Στη σημερινή συνέντευξη στους Θεματοφύλακες Λόγω Τεχνών, φιλοξενείται η συγγραφέας Μαρίνα Μάγκλαρη, με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου της «Θέλω να είναι Κυριακή» από τις Εκδόσεις Συρτάρι.
Συνέντευξη
Ρωτάει η Αγγελίνα Παπαθανασίου
Καλησπέρα. Ευχαριστούμε πολύ για τη συνέντευξη που μας παραχωρείτε.
Συστήνεστε στο αναγνωστικό κοινό με το βιβλίο σας «Θέλω να είναι Κυριακή». Πώς προέκυψε η συγγραφή στη ζωή σας; Ήρθε τυχαία ή ήταν όνειρο ζωής που πραγματοποιήθηκε;
Μ.Μ. Καλησπέρα και σε εσάς. Καταρχάς, θα ήθελα να σας ευχαριστήσω για την τιμή που μου κάνετε με την παρούσα συνέντευξη, καθώς και για την τόσο θετική και ευαίσθητη προσέγγισή σας σε αυτή την πρώτη μου συγγραφική εμφάνιση στον κόσμο.
Η συγγραφή για εμένα αποτελεί και πάντα αποτελούσε τρόπο προσωπικής έκφρασης, ψυχοσυναισθηματική διέξοδο, απόπειρα κατανόησης του εαυτού και του κόσμου. Δεν θα μπορούσα να ισχυριστώ πως η έκδοση των κειμένων μου υπήρξε ποτέ όνειρο ζωής, παρά τις παραινέσεις φίλων και γνωστών.
Θυμάμαι τον εαυτό μου από μικρή ηλικία να γράφει με ευχαρίστηση μόνο ό,τι δεν αποτελούσε υποχρέωση, όπως ήταν οι σχολικές εκθέσεις, όπου αισθανόμουν πως όφειλα να ακολουθήσω μια δεδομένη διαδρομή καταγραφής επιβεβλημένων ιδεών, προκειμένου να απαλλαγώ από μια ανιαρή, εγκλωβιστική διαδικασία, και περίμενα με λαχτάρα να τελειώσει το σχολείο για να πάψω να γράφω καταναγκαστικά. Βέβαια, εκείνη την εποχή δεν μπορούσα να φανταστώ πως η μετέπειτα εργασία μου θα απαιτούσε καθημερινή καταγραφή πληροφοριών και θεραπευτικών παρατηρήσεων, αλλά αυτό είναι ένα ξεχωριστό ζήτημα.
Πέραν του υποχρεωτικού που επέβαλλε το σχολείο, από μικρή ηλικία κατέγραφα τις σκέψεις μου. Είχα μια πολύ στενή φίλη στο Γυμνάσιο και το Λύκειο, με την οποία καθόμασταν στο ίδιο θρανίο. Ήταν τόσο μεγάλη η ανάγκη μας να συνομιλήσουμε, ακόμη και κατά τη διάρκεια των σχολικών παραδόσεων, που με μεγάλη μυστικότητα -ποτέ κανένας καθηγητής δεν αντιλήφθηκε το παραμικρό- κάναμε διαλόγους σε χαρτιά, τετράδια, επάνω στο θρανίο. Αυτές οι εφηβικές συνομιλίες έχουν διασωθεί στο σύνολό τους και ίσως κάποια στιγμή να ασχοληθώ με την επεξεργασία τους.
Το βιβλίο σας περιλαμβάνει 71 επιστολές που δεν έχουν καμία σχέση με τις επιστολές που γράφαμε και στέλναμε πριν εισβάλλουν στη ζωή μας τα κινητά τηλέφωνα, το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο και το messenger. Επιστολές γεμάτες λυρισμό και συναισθήματα, άκρως λογοτεχνικές. Γράφτηκαν κάποια συγκεκριμένη χρονική στιγμή; Πώς συνδέεται ο τίτλος του βιβλίου με τις επιστολές;
Μ.Μ. Έχει ενδιαφέρον, στο πλαίσιο της αυτοπαρατήρησης και αυτοκριτικής, να σας πω το πόσο σοκαριστικό γεγονός, στο ξεκίνημά του, υπήρξε για εμένα η ευρεία χρήση των κινητών τηλεφώνων και των κωδικοποιημένων και σύντομων μηνυμάτων, τρόπο επικοινωνίας που παρατηρούσα να χρησιμοποιούν άτομα μικρότερων ηλικιών, ασκώντας αρνητική κριτική στο νεοαφιχθέν φαινόμενο. Μου ήταν αδύνατο να αποδεχθώ το πώς γίνεται να συνομιλείς με κάποιον με τον συγκεκριμένο τρόπο, δίχως να ακούς τη φωνή του. Πολύ γρήγορα ακολούθησα την ίδια διαδικασία επικοινωνίας και αντιλήφθηκα εντέλει πόσο πλούσια και δημιουργική μπορεί αυτή να γίνει, προκειμένου να πραγματοποιηθεί η επικοινωνία με συντομία και σαφήνεια. Η λεκτικοποίηση, πόσο μάλλον ο γραπτός λόγος, βοηθά στην κατανόηση σκέψεων, προθέσεων, προβληματισμών, συναισθημάτων.
Την ίδια χρονική περίοδο γνώρισα μια κοπέλα στην παρουσίαση του βιβλίου της, η οποία έμελλε να γίνει επιστήθια φίλη. Καθώς μας χωρίζει σημαντική γεωγραφική απόσταση, τα μεταξύ μας μακροσκελή μηνύματα, σαν επιστολές, είναι και τα πρώτα ενήλικα γραπτά μου.
Χάρη σε αυτόν τον επιστολογραφικό τρόπο επικοινωνίας μας, έγινε η αποκάλυψη της βαθιάς ευχαρίστησης, της χαράς, της ικανοποίησης που αναδύεται από τη συγγραφή. Κάπως έτσι ξεκίνησε και η περισσότερο συνειδητή ενασχόλησή μου με τον γραπτό λόγο αυτού του είδους.
Οι 71 Επιστολές του βιβλίου είναι ερωτικές ανεπίδοτες επιστολές. Ο τίτλος του βιβλίου αποτελεί στίχο και τίτλο ενός πολύ όμορφου τραγουδιού του Βασίλη Τσιτσάνη, τραγούδι το οποίο αναφέρεται σε έναν μεγάλο έρωτα, που δεν ευοδώθηκε, οπότε για εμένα ήταν ο πλέον κατάλληλος τίτλος για το βιβλίο. Ο έρωτας που απογειώνει, ο έρωτας που αναγεννά, ο έρωτας που μένει ανολοκλήρωτος, ο έρωτας που κατακρημνίζει και αποδομεί, για να ξεκινήσει κάτι νέο από την αρχή.
Οι Επιστολές απευθύνονται φαινομενικά σε κάποιο πρόσωπο, αλλά στην ουσία τους απευθύνονται στον εαυτό. Το καθρέφτισμά μας στους άλλους είναι απόπειρα αναγνώρισης του εσωτερικού μας κόσμου. Μέσα από τους άλλους ψηλαφίζουμε τον εαυτό μας, τον μαθαίνουμε, τον αποδεχόμαστε, τον αλλάζουμε. Η πρωταρχική σχέση με τη μητέρα, το βλέμμα της πάνω στο βρέφος, είναι καθοριστικά στοιχεία για την αναπτυξιακή του πορεία, την ψυχοσυναισθηματική του ωρίμανση, για την εικόνα εαυτού που σχηματίζει. Οι σχέσεις μας με τους άλλους, αλλά κυρίως οι ερωτικές μας σχέσεις, καθώς αυτές ενέχουν και τη σωματική επαφή -όπως συμβαίνει με τη μητρική φιγούρα- αποτελούν μέρος της διαδικασίας αναπαράστασης της πρώτης πρώτης σχέσης με τη μητέρα, αλλά και έναυσμα επούλωσης πιθανού τραυματικού ή ελλειμματικού βιώματος, μια διορθωτική εμπειρία, εάν δεν παγιδευτούμε στον καταναγκασμό της επανάληψης.
Οι εξήντα οκτώ από τις εβδομήντα μία Επιστολές γράφτηκαν σε ένα διάστημα εννέα μηνών περίπου, από τον Ιούνιο του 2017 έως τον Φεβρουάριο του 2018. Οι υπόλοιπες τρεις είναι παλαιότερα κείμενα, τα οποία θεώρησα πως ταίριαζαν με το ύφος των Επιστολών και για αυτό το λόγο τις συμπεριέλαβα, καθώς ήθελα στο σύνολό τους να είναι 71. Ο αριθμός 71 είναι το ανεστραμμένο «17», ένας αριθμός που συναντώ συχνά στην ιστορία της οικογένειάς μου, ένας αριθμός, μια ημερομηνία πιο σωστά, που συμβολίζει/περικλείει πολύ όμορφα γεγονότα και ταυτόχρονα πολλή θλίψη.
Ήταν εύκολη η απόφαση να εκδώσετε τα κείμενά σας; Συναντήσατε δυσκολίες στην αναζήτηση εκδοτικού οίκου;
Μ.Μ. Αν λάβουμε υπόψιν τα πέντε χρόνια που μεσολάβησαν από τη στιγμή που θεώρησα πως αυτή η συγγραφική μου απόπειρα είχε ολοκληρωθεί, έως τον Σεπτέμβριο του 2023, οπόταν και αποφάσισα να στείλω αυτά τα κείμενα σε έναν και μοναδικό Εκδοτικό Οίκο, στο «Συρτάρι», μπορεί εύκολα να συμπεράνει κανείς πως δεν ήταν μια εύκολη απόφαση. Δεν με αφορούσε ακριβώς η έκδοσή τους. Για εμένα ήταν σημαντικό πως ολοκληρώνοντας αυτό το έργο, έκλεινα μέσα μου έναν κύκλο. Αλλά η ζωή απέδειξε πως μάλλον χρειαζόμουν ακόμα πέντε χρόνια για να αποφασίσω πως όλα αυτά τα γεγονότα που προηγήθηκαν, που σηματοδότησαν μια ολόκληρη εποχή και έγιναν πηγή έμπνευσης, ήταν πλέον έτοιμα να πάρουν τη θέση τους, να τοποθετηθούν στην πορεία της ζωής μου ως γεγονότα που με ωρίμασαν, με άλλαξαν, δίχως να αφήνουν πλέον κάποιο αρνητικό συναισθηματικό φορτίο.
Το «Συρτάρι» εμφανίστηκε από μόνο του μπροστά μου στην οθόνη του κινητού τηλεφώνου, μέσω μιας ανάρτησης κάποιου για το βιβλίο του Πήτερ Μπρουκ “Άκου!” (κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις “Συρτάρι”). Για αυτό το ξεχώρισα, χάρη σε αυτό το βιβλίο. Δεν σκέφτηκα ούτε στιγμή να αναζητήσω κάποιον άλλον εκδοτικό οίκο. Ήταν μονόδρομος.
Η συνεργασία μου με τον Πάνο Αντωνόπουλο και όλη την εκδοτική ομάδα κύλησε πολύ ανθρώπινα, πολύ εύκολα και πολύ όμορφα. Σε όλα τα επιρρήματα βάζω το «πολύ», δίχως ίχνος υπερβολής. Από τη στιγμή που πίστεψαν στα κείμενά μου, αφέθηκα κι εγώ να τους εμπιστευθώ και τελικά, το ένστικτό μου αποδείχθηκε αλάνθαστο.
Σε όλη τη διαδικασία έκδοσης του βιβλίου, ξεχωριστή θέση έχει το εξώφυλλο, ένα ζωγραφικό έργο με τίτλο «Περιμένοντας» του Βαγγέλη Παπαδόπουλου, ο οποίος είναι σκηνοθέτης και ζωγράφος. Ο Βαγγέλης χωρίς δεύτερη σκέψη, με μεγάλη χαρά και απλόχερα πρόσφερε το συγκεκριμένο έργο του και μαζί με τα κείμενά μου απέπλευσαν στο ίδιο μπάρκο, ταξιδεύοντας πια σε ανοιχτές, ακύμαντες θάλασσες, θέλω να ελπίζω.
Διαβάζοντας το βιβλίο σας, αισθάνθηκα την αγάπη αλλά και τη στενή σας σχέση με την ποίηση. Είναι δική μου αίσθηση; Υπάρχουν σε κάποιο αρχείο του υπολογιστή ή σε κάποιο τετράδιό σας ποιήματα γραμμένα σε διάφορες φάσεις της ζωής σας που περιμένουν υπομονετικά να δουν κι αυτά το φως;
Μ.Μ. Η αλήθεια είναι πως, ως αναγνώστρια, καθυστέρησα να δώσω χώρο στην ποίηση. Το πλησίασμά μας έγινε αργά και δειλά, όπως σε εκείνη τη γνωστή σκηνή με το «εξημέρωμα» της «Αλεπούς» από τον «Μικρό Πρίγκιπα». Δεν την κατανοώ πάντα. Αφήνομαι να με συναρπάζει το ξάφνιασμα που μου δημιουργεί, όχι μόνο συναισθηματικά, αλλά και σωματικά.
Υπάρχουν πολλά κείμενα που έχουν γραφτεί στην πορεία των τελευταίων ετών. Ίσως κάποια στιγμή μπορέσουν και αυτά να βρουν υπόσταση στον εξωτερικό κόσμο.
Η πρώτη επίσημη παρουσίαση του βιβλίου σας έγινε στις 6 Οκτωβρίου στον προαύλιο χώρο του εκδοτικού οίκου. Έχουν προγραμματιστεί νέες παρουσιάσεις, είτε στην Αθήνα είτε στη Θεσσαλονίκη που είναι και ο τόπος καταγωγής σας;
Μ.Μ. Η πρώτη παρουσίαση ήταν μια βραδιά ιδιαιτέρως συγκινητική για εμένα. Μια βραδιά γεμάτη αγάπη από όλους όσους παραβρέθηκαν, αλλά και όλους όσοι απουσίαζαν λόγω ανειλημμένων υποχρεώσεων, όμως, γνωρίζω πως ήταν «παρόντες» ο καθένας με τον δικό του τρόπο.
Έως τη δεδομένη στιγμή της συνομιλίας μας δεν έχει προγραμματιστεί κάποια παρουσίαση. Θα μου έδινε μεγάλη χαρά, με αφορμή αυτό το βιβλίο, να βρεθώ με όλους τους αγαπημένους ανθρώπους μου στη Θεσσαλονίκη.
Διαβάστε την άποψή μας για το βιβλίο: Θέλω να είναι Κυριακή
Ποια είναι τα επόμενα συγγραφικά σας σχέδια μετά από ένα τόσο αξιόλογο ξεκίνημα;
Μ.Μ. Σας ευχαριστώ πολύ για τα θετικά σας σχόλια. Προς το παρόν θα ήθελα να χαρώ αυτό το ταξίδι που μόλις ξεκίνησε, να του δώσω χώρο και χρόνο.
Έχει αρχίσει ήδη μια πολύ δημιουργική συνεργασία με την επιστήθια φίλη που προανέφερα. Δουλεύουμε μαζί κάποια κείμενα. Είναι σίγουρα μια απολαυστική διαδικασία.
Λίγο πριν ολοκληρώσουμε τη συνέντευξη, θα θέλατε να πείτε κάτι στους αναγνώστες μας;
Μ.Μ. Το μοναδικό πράγμα που θα ήθελα να τους πω είναι αυτό που λίγοι εμπνευσμένοι καθηγητές μας έλεγαν στο σχολείο, να διαβάζουμε όσο μπορούμε περισσότερο, να διαβάζουμε ό,τι πέφτει στα χέρια μας, να μαθαίνουμε, να αφηνόμαστε στον πλούτο των λέξεων.
Ευχαριστούμε πολύ για τον χρόνο σας. Καλή δημιουργική συνέχεια.
Μ.Μ. Κι εγώ σας ευχαριστώ πολύ!
Επιμέλεια κειμένου: Ζωή Τσούρα
Δημιουργία κεντρικής εικόνας: Νεκταρία Βαρσαμή-Πουλτσίδη
Υποστηρίξτε το blog μας με μία δωρεά, πατώντας εδώ
