γνώμη τους για τα βιβλία τους κι εμένα. Δείχνουν τον θαυμασμό ή τη δυσαρέσκειά τους, χωρίς ίχνος κολακείας. Δουλεύοντας μαζί τους έχω μάθει να τα καταλαβαίνω, να τα σέβομαι και να μην υποτιμώ τα θέλω και τις προσδοκίες τους. Γράφω φτιάχνοντας στο μυαλό μου εικόνες. Πλάθω κάθε ιστορία έχοντας την αίσθηση πως το παιδικό ακροατήριό μου βρίσκεται απέναντί μου και με παρακολουθεί. Μαντεύω σε ποιο σημείο τα παιδιά θα βαρεθούν, θα γελάσουν, θα σηκωθούν συμμετέχοντας στην αγωνία του ήρωα. Έχοντας πάντα κατά νου πως η ιστορία γι’ αυτά, αν τους αρέσει πραγματικά το βιβλίο, δεν τελειώνει στην τελευταία σελίδα, αντίθετα από εκεί αρχίζει, προσπαθώ να τους δίνω δημιουργικές προοπτικές για όνειρο, χαρά, παιχνίδι. Όλη αυτή η διαδικασία με γοητεύει, με ζωντανεύει. Με κάνει μέχρι τώρα να μένω πιστή στην απόφασή μου να γράφω για παιδιά ξανά και ξανά. Μπορεί πάλι να ανήκω στη μειονότητα των ρομαντικών που πιστεύει πως οι χάρτινοι ήρωές μου μπορούν να φέρουν την ανατροπή. Να αναμετρηθούν με κάθε κατεστημένο και να αλλάξουν τον κόσμο.   

    Διαβάστε την άποψή μας για το βιβλίο: Παμούκ, λιώνουν οι πάγοι;

    Κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις Eκδόσεις Κόκκινη Κλωστή Δεμένη το βιβλίο σας «Παμούκ, λιώνουν οι πάγοι;», όπου αναφέρεστε στους κινδύνους που εγκυμονεί το λιώσιμο των πάγων και η αύξηση της στάθμης της θάλασσας. Ποια ήταν η αφορμή για να γεννηθεί αυτό το βιβλίο;

    Συνέντευξη - Ιωάννα Κυρίτση-ΤζιώτηIωάν.K.Tζ.: Αιτία και αφορμή για να γεννηθεί αυτό το βιβλίο, όπως και τα προηγούμενα, είναι η πεποίθησή μου πως τη δεδομένη στιγμή, είχα κάτι να πω στα παιδιά. Έτσι δημιουργήθηκε μια ιστορία τρυφερή, παραμυθένια, με ήρωες που θα τα συγκινήσουν, θα τα διασκεδάσουν, θα τους γνωρίσουν τον μακρινό τους τόπο, θα τα κάνουν να ταυτιστούν μαζί τους για να ζήσουν τις περιπέτειές τους. Ο ήρωάς μου ο Παμούκ ζει με τη μαμά του την Ανούκ στον Βόρειο Πόλο. Εκεί που οι πάγοι λιώνουν. Αυτή η ανεξάρτητη από τους ίδιους συνθήκη έχει επιπτώσεις στη ζωή τους. Τους βάζει σε περιπέτειες. Δύσκολα βρίσκουν φαγητό, κινδυνεύουν να χάσουν το σπίτι τους, κι αν γίνει αυτό, πώς θα ζήσουν; Η πλοκή της ιστορίας λοιπόν, τα γεγονότα, οδήγησαν στην ανάγκη να αναφερθεί η αιτία που λιώνουν οι πάγοι. Να αναφερθεί αλλά πώς; Όχι διδακτικά, με επεξηγήσεις και αστερίσκους που απωθούν τα παιδιά, αλλά με λόγια απλά, μετρημένα, τόσα όσα θα κάνουν τα παιδιά όχι να κατανοήσουν επιστημονικά την αιτία που λιώνουν οι πάγοι (πράγμα πολύ δύσκολο, αφού θα χρειαζόταν  υπεραπλούστευση), αλλά ενεργοποιώντας τη φαντασία και την περιέργειά τους. Να τα σπρώξει να αναρωτηθούν για την επίδραση που έχουν οι ενέργειες των ανθρώπων στη ζωή του πλανήτη. Τα κάνει γνωρίζοντας τη φύση να την αγαπήσουν και να κάνουν κάτι καλό γι’ αυτήν, χωρίς να τα τρομάξει με δραματικές περιγραφές και προτροπές. Θεωρώ άδικο να φορτώνουμε στους μικρούς παιδικούς ώμους τις δυσοίωνες προβλέψεις για το μέλλον του πλανήτη.

    Υπέροχη είναι και η εικονογράφηση του βιβλίου σας από την Ιταλίδα Francesca Rossi. Κατάφερε να αποδώσει με τις εικόνες της όλα όσα είχατε φανταστεί για τους ήρωές σας;

    Iωάν.K.Tζ.: Πραγματικά η εικονογράφηση της Francesca Rossi είναι πανέμορφη. Την ευχαριστώ εκείνη όσο και την κυρία Κατερίνα Καρατζά που αγκάλιασε με τόση αγάπη τον «Παμούκ, λιώνουν οι πάγοι;», όπως και τα τέσσερα προηγούμενα βιβλία που προέκυψαν από τη συνεργασία μου με τις Εκδόσεις «Κόκκινη κλωστή». Νομίζω το είπα και πιο πάνω. Γράφω βάζοντας λόγια στις εικόνες που φαντάζομαι. Τελειώνοντας λοιπόν την ιστορία μου, έχω ήδη φτιάξει τη δική μου εικονογράφηση. Κάθε φορά όμως, περιμένω με αγωνία να δω τους ήρωές μου όπως τους φαντάστηκε ο/η εικονογράφος. Με ενδιαφέρει η φρέσκια δικιά του/της ματιά. Την απολαμβάνω με περιέργεια μικρού παιδιού όταν πρωτοξεφυλλίζει τις σελίδες ενός βιβλίου που του χάρισαν. Τα πινέλα της κυρίας Rossi έκαναν καταπληκτική δουλειά. Οι εικόνες που εξηγεί το φαινόμενο του θερμοκηπίου αποδίδουν με θαυμαστή ακρίβεια το κείμενο. Έτσι είχα φανταστεί τον Παμούκ. Με πονηρά, σκανταλιάρικα μάτια, να κουτρουβαλιάζεται στον πάγο. Να αναρωτιέται για τη ζέστη που μεγαλώνει, με κολλημένη τη μουσούδα του στο αυτί της γλυκιάς μαμάς του. Χαίρομαι που τη βρίσκετε υπέροχη, κι εγώ ανοίγω το βιβλίο και τη χαζεύω.

    Τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας, εξαιτίας της αυτοέκδοσης και συνέκδοσης, κυκλοφορούν πάρα πολλά βιβλία που απευθύνονται σε παιδιά χωρίς δυστυχώς να είναι όλα κατάλληλα για ανάγνωση. Σας στενοχωρεί αυτή η «ευκολία» με την οποία κάποιοι αντιμετωπίζουν την παιδική και εφηβική λογοτεχνία;

    Iωάν.K.Tζ.: Η αλήθεια είναι ότι στα χρόνια που πέρασαν έχουν αλλάξει πολλά πράγματα στον κόσμο του βιβλίου κι από την πλευρά των συγγραφέων κι από την πλευρά όσων αποφασίζουν την έκδοση των βιβλίων. Πολλοί οι γράφοντες, πολλοί όσοι επιλέγουν ποια κείμενα θα εκδοθούν, πολλά τα βιβλία.

    Κάποιοι από τους πολλούς μπαίνουν στον χώρο με σκοπό να γράψουν πραγματικά για παιδιά. Σέβονται, διαβάζουν, γνωρίζουν τον κόσμο τους και νοιάζονται να αποδώσουν την πραγματικότητα μέσα από την παιδική σκέψη, με τα δικά τους λόγια. Αυτοί, με όποιο τρόπο κι αν διαλέξουν να εκδώσουν το βιβλίο τους, καλά κάνουν που το δοκιμάζουν. Άλλοι πάλι, ίσως επειδή θέλουν να αποκτήσουν τον τίτλο του συγγραφέα, έχουν τη σκέψη πως το πιο εύκολο πράγμα στον κόσμο είναι να γράψεις μια παιδική ιστοριούλα κι αποφασίζουν να γράψουν για «παιδάκια». Για να είμαι ακριβής, δεν γράφουν, απλά προχειρογράφουν, συρράφουν ή αντιγράφουν. Στη περίπτωσή τους, η εύκολη πρόσβαση στην έκδοση ενός βιβλίου είναι αυτή που φταίει μάλλον γι’ αυτό που περιγράφετε στην ερώτησή σας “κυκλοφορούν βιβλία που απευθύνονται σε παιδιά χωρίς δυστυχώς να είναι όλα κατάλληλα για ανάγνωση”. Κατά την ταπεινή μου προσωπική γνώμη, καλό θα είναι όσοι σκέπτονται έτσι, να αναζητήσουν αλλού αυτό που ψάχνουν και να αφήσουν στην ησυχία τους τα παιδιά και το παιδικό βιβλίο. Πιστεύω πάντως πως όπως συμβαίνει με όλα τα προϊόντα τέχνης, έτσι και το παιδικό βιβλίο κρίνεται τόσο από την αντοχή του στον χρόνο, όσο κι από την αποδοχή του κοινού που το διαβάζει. Και τα παιδιά, αντίθετα με ό,τι πολλοί νομίζουν, δεν είναι καθόλου εύκολο αναγνωστικό κοινό.

    Αυτή την περίοδο υπάρχουν νέοι ήρωες που σας βασανίζουν γλυκά περιμένοντας υπομονετικά να πάρουν σάρκα και οστά;

    Iωάν.K.Tζ.: Ευτυχώς, παρότι γερνώ, πολλοί παιδικοί χάρτινοι ήρωες αποζητούν ακόμη την παρέα μου. Θρονιασμένοι μέσα στο μυαλό μου, με βομβαρδίζουν με τις περιπέτειές τους. Κάποιες από αυτές ξέρω πως όταν έλθει η στιγμή θα ωριμάσουν. Θα γίνουν ιστορίες κι αυτοί θα μετακομίσουν στις σελίδες ενός βιβλίου. Το κακό είναι πως είναι παιδιά! Κι όπως όλα τα παιδιά, είναι ανυπόμονα, ενθουσιώδη. Βιάζονται να πάρουν δρόμο, θέλουν να συναντήσουν τους αναγνώστες. Με τα χίλια βάσανα τους καθυστερώ, γιατί ξέρω ότι όσο πιο πολύ τους κρατώ στη σκέψη μου, όσο πιο καιρό συνεχίζω μυστικά να μιλώ μαζί τους, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες να βγει μια πραγματικά ενδιαφέρουσα ιστορία.

    Λίγο πριν ολοκληρώσουμε τη συνέντευξη, θα θέλατε να πείτε κάτι στους αναγνώστες μας;

    Iωάν.K.Tζ.: Παρότι γράφω για παιδιά, νομίζω ότι με διαβάζει λίγο πολύ όλη η οικογένεια. Μερικές φορές, όταν ενήλικοι φίλοι μου λένε: «Σας διαβάζουμε σχεδόν κάθε βράδυ», νιώθω τύψεις. Τι κακό τους έχει βρει, σκέφτομαι, γνωρίζοντας την επιμονή των παιδιών όταν «κολλήσουν» σε ένα βιβλίο. Ευτυχώς, να είναι καλά οι άνθρωποι, με καθησυχάζουν όταν συμπληρώνουν «Ξέρετε, αρέσουν και σε εμάς τα παραμύθια σας».

    Τι να πω στους αναγνώστες σας; Δεν ξέρω! Να έχουν αντοχές; Να προσπαθούν να είναι αισιόδοξοι μέσα σε όλα αυτά τα απίθανα που συμβαίνουν γύρω μας; Δύσκολο το βλέπω και δυστυχώς μαγικές συνταγές δεν υπάρχουν. Ίσως μόνο η φαντασία με την ανατρεπτική δύναμή της μπορεί να βοηθήσει να βρεθούν καινούργιες λύσεις στα πολύπλοκα προβλήματα που δυσκολεύουν τη ζωή μας. Αυτήν που τα παιδιά έχουν έμφυτη κι εμείς οι μεγάλοι κάνουμε ό,τι περνάει από το χέρι μας να την εξαφανίσουμε πρόωρα, ξεχνώντας ότι εκείνα θα ζήσουν στον μέλλον. Σε έναν καινούργιο κόσμο που όλες οι αποδεκτές γνώσεις που με τόση μανία προσπαθούμε να γεμίσουμε τα κεφάλια τους, μπορεί να θεωρούνται άχρηστες και τελείως ξεπερασμένες.   

    Σας ευχαριστώ πολύ για τον χρόνο σας και σας εύχομαι καλή δημιουργική συνέχεια.

    Επιμέλεια: Ζωή Τσούρα

    ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

    εισάγετε το σχόλιό σας!
    παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ