Στη σημερινή συνέντευξη στους Θεματοφύλακες Λόγω Τεχνών, φιλοξενείται η συγγραφέας Ανθή Μάστορα, με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου της «Γυναίκες της σιωπής» από τις εκδόσεις Γραφή.
Συνέντευξη
Ρωτάει η Αγγελίνα Παπαθανασίου
Ευχαριστούμε για τη συνέντευξη που μας παραχωρείτε.
Συστήνεστε στο αναγνωστικό κοινό με το βιβλίο σας «Γυναίκες της σιωπής», ένα μυθιστόρημα που βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα με κοινωνικές προεκτάσεις. Πώς προέκυψε η συγγραφή στη ζωή σας; Ήρθε τυχαία ή ήταν ένα όνειρο ζωής που έγινε πραγματικότητα;
A.Μ. Από μικρή αγαπούσα τη λογοτεχνία, ταξίδευα στις σελίδες των βιβλίων, χανόμουν σε κόσμους αλαργινούς και φανταστικούς… Όμως ποτέ δεν είχα φανταστεί ότι κάποια μέρα θα κρατούσα εγώ την πένα για να γράψω τις δικές μου ιστορίες. Η επιθυμία να γράψω αυτό το βιβλίο γεννήθηκε πρώτα ως ανάγκη μνήμης και ύστερα ως ανάγκη γραφής. Η ιδέα ενέσκηψε μέσα μου όταν βρέθηκα σε ένα από τα ετήσια μνημόσυνα των δώδεκα εκτελεσθέντων από τα ιταλικά στρατεύματα κατοχής, κατόπιν προδοσίας του τσιφλικά Μαραθέα, τον Μάιο του 1942. Ένα από τα θύματα ήταν και ο παππούς μου. Εκεί, μέσα στη βαριά παρουσία της μνήμης, συνειδητοποίησα πως το παρελθόν δεν αποτελεί απλώς μια ιστορική αναφορά. Η μνήμη είναι ευθύνη και χρέος, απέναντι σε εκείνους που χάθηκαν, αλλά και απέναντι σε όσους έμειναν πίσω.
Πίσω έμειναν κυρίως γυναίκες. Γυναίκες που αναγκάστηκαν να συνεχίσουν τη ζωή τους μέσα στον πόνο της απώλειας, τη φτώχεια και τον καθημερινό αγώνα της επιβίωσης. Γυναίκες που έμαθαν να μετατρέπουν τη σιωπή σε αντοχή και τον πόνο σε δύναμη. Μια από εκείνες τις γυναίκες ήταν η γιαγιά μου.
Τότε αποφάσισα να διασώσω τις ιστορίες τους, μέσα από ένα μυθιστόρημα, ώστε να συνεχίσουν να ακούγονται, να συγκινούν και να διδάσκουν.
Πολλά τα θέματα που θίγονται στο βιβλίο σας: η εκμετάλλευση των χωρικών από τους τσιφλικάδες, η θέση της γυναίκας στην κοινωνία, τα δύσκολα χρόνια της Κατοχής και του Εμφυλίου. Πρόκειται για ένα πολυπρόσωπο μυθιστόρημα όπου μυθοπλασία και πραγματικά γεγονότα δένουν αρμονικά. Ποια ήταν η αφορμή για να γεννηθεί στο μυαλό σας η ιστορία που μας αφηγείστε;
Α.Μ. Η ζωή της γιαγιάς μου. Ακολούθησα τα βήματά της πίσω στον χρόνο, στα νεανικά της χρόνια, στους σταθμούς της ζωής της, στους γάμους, στις γέννες, στις απώλειες, μέχρι τη γαλήνη των ώριμων χρόνων της. Διέσχισα μαζί της έναν κόσμο σκληρό αλλά και ανθρώπινο, έναν κόσμο όπου η αξιοπρέπεια συχνά αποτελούσε τη μοναδική περιουσία των ανθρώπων.
Μέσα σε αυτή τη διαδρομή γεννήθηκαν οι ηρωίδες και οι ήρωες του βιβλίου, μορφές άλλοτε βγαλμένες από την πραγματικότητα και άλλοτε από τη μυθοπλασία. Για μένα δεν αποτελούν μόνο λογοτεχνικούς χαρακτήρες. Εκφράζουν συλλογικές εμπειρίες και βιώματα μιας ολόκληρης εποχής. Μέσα από τις ζωές τους επιχείρησα να αναδείξω τις κοινωνικές συνθήκες της υπαίθρου, τη φτώχεια, τις μετακινήσεις στα χειμαδιά, τις στερήσεις, την πατριαρχική δομή της κοινωνίας, την απουσία πρόσβασης των κοριτσιών στη μόρφωση, αλλά και την αυστηρή ηθική επιτήρηση που περιόριζε τη γυναικεία ύπαρξη.
Διαβάστε την άποψή μας για το βιβλίο: Γυναίκες της σιωπής
Πείτε μας λίγα λόγια για την κεντρική ηρωίδα του βιβλίου σας, τη Βαγγελή. Υπάρχουν στοιχεία του χαρακτήρα σας που τα διαθέτει και εκείνη;
Α.Μ. Η Βαγγελή είναι μια γυναίκα με σπάνια ψυχική δύναμη, που σηκώνει στους ώμους της την επιβίωση της οικογένειας, την ανατροφή των παιδιών και τη διατήρηση της ισορροπίας στις κοινωνικές σχέσεις, αποφεύγοντας συγκρούσεις και αντιπαλότητες. Αναγκάζεται να ωριμάσει πριν από την ώρα της, μεγαλώνοντας τα αδέλφια της και στερούμενη τη χαρά της ανεμελιάς. Περνάει βιαστικά από την παιδική ηλικία στην ενηλικίωση, κουβαλώντας από νωρίς βάρη που ξεπερνούν την ηλικία της. Και όμως δεν λυγίζει, ούτε στέκεται στο ανάθεμα της μοίρας. Αντίθετα, ορθώνεται με αξιοπρέπεια και δύναμη ψυχής, μετατρέποντας τις δυσκολίες σε πείσμα για ζωή. Μέσα από τις στερήσεις και τις δοκιμασίες, διαμορφώνει έναν χαρακτήρα ώριμο, ευαίσθητο και ανθεκτικό, μαθαίνοντας να προσφέρει στους άλλους όσα η ίδια στερήθηκε. Στέκεται δίπλα στους κατατρεγμένους και στους κοινωνικά κυνηγημένους, κατανοεί τον πόνο τους, τους συμμερίζεται, και με εξυπνάδα και διακριτικότητα, παίρνει υπό την προστασία της ακόμη και τα «παραστρατισμένα » πρόσωπα της κλειστής κοινωνίας. Έτσι γίνεται σύμβολο προσφοράς, αυταπάρνησης και σιωπηλής δύναμης στον κοινωνικό της περίγυρο.
Αισθάνομαι πως έχω κληρονομήσει κάποια στοιχεία του χαρακτήρα της, όπως τη δύναμη να αντιμετωπίζω τις δυσκολίες της ζωής με σθένος, την ανάγκη να στηρίζω τους αδύναμους και την ικανότητα να κατανοώ βαθύτερα τις συμπεριφορές και τα συναισθήματα των άλλων.
Ξεκινήσατε από τα βαθιά τη συγγραφή, με ένα μυθιστόρημα. Συναντήσατε δυσκολίες μέχρι να βάλετε τη λέξη «τέλος» στο κείμενό σας; Ποιοι ήταν οι πρώτοι αναγνώστες του κειμένου σας πριν αυτό διαβεί την πόρτα του εκδοτικού;
Α.Μ. Ναι, συνάντησα αρκετές δυσκολίες μέχρι να ολοκληρώσω το μυθιστόρημα, καθώς δεν είχα καμία σχέση με τη γραφή ούτε είμαι φιλόλογος. Ωστόσο, το διάβασμα υπήρξε για μένα ανεκτίμητος οδηγός. Μέσα από τη συνεχή επαφή με λογοτεχνικά έργα, εμπλούτισα το λεξιλόγιό μου και καλλιέργησα τη φαντασία μου.
Άρχισα να γράφω με ενθουσιασμό, αλλά στην πορεία υπήρξαν στιγμές που αμφέβαλα για το αποτέλεσμα. Επειδή αναφέρομαι κυρίως σε υπαρκτά πρόσωπα και στις ιστορίες τους, φοβήθηκα μήπως προσβάλλω τη μνήμη τους. Ένας άλλος φόβος ήταν οι επαναλήψεις, καθώς και η αγωνία μου να διατηρήσω ζωντανό τον ρυθμό μέχρι το τέλος. Χρειάστηκαν υπομονή, πολλές διορθώσεις και επιμονή για να φτάσω στη λέξη «τέλος».
Ο πρώτος αναγνώστης ήταν ο σύζυγός μου, ένας ιδιαίτερα αυστηρός κριτής, καθώς γνώριζε πρόσωπα και ιστορίες σε βάθος.
Η πρώτη παρουσίαση του βιβλίου σας έγινε με επιτυχία στην Αθήνα, στη Βίλα Κοτοπούλη. Έχουν προγραμματιστεί νέες παρουσιάσεις μέσα στο επόμενο χρονικό διάστημα και σε άλλες πόλεις;
Α.Μ. Στις 31 Μαΐου πραγματοποιήθηκε παρουσίαση στο Νέο Μοναστήρι Φθιώτιδας, στον τόπο όπου γράφτηκε ο επίλογος της ζωής του παππού μου και άλλαξε η μοίρα της γιαγιάς μου. Τον Σεπτέμβριο θα ακολουθήσουν παρουσιάσεις στα Τρίκαλα και στα Φάρσαλα.
Ποια είναι τα επόμενα συγγραφικά σας σχέδια;
Α.Μ. Είναι νωρίς να μιλήσω για επόμενα συγγραφικά σχέδια. Ωστόσο, για να είμαι ειλικρινής κάτι έχω κατά νου, και ελπίζω να ευοδωθεί.
Λίγο πριν ολοκληρώσουμε τη συνέντευξη, θα θέλατε να πείτε κάτι στους αναγνώστες μας;
Α.Μ. Ας συνεχίσουν να διαβάζουν βιβλία. Το διάβασμα μας ανοίγει το μυαλό και μας βοηθάει να σκεφτόμαστε καλύτερα, και να αμφισβητούμε δημιουργικά. Ένα βιβλίο μπορεί να μας εμπνεύσει, να μας δώσει νέες ιδέες, και να αλλάξει τον τρόπο που βλέπουμε τη ζωή.
Σας ευχαριστώ για τον χρόνο σας. Καλή δημιουργική συνέχεια.
Α.Μ. Σας ευχαριστώ κι εγώ για την ευκαιρία να κάνουμε μια τόσο ενδιαφέρουσα συζήτηση.
Επιμέλεια κειμένου: Ζωή Τσούρα
Υποστηρίξτε το blog μας με μία δωρεά, πατώντας εδώ
