Τρίτη, 2 Ιουνίου, 2020
More
    Αρχική Άρθρα Συνεργατών Πρωτομαγιά και Ξένη Λογοτεχνία

    Πρωτομαγιά και Ξένη Λογοτεχνία

    -

    Πρωτομαγιά και Ξένη Λογοτεχνία

    Γράφει η Ζωή Τσούρα

    Στο τελευταίο άρθρο του σημερινού μας αφιερώματος, θα περάσουμε στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού και θα πάμε πίσω στον χρόνο, στα γεγονότα που στάθηκαν η αφορμή για την καθιέρωση της Εργατικής Πρωτομαγιάς. Επιπρόσθετα, θα γνωρίσουμε και βιβλία ξένων λογοτεχνών που είτε εμπνεύστηκαν από την Πρωτομαγιά είτε χρησιμοποίησαν τη μυθοπλασία για να αναδείξουν εργατικά ζητήματα. (Στη λίστα περιλαμβάνονται μόνο βιβλία μυθοπλασίας και όχι μελέτες ή δοκίμια).

    Σικάγο, 1886, το Μακελειό της πλατείας Χέιμαρκετ

    Στα τέλη του 19ου αιώνα, σε ένα βιομηχανοποιημένο Σικάγο όπου δεκάδες χιλιάδες μετανάστες δούλευαν εξαντλητικά ωράρια για μόλις 1,50 δολάριο την ημέρα, η Αμερικανική Ομοσπονδία Εργασίας αποφάσισε ομόφωνα ότι την 1η Μαΐου του 1886 θα διεκδικούνταν καλύτερες συνθήκες εργασίας, με σύνθημα το περίφημο «Οχτώ ώρες δουλειά, οχτώ ώρες ανάπαυση, οχτώ ώρες ύπνο». Συνδικάτα και σωματεία από όλες τις πολιτείες κήρυξαν γενική απεργία για εκείνη την ημέρα, και πόλεις όπως η Νέα Υόρκη, το Ντιτρόιτ, το Μιλγουόκι, έζησαν μεγάλες διαδηλώσεις. Οι διαδηλώσεις συνεχίστηκαν και τις επόμενες μέρες.

    Στο Σικάγο, το οποίο βίωνε ένα περίπλοκο και εκρηκτικό μείγμα εργοδοτικής τρομοκρατίας, κατασκοπείας και αστυνομικής βίας, η ειρηνική διαδήλωση στην πλατεία Haymarket στις 4 Μαΐου πνίγηκε στο αίμα, όταν μία βομβιστική επίθεση έδωσε στην αστυνομία την αφορμή που χρειαζόταν ώστε να ανταποδώσει με πραγματικά πυρά. Ακολούθησε μία δίκη-παρωδία, και η τρομοκρατική επίθεση –η οποία είχε όλα τα χαρακτηριστικά της προβοκάτσιας– δεν διαλευκάνθηκε ποτέ, ενώ η βίαιη καταστολή συνεχίστηκε και σε άλλες πόλεις.

    Το 1889, η Β’ Διεθνής, στο ιδρυτικό της συνέδριο, κάλεσε σε διεθνή κινητοποίηση την ημέρα της επετείου των γεγονότων του Σικάγο. Η μεγάλη ανταπόκριση καθιέρωσε μετέπειτα την Εργατική Πρωτομαγιά και της προσέδωσε ετήσιο χαρακτήρα.

    Και τώρα, ας γνωρίσουμε μερικά βιβλία και ιστορίες ξένων λογοτεχνών όπου χρησιμοποιείται η Πρωτομαγιά και οι προεκτάσεις της.

    «May Day» (Πρωτομαγιά) του F. Scott Fidgerald

    —μτφ. Γιάννης Λάμψας (περιλαμβάνεται στο βιβλίο «Η εποχή των θαυμάτων και άλλα αυτοβιογραφικά», εκδ. “Printa”, 1993)

    Ο Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ, συγγραφέας κλασικών μυθιστορημάτων όπως το «Τρυφερή είναι η Νύχτα» και «Ο Μεγάλος Γκάτσμπυ», ήταν και εξαίρετος διηγηματογράφος. Το διήγημά του «Πρωτομαγιά», γραμμένο το 1920 και δημοσιευμένο αρχικά στο λογοτεχνικό περιοδικό Smart Set, φτάνει σχεδόν το μέγεθος νουβέλας. Η ιστορία μίας ομάδας φοιτητών του Γέιλ που προετοιμάζονται για ένα πάρτι, διαδραματίζεται με φόντο τις πρωτομαγιάτικες ταραχές στο Κλίβελαντ το 1919, όπου δύο διαδηλωτές σκοτώθηκαν και περίπου σαράντα τραυματίστηκαν. Ο Φιτζέραλντ εστιάζει, θίγει και επιδέξια αναδεικνύει κοινωνικά και ταξικά ζητήματα, θέματα που χρησιμοποιεί συχνά στην εργογραφία του. Λέγεται ότι βάσισε κομμάτια της ιστορίας και των χαρακτήρων της σε πραγματικούς ανθρώπους τους οποίους γνώριζε και με τους οποίους σχετίστηκε στις αρχές της περιόδου της τζαζ (Jazz Age, δεκαετίες ’20 και ‘30) στη Νέα Υόρκη.

    «May Day» του John Sommerfield

    Ο Βρετανός συγγραφέας και αριστερός ακτιβιστής Τζον Σόμμερφιλντ έγραψε το 1936 το μυθιστόρημα «May Day» (Πρωτομαγιά), ένα μυθιστόρημα εναλλακτικής ιστορίας, στο οποίο ξεδιπλώνεται μία φανταστική κομμουνιστική επανάσταση και κατάκτηση του Λονδίνου στις αρχές της δεκαετίας του ’30. Το μυθιστόρημά του αυτό θεωρείται το σημαντικότερο έργο του. Ο Σόμμερφιλντ, βετεράνος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και κομμουνιστής, εξέδωσε πολλά ακόμα μυθιστορήματα, όπως το δημοφιλές μυθιστόρημα Trouble in Porter Street (1939) και τη συλλογή διηγημάτων The Survivors (1947).

    «In Dubious Battle» (Σε Αμφίβολη Μάχη) του John Steinbeck

    ‒μτφ. Άρης Σφακιανάκης (εκδ. “Σ.Ι.Ζαχαρόπουλος”, 1989)

    Στα «Σταφύλια της Οργής» (1939), ο βραβευμένος με Πούλιτζερ και Νόμπελ Λογοτεχνίας συγγραφέας Τζον Στάινμπεκ γράφει συγκλονιστικά για τον ξεριζωμό των εργατών από τους τόπους τους λόγω φτώχειας και κακών σοδειών, τη μετανάστευση στην πολλά υποσχόμενη Καλιφόρνια, τον αγώνα για επιβίωση και για αξιοπρεπή εργασία. Στο «Σε Αμφίβολη Μάχη» (1936), το οποίο διαδραματίζεται κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Ύφεσης, ξεδιπλώνεται η ιστορία δύο κομμουνιστών που ταξιδεύουν στην κεντρική Καλιφόρνια, ελπίζοντας να πείσουν μία ομάδα δυσαρεστημένων εργατών σε οπωρώνες μήλου να απεργήσουν. Η έμπνευση για αυτό το βιβλίο ενδέχεται να προήλθε από μία πραγματική απεργία εργατών σε οπωρώνες που έλαβε χώρα το 1933 στην κομητεία Tulare.

    «Triangle» της Katharine Weber

    Ιστορία που βασίζεται στη φωτιά στο εργοστάσιο ενδυμάτων Triangle, το 1911, η οποία θεωρείται μία από τις φονικότερες καταστροφές/εργοδοτικά εγκλήματα στην ιστορία των ΗΠΑ. Οι ιδιοκτήτες του εργοστασίου είχαν κλειδώσει τις πόρτες των κλιμακοστασίων για να αποτρέψουν κλοπές και διαρρήξεις, κι έτσι όταν ξέσπασε η φωτιά, πολλοί εργάτες αναγκάστηκαν να πηδήξουν από τα παράθυρα για να γλυτώσουν. Ο τραγικός απολογισμός ήταν 146 νεκροί: 123 εργάτριες, γυναίκες και κορίτσια, και 23 εργάτες. Η κατακραυγή και οι διαμάχες που ακολούθησαν οδήγησαν στην ενίσχυση των εργατικών σωματείων και στην ψήφιση νόμων που βελτίωσαν τις συνθήκες ασφαλείας στα εργοστάσια. Το μυθιστόρημα της Weber, που εκδόθηκε το 2006, ακολουθεί την εγγονή μίας επιζήσασας της καταστροφής, η οποία αναζητά την αληθινή ιστορία πίσω από τις αφηγήσεις της γιαγιάς της.

    «The Jungle» (Η Ζούγκλα) του Upton Sinclair

    ‒μτφ. Τζένη Μαστοράκη (εκδ. “Γράμματα”, 1983)

    Ο Άπτον Σινκλέρ έγραψε αυτό το βιβλίο το 1906 για να αναδείξει τις σκληρές εργασιακές συνθήκες για τους εργάτες στα αμερικανικά εργοστάσια, ειδικά τις γυναίκες και τα παιδιά, περιγράφοντας με γλαφυρότητα τις συνθήκες κάτω από τις οποίες ο Jurgis Rudkus, ένας Λιθουανός μετανάστης, ζούσε στο Σικάγο και εργαζόταν στη βιομηχανία συσκευασίας και διάθεσης κρέατος. Το βιβλίο τού χάρισε μεγάλη δημοφιλία, είχε ωστόσο μία συνέπεια που κανείς δεν είχε προβλέψει. Το κοινό του Σινκλέρ τρομοκρατήθηκε όχι τόσο από τις συνθήκες εργασίας που περιέγραφε ο συγγραφέας, αλλά από τις λεπτομέρειες της υγιεινής στη βιομηχανία κρέατος. Οι περιγραφές για τα κρέατα που προέρχονταν από άρρωστα ζώα και για τα μικρόβια και τα παράσιτα που ευδοκιμούσαν εκεί που προετοιμαζόταν το κρέας πριν βγει στην αγορά, οδήγησαν το κοινό σε οργισμένες αντιδράσεις, οι οποίες έφεραν την ψήφιση νόμου για επιθεώρηση των συνθηκών υγιεινής της βιομηχανίας. Στην ιστορία έμεινε το –κάπως απογοητευμένο– σχόλιο του Σινκλέρ: «Στόχευα στην καρδιά του κοινού και κατά λάθος το πέτυχα στο στομάχι».

    Ελπίζουμε να σας άρεσε το σημερινό μας αφιέρωμα! Όπως και αν επιλέξατε να την τιμήσετε, σας ευχόμαστε Καλή Πρωτομαγιά!

    (Διαβάστε το α’ μέρος του πρωτομαγιάτικου αφιερώματος, “Η γιορτή των λουλουδιών και της φωτιάς”, εδώ.

    Διαβάστε το β’ μέρος του πρωτομαγιάτικου αφιερώματος, “Πρωτομαγιά και Ποίηση”, εδώ)

    Πηγές:

    https://blog.bookstellyouwhy.com/workers-influence-the-literature-of-may-day

    https://www.latimes.com/books/la-et-jc-labor-day-books-20180903-story.html

    https://blog.bookstellyouwhy.com/four-examples-of-may-day-in-literature

    https://bookriot.com/2017/08/11/books-to-read-on-labor-day/

    https://www.nytimes.com/1985/09/01/books/workers-in-fiction-locked-out.html

    en.wikipedia.org

    ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

    Please enter your comment!
    Please enter your name here